T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/2929
Karar No : 2025/2239
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU : Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi ... Anabilim Dalı bünyesinde ... olarak görev yapan davacı tarafından, mesai saatleri dışında serbest meslek icra etmek için muayenehane açma talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve E.... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından dava dosyasına sunulan belgelerden, davacının, 1996 yılında ... uzmanı olarak Erzurum Asker Hastanesine gittikten sonra Kazımkarabekir Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne kayıtlı olarak 05/02/1996 tarihinden 31/07/1999 tarihine kadar ... Mah. ... Caddesi, ... Apartmanı, No:..., Erzurum adresinde muayenehanecilik faaliyetinde bulunduğu, 2011 yılından itibaren ... Hastanesinde kısmi zamanlı olarak çalıştığının görüldüğü, bu bilgiler doğrultusunda, 18/01/2014 tarihinden önce muayenehane işletmek sûretiyle serbest meslek icra etmekte ve özel hukuk tüzel kişilerine ait işyerlerinde mesleki faaliyette bulunmakta olan ve muayenehanesini 6514 sayılı Kanun nedeniyle kendi iradesi dışında kapatmak zorunda kalan davacının mesai sonrası serbest meslek faaliyetini devam ettirebilmesi gerekirken, muayenehane uygunluk belgesi verilmesi isteminin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesinde 6514 sayılı Kanunla yapılan ve anılan Kanun'a göre görev yapmakta olan tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanlarının, mesai saatleri dışında olsa dahi özel sağlık kuruluşlarında çalışmaları ve muayenehane açmak suretiyle mesleklerini serbest olarak icra etmelerini yasaklayan değişiklikten ve bu değişikliğe ilişkin geçiş sürecini düzenleyen ve 6514 sayılı Kanunla 2547 sayılı Kanun'a eklenen geçici 64. maddenin Anayasa Mahkemesince iptalinden sonra ancak anılan düzenlemelerin yürürlüğe girdiği 18/01/2014 tarihi itibarıyla mesai saatleri dışında geçmiş tarihlerde yürürlükte olan mevzuata uygun olarak serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel kuruluşlarda çalışmakta olan öğretim üyelerinin bu çalışmalarına belli bir süre devam edebilecekleri yönündeki meşru beklentilerinin korunması ve bu çerçevede söz konusu çalışmalarına devam etmelerine müsaade edilmesi gerektiği; anılan tarihten önceki dönemlerde belirli zaman aralıklarında serbest meslek faaliyetinde bulunmuş veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmış olmakla birlikte hangi sebeple olursa olsun bu çalışmalarını sonlandırmış olanların ise, yukarıda belirtilen çerçevede korunması gereken meşru bir beklentilerinden söz etmenin mümkün olmadığı, serbest mesleki faaliyetini kendi iradesi ile 31/07/1999 tarihinde sonlandıran, 18/01/2014 tarihi itibariyle serbest meslek faaliyeti yürütmediği açık olan davacının, serbest meslek faaliyetinde bulunmayı yasaklayan düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra muayenehane açabileceği yolunda hukuken korunması gereken meşru bir beklentisinin varlığından söz edilmesi mümkün olmadığından, muayenehane açma talebiyle 2019 yılında yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 05/02/1996 tarihinden 31/07/1999 tarihine kadar muayenehane faaliyetinde bulunduğu, 2011 yılından itibaren Özel Güven Hastanesinde kısmi zamanlı olarak çalıştığı, 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreçte ... kadrosunda yükseköğretim kurumunda görev yaptığı ve bu süreçte muayenehane açma hakkı olduğu, hukuki güvenlik, hukuki belirlilik ve eşitlik ilkeleri gereği 6514 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra da serbest meslek icrasında bulunabileceğinden, muayenehane açma başvurusunun muayenehane uygunluk şartları bakımından değerlendirilmesi gerektiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6639 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'na eklenen ek 158. madde ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi kurulmuştur.
31/07/2016 tarih ve 29787 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 106. maddesi ile, Gülhane Askeri Tıp Akademisine bağlı yükseköğretim birimleri her türlü hak ve yükümlülükleri, alacak ve borçları, sözleşme ve taahhütleri, taşınırları ve taşıtlarıyla birlikte, Sağlık Bilimleri Üniversitesine devredilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 2955 sayılı Kanun'a tabi olarak Gülhane Askeri Tıp Akademisinde öğretim üyesi olarak görev yaptığı, bilahare Gülhane Askeri Tıp Akademisinin 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Sağlık Bilimleri Üniversitesine devredilmesi üzerine halihazırda da Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi ... Anabilim Dalında 2547 sayılı Kanun'a tabi profesör olarak görevini yürüttüğü, mesai saatleri dışında serbest meslek icra etmek için muayenehane açma talebiyle yapılan başvurunun reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 36. maddesinde, öğretim elemanlarının çalışma esasları kısmi ve tam zamanlı çalışma esasına göre belirlenmişken, 18/01/2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6514 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesinde yapılan değişiklikle, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olan öğretim elemanlarının, maddede belirtilen ve profesör ve doçent kadrosunda olan öğretim üyeleri için getirilen bazı istisnalar hariç, mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmaları ve özel sağlık kuruluşlarında çalışmaları yasaklanmış, bu kural Anayasa Mahkemesince Anayasaya uygun bulunmuştur.
Yine, 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu'nun 32. maddesine göre, Gülhane Askeri Tıp Akademisindeki profesör ve doçent unvanlı öğretim elemanları mesai saatleri dışında mesleklerini serbest olarak icra edebiliyorken anılan düzenleme 5947 sayılı Kanun'un 19. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış; 6514 sayılı Kanun'un 18. maddesi ile anılan maddede yapılan değişiklikle de, Gülhane Askeri Tıp Akademisinde kadrolu öğretim elemanlarının 926 sayılı Kanun'un ek 27. maddesi hükmüne tabi oldukları düzenlemesine yer verilerek, anılan kurumda görev yapmakta olan öğretim elemanlarının mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmaları ve özel sağlık kuruluşlarında çalışmaları yasaklanmış, anılan kurallar da Anayasa Mahkemesince Anayasaya uygun bulunmuştur.
Diğer taraftan, 6514 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen geçici 64. madde ile 2955 sayılı Kanun'a eklenen geçici 11. maddede, bu maddenin yürürlüğe girdiği (18/01/2014) tarih itibarıyla mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel kuruluşlarda çalışmakta olan öğretim üyelerinin, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde bu faaliyetlerini sona erdirmeleri gerektiği, bu süre içinde faaliyetlerini sona erdirmeyen öğretim üyelerinin üniversiteyle ilişiklerinin kesileceği (geçici 11. maddede istifa etmiş sayılacağı) yönünde düzenlemeye yer verilmiştir. Bu maddelerin Anayasa Mahkemesinin 09/04/2014 tarih ve E:2014/61, K:2014/6 sayılı kararı ile esas hakkında karar verilinceye kadar yürürlüğü durdurulmuş ve akabinde Anayasa Mahkemesinin 07/11/2014 tarih ve E:2014/61, K:2014/166 sayılı kararı ile de iptaline karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesince iptal edilen 2547 sayılı Kanun'un geçici 64. maddesi ile 2955 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesi, yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla muayenehanesi bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışan öğretim üyelerine ilişkin olduğundan, 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 18/01/2014 tarihi itibarıyla meri mevzuata/usulüne uygun olarak muayenehane işletmekte olan öğretim üyelerinin, 2547 sayılı Kanun'un geçici 64. maddesinin ve 2955 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesinin, Anayasa Mahkemesince yürürlüğünün durdurulması ve akabinde iptali üzerine bu faaliyetlerine devam edebilecekleri sonucuna varılmaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 6514 sayılı Kanunla 2547 sayılı Kanun'a eklenen geçici 64. maddenin Anayasa Mahkemesince iptalinden sonra ancak anılan düzenlemelerin yürürlüğe girdiği 18/01/2014 tarihi itibarıyla mesai saatleri dışında geçmiş tarihlerde yürürlükte olan mevzuata uygun olarak serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel kuruluşlarda çalışmakta olan öğretim üyelerinin bu çalışmalarına belli bir süre devam edebilecekleri yönündeki meşru beklentilerinin korunması ve bu çerçevede söz konusu çalışmalarına devam etmelerine müsaade edilmesi gerektiği; anılan tarihten önceki dönemlerde belirli zaman aralıklarında serbest meslek faaliyetinde bulunmuş veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmış olmakla birlikte hangi sebeple olursa olsun bu çalışmalarını sonlandırmış olanların ise, yukarıda belirtilen çerçevede korunması gereken meşru bir beklentilerinden söz etmenin mümkün olmadığı gerekçesine dayanılarak davanın reddine karar verilmiş olmakla birlikte; 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 2955 sayılı Kanun'a tabi öğretim üyesi olarak görev yapmakta olduğu ve bu Kanun'un geçici 11. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih olan 18/01/2014 tarihi itibarıyla muayenehanesinin de bulunmadığı dosya içeriğinden anlaşılan davacının, anılan Kanun'un geçici 11. maddesi kapsamında hukuken korunması gereken bir haklı beklentisinin varlığından söz edilemeyeceğinden; ayrıca, Gülhane Askeri Tıp Akademisinin Sağlık Bilimleri Üniversitesine devredilmesi üzerine davacı 2547 sayılı Kanun'a tabi olarak çalışmaya başladığından ve halihazırda tabi olduğu 2547 sayılı Kanun'un 6514 sayılı Kanunla değişik 36. maddesi gereği de muayenehane işletmesi hukuken mümkün bulunmadığından, muayenehane açma istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu'nun 32. maddesine göre, Gülhane Askeri Tıp Akademisindeki profesör ve doçent unvanlı öğretim elemanları mesai saatleri dışında mesleklerini serbest olarak icra edebiliyorken anılan düzenleme 5947 sayılı Kanun'un 19. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış; 18/01/2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6514 sayılı Kanun'un 18. maddesi ile anılan maddede yapılan değişiklikle de, Gülhane Askeri Tıp Akademisinde kadrolu öğretim elemanlarının 926 sayılı Kanun'un ek 27. maddesi hükmüne tabi oldukları düzenlemesine yer verilerek, anılan kurumda görev yapmakta olan öğretim elemanlarının mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmaları ve özel sağlık kuruluşlarında çalışmaları yasaklanmış, anılan kurallar da Anayasa Mahkemesince Anayasaya uygun bulunmuştur.
Diğer taraftan, aynı Kanun ile 2955 sayılı Kanun'a eklenen geçici 11. maddede ise, bu maddenin yürürlüğe girdiği (18/01/2014) tarih itibarıyla mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunmakta veya özel kuruluşlarda çalışmakta olan öğretim üyelerinin, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde bu faaliyetlerini sona erdirmeleri gerektiği, bu süre içinde faaliyetlerini sona erdirmeyen öğretim üyelerinin istifa etmiş sayılacağı yönünde düzenlemeye yer verilmiştir. Bu maddenin Anayasa Mahkemesinin 09/04/2014 tarih ve E:2014/61, K:2014/6 sayılı kararı ile esas hakkında karar verilinceye kadar yürürlüğü durdurulmuş ve akabinde Anayasa Mahkemesinin 07/11/2014 tarih ve E:2014/61, K:2014/166 sayılı kararı ile de iptaline karar verilmiştir.
Anılan karar; yargı kararları sonrası tam zamanlı çalışan öğretim üyelerinin, mesai saatleri sonrası serbest olarak çalışabilecekleri yönünde oluşan kanaat ve beklenti nedeniyle üniversite dışındaki serbest çalışmalarını planladıkları, ekonomik ve sosyal hayatlarını bu koşulları öngörmek suretiyle belirledikleri, var olan durumun devam edeceğine dair oluşan beklenti ve kanaate göre planladıkları faaliyet ve çalışmaları ile bunlar gereğince yaratılan hukuki durumlarını dava konusu kurallar gereğince sona erdirmek zorunda olmalarının hakkaniyete aykırı olduğu, öğretim üyelerinin bu statülerinin belli bir süre devam edeceğine ilişkin meşru bir beklentilerinin oluştuğu ve bu beklentinin hukuki güvenlik ilkesi gereğince korunması gerektiği, ayrıca kanun koyucunun aynı konuyla ilgili pek çok kanun çıkarmış olmasının da söz konusu öğretim üyelerinin hukuki durumları bakımından belirsizlik yarattığı, duraksamalara neden olduğu gerekçesine dayanmaktadır.
Gülhane Askeri Tıp Akademisindeki öğretim üyelerinin serbest meslek faaliyetlerinin icrasına ilişkin hukuksal süreç ve Anayasa Mahkemesinin yukarıda bahsi geçen kararının gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde; 2955 sayılı Kanun'un geçici 11. maddesinin yürürlüğe girdiği tarihte mesai sonrasında serbest meslek faaliyetinde bulunan öğretim üyelerinin geçici 11. maddenin Anayasa Mahkemesince yürürlüğünün durdurulması ve akabinde iptali üzerine bu faaliyetlerine devam edebilecekleri açıktır.
Bununla birlikte, 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreçte serbest meslek icra etme hakkı olan anılan öğretim üyelerinden, serbest meslek icra etmekte olanlar ile serbest meslek icra etmeyenler mesai saatleri sonrası serbest olarak çalışabilmeleri bakımından hukuksal olarak eşit statüdedirler. Bu nedenle, anılan süreçte serbest meslek icra eden öğretim üyeleri gibi serbest meslek icra etmeyen öğretim üyelerinin de, Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesinde belirtildiği şekilde "önceki sistemin uygulanacağı ve mesai sonrası serbest olarak çalışabilme statülerinin devam edeceği yönünde" haklı bir beklentileri bulunduğunun ve bu haklı beklentilerinin korunarak 6514 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra da serbest meslek icra edebileceklerinin hukuk devleti ilkesinin bir uzantısı olan hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri gereği kabulü gerekir.
Ayrıca; geçici 11. maddenin Anayasa Mahkemesince yürürlüğünün durdurulması üzerine, sadece bu maddenin yürürlüğe girdiği 18/01/2014 tarihi itibarıyla mesai sonrası çalışan ve serbest meslek faaliyetinde bulunan Gülhane Askeri Tıp Akademisindeki öğretim üyelerinin bu faaliyetlerinin devam edeceğinin kabulü aynı hukuki statüde bulunanlara farklı uygulama yapılması sebebiyle Anayasada ifadesini bulan eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine de aykırı olacaktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 2006 yılında Gülhane Askeri Tıp Akademisi Tıp Fakültesi ... Anabilim Dalında doçent, aynı Anabilim Dalında 2012 yılında da profesör kadrosunda çalıştığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, 6514 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreçte öğretim üyesi kadrosunda Gülhane Askeri Tıp Akademisinde görev yaptığı ve bu süreçte özel sağlık kuruluşlarında çalışma hakkı olduğu, halihazırda da bu görevine Sağlık Bilimleri Üniversitesi bünyesinde devam ettiği dosya içeriğinden anlaşılan davacı, hukuki güvenlik, hukuki belirlilik ve eşitlik ilkeleri gereği 6514 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra da serbest meslek icrasında bulunabileceğinden, mesai saatleri sonrasında özel sağlık kuruluşunda çalışmasına izin verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğundan bozulması gerektiği oyuyla, aksi yönde oluşan Daire kararına katılmıyorum.