T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/3498
Karar No : 2025/2379
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Vakfı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı davacının temyiz isteminin reddine ilişkin kararının kaldırılması ve istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... Parsel sayılı taşınmazı konu alan İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne tahsis edilmesi talebini içeren ... tarih ve ... sayılı İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü'nün Tahsis Talep Kararının, Üsküdar Belediye Başkanlığı Plan ve Bütçe Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı ve ... tarih ve E... sayılı yazılarının, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Planlama Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısının, söz konusu yazı gereğince verilen ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Olur'unun ve İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü ile Üsküdar Belediye Başkanlığı arasında imzalanan 22/02/2018 tarihli "Ortak Hizmet ve İşbirliği Protokolü"nün iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; idarelerin uhdesinde bulunan taşınmazların asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere ve süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edilebileceği açık olup, mer'i imar planlarında "sağlık tesis alanı" fonksiyonunda bulunan ve mülkiyeti de halihazırda davalı Üsküdar Belediye Başkanlığı'na ait olan taşınmaz ile üzerinde bulunan ve "T.C. Sağlık Bakanlığı Erenköy Fizik Tedavi Rehabilitasyon Hastanesi, Ünalan Semt Polikliniği" olarak kullanılan yapının, anılan mevzuat hükümleri kapsamında mer'i planlardaki fonksiyon ile öngörülen kullanım amacına uygun olarak İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne tahsis edilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde ve tahsise yönelik olarak idareler arasında yapılan protokolde, kamu yararına, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararlarının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... kararıyla davacının istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
Bu kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı ile uyuşmazlığın temyize tabi olmadığı, temyiz talebinde bulunulan kararın kesin nitelikte olduğu gerekçesiyle davacının temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davanın konusu itibarıyla uyuşmazlığın temyize tabi olduğu, dava konusu taşınmazın mülkiyetinin vakıflarına ait olduğu, adli yargıda görülmekte olan davanın bekletici mesele yapılması gerekirken dikkate alınmadığı, söz konusu davada Belediye adına olan tapunun iptaline karar verildiği ve kararın Yargıtay tarafından onandığı, ayrıca revizyon imar planının iptaline karar verildiği ve dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idarelerden Üsküdar Belediyesi tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, İstanbul Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Üye ... ve Üye ...'ın davacının temyiz isteminin reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının onanması gerektiği yönündeki karşı oylarına karşılık bakılan davanın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca temyize tabi olduğuna oy çokluğuyla karar verilerek davacının temyiz isteminin reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı kaldırılarak, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davacının istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar temyizen incelendi, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz davacı Vakfın mülkiyetinde iken İstanbul Belediye Encümeni tarafından alınan ... tarih ve ... sayılı karar ile taşınmaza yönelik olarak imar uygulaması gerçekleştirilmiş ve taşınmazın bir kısmı Belediye adına park, çocuk bahçesi ve oyun alanı olarak bedelsiz terk edilmesi şartıyla ifraz edilmiştir. Devam eden süreçte anılan karara istinaden davacı Vakfın talebi üzerine söz konusu 9.212,51 m²'lik kısım ... ada, ... parsel olarak Belediye lehine tapu sicilinden terkin edilmiştir.
Söz konusu taşınmazın çocuk bahçesi olarak ayrılan 9.212,51 m²'lik kısmı 13/02/2008 tasdik tarihli ve 1/1000 ölçekli Ünalan-Esatpaşa-Örnek-Fetih Mahalleleri Revizyon Uygulama İmar Planında "Belediye Hizmet Alanı" olarak planlanmış, bu kapsamda ... tarih ve ... sayılı Üsküdar Belediye Encümeni kararı ile taşınmazın "Belediye Hizmet Alanı" olarak ihdas edilerek Belediye adına tesciline karar verilmiş, bu karara istinaden 07/10/2008 tarihinde de ihdas yoluyla tapuda davalı idare adına tescil edilmiştir.
İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla anılan taşınmazın Sağlık Bakanlığı'na tahsis edilmesi davalı Üsküdar Belediye Başkanlığı'ndan talep edilmiştir.
Üsküdar Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü'nün İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı Planlama Müdürlüğü'ne yazdığı ... tarih ve E... sayılı yazı ile İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'nün tahsis talebi doğrultusunda parsele "sağlık tesis alanı" fonksiyonu verilmek üzere plan değişikliği yapılması teklif edilmiş, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Planlama Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile söz konusu yerle ilgili olarak 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği çalışmasının başlatılması için başkanlık makamından olur istenilmiş ve 05/02/2018 tarihinde başkanlık adına "olur" verilmiştir.
Davalı Üsküdar Belediyesi ile İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü arasında imzalanan 22/02/2018 tarihli "Ortak Hizmet ve İşbirliği Protokolü" ile dava konusu parsel üzerindeki taşınmazın "Sağlıklı Hayat Merkezi ve Aile Sağlığı Merkezi" olarak kullanılmak üzere 10 yıl süre ile ve bedelsiz olarak İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne tahsis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ''Taşınmaz tahsisi'' başlıklı 47. maddesinde, ''(1) Kamu idareleri, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler. Tahsis edilen taşınmaz, amaç dışı kullanılamaz. (2) Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri tahsis etmeye, kamu ihtiyaçları için gerekli olmayanların tahsisini kaldırmaya Maliye Bakanlığı; diğer taşınmazları tahsis etmeye ve tahsisini kaldırmaya ise maliki kamu idaresi yetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. (3) Kanunlardaki özel hükümler saklıdır.'' hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75. maddesinde, "Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; ... d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosya içeriğinde yer alan bilgi ve belgeler ile UYAP kayıtları üzerinden yapılan incelemede; davacı Vakıf tarafından dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın davalı idare adına olan tapu kaydının iptali ve Vakıf adına tescil edilmesi istemiyle ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan davada verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda özetle, "davacı tarafın 1981 yılında encümen kararı doğrultusunda ifrazı gerçekleştirebilmek için gereken miktarın çok daha üzerinde bir miktarda (%57) bedelsiz terkin yapmak zorunda kaldığı, ifraz ile terkin edilen olanın yol, park ve çocuk bahcesiyle yeşil saha ve yeşil bant olarak terkin edildiği, dolayısıyla davacı vakıf bu yerleri belirtilen amaç doğrultusunda kullanılacağı düşüncesi ile bağışlamıştır (terk etmiştir). Taşınmazların terkin amacına uygun şekilde kullanılması ve bunun sürdürülmesi asıldır. Davacı vakfı terke zorlayan neden Belediye Encümeni tarafından alınan karar ile ortadan kalkmış olup, terkin edilen taşınmaz özel mülkiyete konu edilmiştir. Bu nedenle belediye tarafından bedelsiz olarak alınan taşınmazın yine bedelsiz olarak eski malikine iadesi yükümlülüğü bulunduğu sonucuna varıldığı" gerekçesine yer verilerek davanın kabulüne ve taşınmazın davacı Vakıf adına tapuya tesciline karar verildiği, bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusunun Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, davalı idarenin karar düzeltme başvurusunun da Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği ve kararın kesinleştiği, aktarılan süreç sonrasında ... tarih ve ... yevmiye kayıtlı işlem ile taşınmazın davacı Vakıf adına tescil edildiği görülmüştür.
Olayda, ihdas yoluyla davalı idare adına tescil edilen taşınmazın yukarıda aktarılan yargılama süreci sonrasında davacı Vakıf adına tescil edildiği, bu kapsamda dava konu işlemlere konu parselin mülkiyet sahipliğinin değiştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, taşınmaz üzerinde davalı idarenin tasarrufta bulunmasına imkân tanıyan ve dava konusu işlemlerin dayanağı olan tescil işleminin yargı kararı ile iptal edilerek taşınmazın davacı Vakıf adına tescil edildiği, yargı kararı ile iptal edilen tescil işlemine dayalı olarak davalı idare tarafından dava konusu taşınmazın Sağlık Bakanlığı'na tahsis edilmesinin mümkün olmadığı ve aktarılan yargılama süreci neticesinde dava konusu işlemlerin hukuken dayanağını yitirdiği anlaşıldığından, mülkiyete ilişkin değişiklik karşısında ortaya çıkan yeni duruma sebebiyet veren yargısal süreçler tamamlanmadan tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Öte yandan, davalı belediyeye bedelsiz olarak terkedilen ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın belediye hizmet alanı olarak tesciline ilişkin ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı, anılan taşınmaz için verilen imar durumu belgesi ve yapı ruhsatı ile 13/02/2008 onay tarihli 1/1000 ölçekli Revizyon İmar Planının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 09/07/2020 tarih ve E:2018/1127, K:2020/7101 sayılı kararıyla onandığı ve davalı idarenin karar düzeltme isteminin de Danıştay Altıncı Dairesinin 15/06/2022 tarih ve E:2020/8325, K:2022/7042 sayılı kararıyla reddedildiği görülmektedir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.