T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/3944
Karar No : 2025/2532
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi adlarına asaleten; ...ve
... adlarına velayeten
... ve ...
VEKİLLERİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'nın Ordu ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda cezası infaz edilmekte iken diğer hükümlüler tarafından 15/10/2016 tarihinde öldürüldüğünden bahisle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın üvey annesi ... için 100,00 TL (miktar artırımı sonucu 101.883,93 TL) ve babası ... için 100,00 TL (miktar artırımı sonucu 29.305,09 TL) maddi, her bir kardeşi için ayrı ayrı 100,00 TL maddi tazminat ile tüm davacılar için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevî tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde olayda davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle davacı baba ve üvey annenin maddi tazminat istemlerinin kabulüne, kardeşlerin maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, toplam 150.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısım ile manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmın ... ve ... için ayrı ayrı 30.000,00 TL, ... ve ... için ayrı ayrı 15.000,00 TL olmak üzere toplam 90.000,00 TL'ye ilişkin bölümü yönünden reddine, manevi tazminatın fazlaya dair kısmı yönünden istinaf başvurusunun kabulüne, manevi tazminat isteminin kabulüne dair kısmın 90.000,00 TL'yi aşan 60.000,00 TL'ye ilişkin kısmın kaldırılmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından; dava konusu olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, duydukları elem ve ızdırabın katlanarak devam ettiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; dava konusu olay sebebiyle idareye atfedilecek herhangi bir kusurunun bulunmadığı, maddi zararın ispatlanamadığı, manevi tazminat şartlarının oluşmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacıların temyiz isteminin reddi, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacıların yakını ...'nın Ordu ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda cezası infaz edilmekte iken diğer hükümlüler tarafından darp edilmek suretiyle öldürüldüğünden bahisle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek tazminat ödenmesi istemiyle 24/08/2016 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın üvey annesi ... için 100,00 TL (miktar artırımı sonucu 101.883,93 TL) ve babası ... için 100,00 TL (miktar artırımı sonucu 29.305,09 TL) maddi, her bir kardeşi için ayrı ayrı 100,00 TL maddi tazminat ile tüm davacılar için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
- Davacı ... Yönünden İncelenmesi;
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin mevcut ya da gelecekte olacak yardımından yoksun kalınmasından kaynaklı kuvvetle muhtemel zararı ifade etmektedir.
UYAP sistemi üzerinden alınan nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden; vefat eden ...'nın gerçek annesinin ... olduğu, ...'ın 25/10/2002 tarihinde müteveffanın babası ...'dan boşandığı ve 05/05/2009 tarihinde müteveffa ... 25 yaşında iken hayatını kaybettiği, davacı ...'nın müteveffanın üvey annesi olduğu, müteveffanın babası ... ile 30/04/2010 tarihinde evlendiği, ancak evlenme tarihinden önce babası ... olan 20/12/1990 doğumlu G.K isimli çocuğu olduğu dikkate alındığında evlilik tarihi öncesinde de birlikte yaşadıkları görülse de ...'nın yetişkin yaşa gelene kadar kendi annesinin hayatta olduğu, öz annesinin 05/05/2009 tarihine kadar yaşadığı, üvey anne ...'nın da kendi çocuklarının olduğu, ...'nın yaşasa idi üvey annesine maddi olarak destek olacağına dair dosya içerisinde hiçbir bilgi, belge ve emare bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu sebeple, davacı üvey anne ... yönünden maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar veren İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
-Davacı ... Yönünden İncelenmesi;
İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda müteveffanın şartlı tahliye tarihi olan 20/11/2034 tarihinden itibaren destek olmaya başlayacağı kabul edilerek tazminat hesaplanmışsa da maddi tazminat hesabı yapılırken şartlı tahliye tarihi değil, bihakkın tahliyenin gerçekleşeceği tarih olan 16/11/2048 tarihi dikkate alınarak hesaplama yapılması gerekmektedir.
Buna göre; davacı baba ...'nın TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre muhtemel bakiye ömür süresinin 01/01/2040 tarihinde sona erdiği anlaşılmakta olup davacılar yakınının hakederek tahliye tarihi olan dolayısıyla destek olmaya başlayabileceği tarih olan 16/11/2048 tarihinden önce muhtemel bakiye ömrü sona erdiği göz önüne alındığında baba ... yönünden de maddi tazminat hesabı yapılmaması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davacı ...'nın maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerekirken tazminat istemini kabul eden İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurunun reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2. ... Bölge İdare Mahkemesinin ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.