T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/3504
Karar No : 2024/5356
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1) ... (engelli kardeşi) vasi ... 2) ... (oğlu) vasisi ... 3) ... ... 9) ...
VEKİLLERİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN KONUSU: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın ... ili, ... ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve ... Kömür İşletmeleri Ltd. Şti. uhdesinde bulunan, ... ... Ltd.Şti tarafından işletilen maden ocağında 28/10/2014 tarihinde meydana gelen kazada hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 17.051,05 TL) maddi, 150.000 TL manevi, çocukları ... için 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 2.986,86 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, ... için 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 1.359,97 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, ... için için 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 4.031,85 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, annesi ... ve babası ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi, engelli kardeşi ... için 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 8.476,03 TL) maddi, 70.000,00 TL manevi, kardeşleri ...... ve ... için ayrı ayrı 40.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ:
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; ... Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi’nin E:... sayılı dosyasına sunulan ve Mahkemelerince hükme esas alınabilecek nitelikte bulunan 27/06/2016 tarihli bilirkişi raporunda; meydana gelen kazada kusur oranları bakımından rödovansçı işveren ... Madencilik Enerji Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin %60, ruhsat sahibi... Linyit Kömür İşletmeleri Ltd. Şti'nin %35, Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün (MİGEM) %5 oranında kusurlu olduğu belirtildiği, dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan 16/09/2019 tarihli raporda davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün %5 kusur oranı üzerinden davacılardan eş... için 17.051,05 TL, çocuklar ... için 1.359,97 TL,... için 4.031,85 TL, ... için 2.986,86 TL, anne ...için 2.986,86 TL, baba ... için 2.688,05 TL, engelli kardeş ... için 8.476,03 TL destekten yoksun kalma zararının bulunduğunun belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilmekle birlikte davacılardan müteveffanın annesi ...ve babası ...'ın dava dilekçesinde maddi tazminat istemlerinin bulunmadığı, miktar artırım dilekçesiyle de yeni bir durumun ortaya konulamayacağı, engelli kardeş ...'ın müteveffanın destek ve bakımına muhtaç olduğu hususunda bilgi ve belge bulunmadığı, üç çocuklu ve evli bir kişinin reşit olan engelli kardeşine destek sağlamasının hayatın olağan akışına uygun olmadığından müteveffanın annesi ..., babası ... ve kardeşi ...'ın maddi tazminat istemlerinin reddine, müteveffanın eşi ... için 17.051,05 TL maddi tazminatın 1.000,00 TL'sinin 12/12/2014 tarihinden 16.051,05 TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 08/11/2019 tarihinden itibaren, çocukları ...için 1.359,97 TL maddi tazminatın 500,00 TL'sinin 12/12/2014 tarihinden 859,97 TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 08/11/2019 tarihinden itibaren,... için 4.031,85 TL maddi tazminatın 500,00 TL'sinin 12/12/2014 tarihinden 3.531,85 TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 08/11/2019 tarihinden itibaren, ... için 2.986,86 TL maddi tazminatın 500,00 TL'sinin 12/12/2014 tarihinden 2.486,86 TL'sinin miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 08/11/2019 tarihinden itibaren, işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, davacıların yakınlarını elim bir kazada kaybetmeleri, idarenin hizmet kusuruna ilişkin tespitler bir bütün olarak değerlendirildiğinde takdiren müteveffanın eşi ..., çocukları ..., ...ve ...için ayrı ayrı 40.000,00 TL, annesi ..., babası ..., engelli kardeşi... için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşleri ... ve ... ... için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın 12/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının manevi tazminat isteminin kabule ilişkin (280.000,00 TL'ye ilişkin) kısmının (manevi tazminatın anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 5.000,00'erTL, eşi ... için 10.000,00 TL, oğulları ..., ...ve ... için ayrı ayrı 15.000,00'erTL, kardeşi ... için 15.000,00 TL) toplamda 80,000,00 TL'ye ilişkin kısmının kaldırılmasına ve söz konusu 80.000,00 TL' ye ilişkin manevi tazminat talebi açısından reddine, netice itibarıyla anne ..., baba ... lehine her biri için 25.000,00'er TL olmak üzere, eş ... için 30.000,00 TL ve oğulları ..., ... ve ... için ayrı ayrı 25.000,00'erTL kardeşi ...için 15.000,00 TL toplam 170.000,00 TL (kardeşler ... ve ... için takdir edilip Dairelerince hukuka uygun bulunan 15.000,00'erTL manevi tazminat dahil toplam 200.000,00 TL) manevi tazminatın adli yargıdaki dava tarihi olan 12/12/2014 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, maddi tazminat açısından istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, maden işletmeciliğinin yüksek işletme tehlikesi taşıyan işler konumunda olup, davalı idarenin kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminatın tümünden sorumlu olduğu, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı, davalı idare lehine reddedilen manevi tazminat nedeniyle maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı idarelerden Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, idarelerinin hizmet kusuru bulunmadığı, davanın reddi gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ :Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata işletilecek faiz başlangıç tarihi yönünden düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, hükmedilen maddi tazminat miktarına işletilecek yasal faizin başlangıç tarihi dışındaki kısımlar yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönlerden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay’ın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.
Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.
Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.
Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, adli yargıda açılan dava tarihi olan 12/12/2014 tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak taraflarca yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "Maddi tazminat açısından istinaf istemi reddedildiğinden," ibaresinin, "... İdare Mahkemesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davacı ve davalı tarafça yapılan istinaf taleplerinin maddi tazminata ilişkin kısımının reddiyle hükmedilen 25.429,73 TL maddi tazminatın, adli yargıda açılan dava tarihi olan 12/12/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2.Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3.Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ...İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak taraflarca yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulü kısmen reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtildiği şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
4.Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin yatıran tarafa iadesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/11/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.