T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2026
Karar No : 2025/385
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi adına asaleten;... ve E... adına velayeten ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:2..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın, Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta iken, Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünce il ve çevresindeki terör olaylarının önlenmesi amacıyla görevlendirilmiş olduğu, söz konusu görevlendirme kapsamında 01/07/2017 tarihinde yol kontrolü yapmaktayken aniden rahatsızlandığı, akabinde 03/07/2017 tarihinde vefat ettiğinden bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık mütevaffanın eşi ... için şimdilik 30.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, oğlu ... için şimdilik 35.000,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi, oğlu ... için şimdilik 35.000,00 TL maddi 100.000,00 TL manevi tazminatın 03/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacılar yakını ...'ın 01/07/2017 tarihinde görevli bulunduğu sırada baş ağrısı ve devamında şuur kaybı yaşadığı, olay yerine gelen 112 acil ekiplerince beyin kanaması tanısıyla hastaneye kaldırıldığı, 03/07/2017 günü hayatını kaybettiği, ölüm şeklinin doğal ölüm olarak nitelendirildiği, ölüm nedeninin ise "subaraknoid kanama" olduğunun anlaşıldığı, idarenin, polis memuru olan ...'ı hukuka ve mevzuata uygun olarak, emniyet faaliyetlerini yürütmekle görevli olan bir idari personelin görev tanımında yer alan iş ve eylemleri yapmak üzere görevlendirdiği, ölüm olayında idareye atfedilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı, mesleki risk ilkesi kapsamında idareye atfedilebilecek bir sorumluluğun bulunabilmesi için, kamu hizmetinde çalışan bir kişinin görevi sırasında ve görevi nedeniyle zarara uğramasının gerekli olduğu, ...'ın görevi sırasında vefat ettiği hususunda tereddüt bulunmamakla birlikte, ölüm olayının görevi nedeniyle gerçekleşen bir olaydan kaynaklanmadığı, subaraknoid kanamaya bağlı doğal ölüm olduğu anlaşıldığından davacılar tarafından ileri sürülen zararın ortaya çıkmasında idarenin kusursuz sorumluluğunun da bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davacılar tarafından, müteveffanın görevi sırasında hayatını kaybetmesi nedeniyle nakdi tazminat ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle açmış oldukları davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; "...davacının eşinin ölümünün vazifesinden kaynaklanan nedenlerle meydana gelmediği ve bu nedenle davacının eşinin yukarıda aktarılan 2330 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından, davacının nakdi tazminat ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verildiği belirtilerek davacıların istinaf başvurusunun açıklamalı reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; yakınları ...'ın, Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünce il ve çevresindeki terör olaylarının önlenmesi amacıyla görevlendirilmiş olduğu, geçici görevlendirme ile şehir merkezine uzak sayılabilecek bir yerde aniden rahatsızlanarak vefat ettiği, vefat olayında aşırı yoğunluk, stres ve çalışma koşullarının etkisi olduğu, daha evvel herhangi bir rahatsızlığının bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacılar yakını ...'ın Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta iken, Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünce il ve çevresindeki terörle mücadele emniyet tedbirleri kapsamında koruma ve önleme faaliyetinin icrası amacıyla 27 Haziran-3 Temmuz 2017 tarihleri arasında yol uygulamasında görevlendirildiği, 01/07/2017 tarihinde Adana yolu uygulama noktasında görevli olduğu sırada gece saat 02.00 sularında rahatsızlandığı ve ambulans ile Kahramanmaraş ... Hastanesine götürüldüğü, buradan Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi yoğun bakım servisine sevk edildiği, hastanede 03/07/2017 tarihinde vefat ettiği, ölüm şeklinin hastane kayıtlarında doğal ölüm olarak nitelendirildiği, ölüm nedeninin ise "subaraknoid kanama" olduğu, davacılar tarafından dava konusu olayın meydana gelmesinde idarenin kusurunun bulunduğu ileri sürülerek maddi ve manevi tazminat istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla yerine getirilmesini sağlamaktadır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz (objektif) sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, hukuka uygun olarak yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, istisnai bir risk sonucu oluşan, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazmin etmekle yükümlüdür.
Kusursuz sorumluluk sebepleri arasında yer alan "risk ilkesi", idarenin hiçbir kusuru olmasa bile, yürüttüğü tehlikeli faaliyetler veya kullandığı tehlikeli araçlar nedeniyle ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlü olmasını ifade etmektedir.
Mesleki risk ise, risk ilkesinin iş kazası ve meslek hastalığı alanındaki tezahürü olup, temelde idarenin, istihdam ettiği kamu görevlisini, görevin içerdiği riskten koruması yükümlülüğüne dayanmaktadır. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken, görevleri nedeniyle uğramış oldukları zararların da kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacılar yakını ...'ın, Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünce il ve çevresindeki terör olaylarının önlenmesi amacıyla görevlendirilmiş olduğu, söz konusu görevlendirme kapsamında 01/07/2017 tarihinde yol kontrolü yapmakta iken aniden rahatsızlandığı, akabinde 03/07/2017 tarihinde vefat ettiği olayda, davacılar yakınının, olay öncesinde kronik bir rahatsızlığının bulunmadığı, terörle mücadele kapsamında koruma ve önleme faaliyetinin icrası amacıyla asıl görevinden farklı bir yerde görevlendirildiği, yol uygulamasında görevli olduğu esnada sabaha karşı rahatsızlandığı ve akabinde hastanede vefat ettiği, polislik görevinin özelliği gereği çalışma koşullarının olumsuz etkisi dikkate alındığında olayda davacılar yakınının görevini ifa ederken görevinin neden ve tesiri sonucu vefat ettiğinin anlaşılması karşısında, uğradığı zararların kusursuz sorumluluk (meslek risk) ilkesi uyarınca tazmini gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan; davacılar tarafından vazife malullüğü aylığı bağlanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davacılar yakınının görevi sırasında ve görevinin etkisiyle vefat ettiğinden vazife malulü kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş olup, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi üzerine anılan kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, idarenin kusursuz sorumluluğu gereğince davacıların uğradığı maddi ve manevi zararların tazmin edilmesi, bu kapsamda Dairemizin maddi tazminat hesabına ilişkin yerleşik içtihatları doğrultusunda hesaplama yaptırılarak davacılara maddi ve manevi tazminat ödenmesi gerekmekte olup, idarenin kusurlu ve kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.