T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/504
Karar No : 2025/2158
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN_KONUSU : Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararıyla Posta ve Telgraf Ücret Tarifesinde yapılan ve 05/05/2014 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilen fiyat artışlarının, yurtiçi mektup postası gönderileri, yurtiçi APS kurye ve kargo ücretleri ile yurtiçi faks ücretlerine ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI : Davacı tarafından, Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olduğu, ailesi ve arkadaşlarıyla iletişimini yalnızca mektuplaşarak sağladığı, posta ücretlerine yapılan zam ile mağdur olduğu, posta ve faks ücretlerine bazı tarifelerde %100'e ulaşan oranda yapılan zammın fahiş olduğu, ilgili dönemde gerçekleşen fiyat-maliyet artış oranlarını aştığı, tekel hizmeti yürüten davalı idare tarafından yapılan ücretlendirmede kamu yararının gözetilmediği, Anayasa'da yer alan haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği, davalı idarenin kar amacı güdemeyeceği, dolayısıyla dava konusu idari işlemin amaç unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI_İDARENİN_SAVUNMASI : Şirketlerince yürütülen hizmetlere yönelik ücret tarifesinde yapılan güncellemelerin, gönderilerin kabul, işleme, taşıma ve dağıtım/teslim süreçleri ile ara merkezlerde tekrarlanan süreçler, personel, araç-gereç, malzeme, sistem, enerji vb. alt yapı maliyetleri ve piyasada faaliyet gösteren firma ücretlerinin yanı sıra, döviz kurlarındaki önemli miktarda artış, Dünya Posta Birliği (UPU) üyesi diğer ülke posta idareleri ile yapılan anlaşmalara bağlı olarak oluşan hesaplaşma ücretleri ve varış hisselerindeki artışlar göz önünde bulundurulmak suretiyle belirlendiği, mektup, basılmış kağıt, APS Kurye gönderi ücretlerinde en son 01/01/2013 tarihinde artış yapıldığı, dava konusu Tarife ile yapılan artışın ortalama %10,44 oranında olduğu, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Ana Sözleşmesinin “Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri” başlıklı 16. maddesinde “sunulan hizmetlerin ücretlerini ve ödeme esaslarını belirlemek” işinin Yönetim Kurulunca yerine getirileceğinin hüküm altına alındığı, dava konusu ücret artışının, yönetim kurulu kararıyla mevzuata uygun şekilde yürürlüğe konulmuş olması nedeniyle hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, davalı idarenin... tarih ve ... sayılı yönetim kurulu kararı ekinde yer alan ve mektup gönderi/APS/faks ücretlerine zam yapılmasına ilişkin 05/05/2014 tarihinden itibaren geçerli olan PTT A.Ş. Ücret Tarifesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Ülke genelinde posta hizmetlerinin kaliteli, sürekli, tüm kullanıcılar için karşılanabilir bir ücretle, etkin, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde sunulmasını sağlamak üzere posta sektörünün serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaflığı sağlanmış bir sektör oluşturulması ve bu sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kuruluşu, yapılanması, faaliyet konuları ve hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 23/05/2013 tarih ve 28655 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununun "Tanımlar" başlıklı 3'üncü maddesinde, "Evrensel posta hizmeti"nin, belirlenmiş ilke ve kurallar çerçevesinde, bir posta hizmetinin coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlanmasını; "Tarife"nin, hizmet sağlayıcılarının, posta hizmetinin sunulması karşılığında kullanıcılardan veya diğer hizmet sağlayıcılarından farklı adlar altında alabilecekleri ücretleri gösteren listeyi; "Temel ücret"in ise, kurul tarafından belirlenen yurt içi en düşük ağırlıktaki haberleşme gönderisinin ücretini ifade edeceği, hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 4'üncü maddesinde, tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yöntemler ile tarifelerin alt ve üst sınırları ile bunların uygulama usul ve esaslarını belirlemek görev ve yetkisinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunda olduğu; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle 6'ncı maddesinin, 1'inci fıkrasının (a) bendinde temel ücret göz önünde bulundurularak Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi ile Bakanlar Kurulu tarafından ağırlığı veya ücreti belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi hizmetlerinin evrensel posta hizmet yükümlüsünün tekelinde olduğu kurallarına yer verilmiş; dava konusu işlem tarihindeki haliyle 25'inci maddesinin 3'üncü fıkrasının (b) bendine göre de, sunulan tüm hizmetlerin ücretlerini ve ödeme esaslarını belirlemek yetki ve görevinin ise Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulu tarafından yerine getirileceği kurala bağlanmıştır.
Sonuç itibarıyla, bir kamu iktisadi kuruluşu olup, bu statüsü gereğince verimlilik ilkesini dikkate alarak faaliyette bulunmak zorunda olan davalı idarece, döviz kurlarında ve fiyatlarda meydana gelen artışlar sonucu oluşan maliyetler dikkate alınarak, Yönetim kurulunca 05/05/2014 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde PTT A.Ş. Ücret Tarifesinin uygulamaya konulmasına ilişkin dava konusu işlemde, kamu yararı ve hizmet gereklerine, dolayısıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dosyanın incelenmesinden;
- Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, Posta ve Telgraf Ücret Tarifesi, Toplu Posta Gönderileri ile Yurtiçi Toplu Kargo ve APS Kurye Gönderileri Ücret İndirim Tarifeleri ile Yurtdışı Koli (Uçak-Yüzey) Ücret Tarifelerinin 05/05/2014 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Karar ekinde belirtilen şekilde düzenlenmesine karar verildiği,
- Belirtilen bu düzenleme ile 20 grama kadar yurt içi mektup gönderi ücretinin 1,25-TL olarak belirlenmek suretiyle anılan hizmet yönünden fiyat artışı yapıldığı, Tarifeler genelindeki artış oranının ise ortalama %10,44 olduğu,
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan davacı tarafından, iletişim hakkının büyük kısmını mektup, APS ve faks ile kullanabildiği, ancak uyuşmazlık konusu fahiş fiyat artışı ile haberleşme hakkını kullanamaz hale geldiği iddiasıyla, anılan artışın iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı,
görülmüştür.
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
23/05/2013 tarihli ve 28655 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle;
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "ülke genelinde posta hizmetlerinin kaliteli, sürekli, tüm kullanıcılar için karşılanabilir bir ücretle, etkin, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde sunulmasını sağlamak üzere posta sektörünün serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaflığı sağlanmış bir sektör oluşturulması ve bu sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin kuruluşu, yapılanması, faaliyet konuları ve hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek" bu Kanunun amacı olarak belirtilmiş;
"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, "Evrensel posta hizmeti: Belirlenmiş ilke ve kurallar çerçevesinde, bir posta hizmetinin coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlanması"; (ğ) bendinde, "Evrensel posta hizmet sağlayıcısı: Evrensel posta hizmetini yetki belgesi uyarınca yürütmekle yetkili kılınan hizmet sağlayıcısı"; (h) bendinde, "Evrensel posta hizmet yükümlüsü: Evrensel posta hizmetini görev sözleşmesi uyarınca sağlamakla yükümlü kılınan hizmet sağlayıcısı"; (ı) bendinde, "Görev sözleşmesi: PTT’nin posta hizmetlerini sunmak üzere hak ve yükümlülüklerini belirleyen sözleşme"; (j) bendinde, "Haberleşme gönderisi: Kitap, katalog, gazete ve süreli yayınlar hariç herhangi bir fiziksel araç üzerine yazılan veya elektronik ileti şeklinde hazırlanan, gönderici tarafından gönderi üzerinde belirtilen adrese sevk ve teslim edilmesi gereken telgraf da dâhil her türlü gönderi"; (l) bendinde, "Hizmet sağlayıcısı: PTT’yi ve bu Kanun hükümlerine göre posta sektöründe faaliyet göstermek üzere yetkilendirilmiş 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında sayılan sermaye şirketleri"; (ö) bendinde, "Kurul: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu"; (p) bendinde, "Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu"; (u) bendinde, "Posta gönderisi: Göndericinin bizzat kendisi veya talimatıyla, üzerinde belirtilen yer ve adrese, gönderi türüne ve özel hizmetine göre teslim edilen haberleşme gönderileri ile kitap, katalog, gazete ve süreli yayınları, görme engellilere özgü yazıları, ticari değeri olsun veya olmasın eşya içeren en fazla beş kilogram ağırlığa veya elli desimetreküp hacme sahip posta maddesi ile posta kolisi veya kargosu"; (ü) bendinde, "Posta kolisi veya kargosu: Hizmet sağlayıcısı aracılığıyla yollanan ve kapsamında haberleşme niteliği taşıyan yazılar bulunmayan en fazla otuz kilogram ağırlığa veya üç yüz desimetreküp hacme sahip her türlü madde"; (y) bendinde, "PTT: Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi"; (bb) bendinde, "Tarife: Hizmet sağlayıcılarının, posta hizmetinin sunulması karşılığında kullanıcılardan veya diğer hizmet sağlayıcılarından farklı adlar altında alabilecekleri ücretleri gösteren liste"; (dd) bendinde, "Temel ücret: Kurul tarafından belirlenen yurt içi en düşük ağırlıktaki haberleşme gönderisinin ücreti" olarak tanımlanmış;
4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yöntemler ile tarifelerin alt ve üst sınırları ile bunların uygulama usul ve esaslarını belirlemek" görev ve yetkisinin, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna ait olduğu olduğu düzenlenmiş;
6. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "Temel ücret göz önünde bulundurularak Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi ile Cumhurbaşkanı tarafından ağırlığı veya ücreti belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi" hizmetlerinin evrensel posta hizmet yükümlüsü olan PTT'nin tekelinde olduğu kuralına;
"Tarifeler ve kullanıcıların korunması" başlıklı 17. maddesinde,
"(1) Tarifelerin uygulanması ve kullanıcıların korunmasına ilişkin usul ve esaslar şunlardır:
a) Hizmet sağlayıcısı, yetki belgesi çerçevesinde sunmaya yetkili olduğu hizmetler için tarife hazırlamak, kullanıcılar nezdinde tarifelere ilişkin hususların adil ve şeffaf olmasını sağlamak zorundadır.
b) Tarifeler, Kurum tarafından belirlenen alt ve üst sınırlar ile posta hizmetlerinin sunulmasında uygulanacak tarifelere ilişkin ilgili mevzuat ve 7/12/1994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla serbestçe belirlenir.
c) Tarifelerin, benzer konumdaki kullanıcılar arasında haklı nedenlerin varlığı dışında ayrım gözetilmeksizin düzenlenmesi, adil ve şeffaf olması, sunulan posta hizmetlerine ilişkin maliyetleri yansıtması, yıkıcı veya aşırı fiyatları da içerecek şekilde rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanmasına neden olacak ücretleri ihtiva etmemesi, bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti yoluyla desteklenmesi veya karşılanmasına yol açacak şekilde belirlenmemesi esastır.
ç) Tarifelerin, teknolojik gelişmeyi ve yeni teknolojilerin karşılanabilir ücretlerle kullanılmasına olanak veren yatırımları teşvik edecek nitelikte olması esastır.
d) Kullanıcı menfaatlerinin gözetilmesi ve posta sektöründe rekabetin tesisi amacıyla Kurum tarafından etkin piyasa gücüne sahip hizmet sağlayıcılarına tarifelerin onaylanması, düzenlenmesi, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yükümlülükler getirilebilir.
(2) Millî güvenlik ile kamu düzeni gereklerine ve acil durum ihtiyaçlarına ait düzenlemeler, ilgili bakanlıkların ihtiyaçları ve görüşleri dikkate alınarak Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir.
(3) Tarifelerin onaylanması, uygulanması, bildirimi, ilanı, izlenmesi ve denetlenmesi ile kullanıcıların korunmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." kuralına;
"Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi" başlıklı İkinci Kısmında yer alan "Kuruluş" başlıklı 21. maddesinde,
"(1) Bu Kanun ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 6102 sayılı Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi unvanı altında bir anonim şirket kurulmuştur.
(2) PTT’nin sermayesinin tamamı Hazineye aittir. ..." kuralına;
"Faaliyet konuları ve nitelikleri" başlıklı 22. maddesinde,
"(1) PTT; yurt içinde ve yurt dışında her türlü taşımacılık hizmetlerini de içerecek şekilde posta, koli, kargo ve lojistik hizmetleri, pul basımı ve satımı, denetlemeye ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununa tabi olmaksızın, anılan Kanun kapsamında belirtilen faaliyet konuları ile ilgili olarak bankalarla yapacağı sözleşmeler doğrultusunda bankalara destek hizmeti, parasal posta hizmeti, ödeme hizmeti sunma, adres bilgi kayıt sistemi ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılığı, elektronik ortam dâhil her türlü tebligat ve telgraf hizmetine ilişkin faaliyetler ile esas sözleşmesinde belirlenen diğer faaliyetleri yürütür.
(2) PTT, 2/4/1987 tarihli ve 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.
(3) PTT’nin teşkilatı, sermaye miktarı, hisseleri, hesapları ve kârın dağıtımına ilişkin esaslar esas sözleşmesinde gösterilir. ..." kuralına;
"Yönetim Kurulu" başlıklı 25. maddesinde,
"... (3) Yönetim Kurulu karar organı olup, PTT’yi idare, ilzam ve idari ve adli merciler nezdinde temsil eder ve PTT’nin temsil ve idaresinden Genel Kurula karşı sorumludur. Yönetim Kurulu 6102 sayılı Kanun, esas sözleşme ve Genel Kurulca verilen yetkilerin yanı sıra aşağıdaki yetkileri kullanır ve görevleri yerine getirir:
... b) Sunulan tüm hizmetlerin ücretlerini ve ödeme esaslarını belirlemek ..." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Kanun'a dayanılarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından hazırlanan ve 03/06/2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Posta Hizmetlerinin Sunulmasına İlişkin Yönetmelik'in;
"Tarifelere ilişkin esaslar" başlıklı 6. maddesinde,
"(1) Hizmet sağlayıcısının, sunmaya yetkili olduğu posta hizmetleri için tarife hazırlaması esastır.
(2) Tarifelerin; sosyal desteğe ihtiyacı olan kesimlere mahsus, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması halleri saklı olmak üzere; benzer konumdaki kullanıcılar arasında haklı nedenlerin varlığı dışında ayrım gözetilmeksizin adil ve şeffaf olması ve sunulan posta hizmetlerine ilişkin maliyetleri yansıtması esastır.
(3) Tarifelerin, teknolojik gelişmeye ve yeni teknolojilerin karşılanabilir ücretlerle kullanılmasına olanak veren yatırımları teşvik edecek nitelikte olması esastır.";
"Tarife düzenlemeleri" başlıklı 7. maddesinde,
" (1) Tarifeler, posta hizmetlerinin sunulmasına yönelik ilgili mevzuat ve 4054 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla hizmet sağlayıcıları tarafından serbestçe belirlenir.
(2) İlgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip hizmet sağlayıcıları tarafından uygulanan tarifeler;
a) Kullanıcı menfaatlerinin gözetilmesi ve/veya posta sektöründe rekabetin tesisi amacıyla Kurum tarafından; bunlarla sınırlı kalmamak kaydıyla, 8 ila 11 inci maddelerde yer verilen usullerden biri veya birkaçı, öncelikle ve kural olarak esas alınarak düzenlemeye tabi tutulabilir.
b) Yıkıcı veya aşırı fiyatları da içerecek şekilde rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanmasına neden olacak ücretleri ihtiva edemez ve/veya bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti yoluyla desteklenmesi veya karşılanmasına yol açacak şekilde belirlenemez. Bu hüküm, sosyal desteğe ihtiyacı olan kesimlere mahsus, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması amacıyla tarife seçeneklerinin geliştirilmesine engel teşkil etmez. Kurum, tarifeleri değerlendirirken söz konusu tarife seçeneklerini göz önünde bulundurur.
(3) Bakanlıkça yapılacak düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla evrensel posta hizmet yükümlüsü ve/veya evrensel posta hizmet sağlayıcısı tarafından sosyal desteğe ihtiyacı olan kesimlere mahsus, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması amacıyla geliştirilen tarife seçenekleri dışında sunulan evrensel posta hizmetlerine ilişkin tarifelerin;
a) Temel ücret dikkate alınarak belirlenmesi, karşılanabilir olması, ayrım gözetilmeksizin adil ve şeffaf olması, uluslararası kurum ve kuruluşların posta sektörüne ilişkin uygulamalarının uygun olduğu ölçüde dikkate alınarak oluşturulması esastır. Söz konusu tarifeler, Kurum tarafından gerekli görüldüğü hallerde; bunlarla sınırlı kalmamak kaydıyla, 8 ila 11 inci maddelerde yer verilen usullerden biri veya birkaçı, öncelikle ve kural olarak esas alınarak düzenlemeye tabi tutulabilir. Temel ücrete ilişkin Kurum düzenlemeleri saklı kalmak kaydıyla Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası kapsamında evrensel posta hizmet yükümlüsünün tekelinde olduğu hüküm altına alınan posta hizmetlerinin tarifeleri, aksi Kurum tarafından kararlaştırılmadığı müddetçe 8 inci maddede yer verilen bildirim usulüne tabi olup söz konusu tarifelerin aşırı ücretleri ihtiva etmemesi ve bir başka posta hizmetinin maliyetinin desteklenmesi veya karşılanmasına yol açacak şekilde belirlenmemesi esastır.
b) Kullanıcıların coğrafi konumundan bağımsız ve ülke genelinde tek fiyat olarak uygulanması esastır. Bu husus, evrensel posta hizmet yükümlüsü ve/veya evrensel posta hizmet sağlayıcısının kullanıcılar ile toplu gönderilere ilişkin tarife seçenekleri geliştirmesine engel teşkil etmez. Ancak söz konusu tarifeler, maliyetlerinin altında belirlenemez. Bu kapsamdaki tarifelerin adil ve şeffaf olması esastır.
(4) Kurum, getirilen düzenlemeler kapsamında yapacağı inceleme ve değerlendirmelerde ilgili hizmet sağlayıcılarından her türlü bilgi ve belgeyi talep edebilir. Hizmet sağlayıcılar, söz konusu bilgi ve belgeleri Kurum tarafından belirlenen biçim, kapsam ve sürede Kuruma sunmakla yükümlüdür.";
"Bildirim usulü" başlıklı 8. maddesinde,
"(1) Bildirim usulüne tabi olan hizmet sağlayıcılar tarafından uygulanacak tarifeler ile uygulanan tarifelerde yapılacak her türlü değişiklik; Kurum tarafından aksi belirtilmediği takdirde yürürlüğe girmesinden en az otuz gün önce Kuruma sunulur. Kurum tarifelerin bildirimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. ...";
"Tarifelere alt ve/veya üst sınır getirilmesi usulü" başlıklı 9. maddesinde,
"(1) Kurum, 6 ve 7 nci maddeleri göz önünde bulundurarak tarifelere alt ve/veya üst sınır getirmeye yetkilidir. Kurum tarifelere alt ve/veya üst sınır getirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." kuralları yer almıştır.
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Esas Sözleşmesi'nin "Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında, "Yönetim Kurulu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Genel Kurulca verilen yetkilerin yanı sıra aşağıdaki yetkileri kullanır ve görevleri yerine getirir.
... b) Sunulan tüm hizmetlerin ücretlerini ve ödeme esaslarını belirlemek. ..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararıyla, Posta ve Telgraf Ücret Tarifesi, Toplu Posta Gönderileri ile Yurtiçi Toplu Kargo ve APS Kurye Gönderileri Ücret İndirim Tarifeleri ile Yurtdışı Koli (Uçak-Yüzey) Ücret Tarifelerinin 05/05/2014 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Karar ekinde belirtilen şekilde düzenlenmesine karar verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava Konusu Posta ve Telgraf Ücret Tarifesinde yapılan fiyat artışlarının, yurtiçi mektup postası gönderileri, yurtiçi APS kurye ve kargo ücretleri ile yurtiçi faks ücretlerine ilişkin kısmının incelenmesi:
Hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; genel itibarıyla Posta Hizmetleri Kanunu ve Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Esas Sözleşmesinde belirtilen faaliyetleri yürütmek, bu çerçevede evrensel posta hizmeti yükümlüsü sıfatıyla Kanun'un 6. maddesinde belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderilerini coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlama konusunda tekel niteliğinde hizmet vermek üzere kurulan, sermayesinin tamamı Hazineye ait olan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin karar organının Yönetim Kurulu olduğu ve bu Kurulun görevlerinden birinin sunulan tüm hizmetlerin ücretlerini ve ödeme esaslarını belirlemek olduğu anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun, Şirketçe sunulan tüm hizmetlerin ücretlerini ve ödeme esaslarını belirlemek hususunda takdir yetkisi bulunduğu açıktır.
Bununla birlikte, söz konusu takdir yetkisinin sınırları, 6475 sayılı Kanun'un 3/1-dd, 6/1-a ve 17. maddeleri ile buna dayanılarak yürürlüğe konulan Posta Hizmetlerinin Sunulmasına İlişkin Yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerinde belirlenmiş olup; Posta ve Telgraf Ücret Tarifesinde yapılan fiyat artışlarının dava konusu kısımlarının, anılan mevzuat hükümleri ile kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olup olmadığının irdelenmesi zorunludur.
Anılan mevzuat hükümlerine göre; Tarifelerin, benzer konumdaki kullanıcılar arasında haklı nedenlerin varlığı dışında ayrım gözetilmeksizin düzenlenmesi, adil ve şeffaf olması, sunulan posta hizmetlerine ilişkin maliyetleri yansıtması, aşırı ve rekabete aykırı ücretleri ihtiva etmemesi, teknolojik gelişmeyi ve yeni teknolojilerin karşılanabilir ücretlerle kullanılmasına olanak veren yatırımları teşvik edecek nitelikte olması, bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti ile finanse edilmemesi, temel ücret dikkate alınarak belirlenmesi, karşılanabilir olması, uluslararası kurum ve kuruluşların posta sektörüne ilişkin uygulamalarının uygun olduğu ölçüde dikkate alınarak oluşturulması, kullanıcıların coğrafi konumundan bağımsız ve ülke genelinde tek fiyat olarak uygulanması, ayrıca toplu gönderilere ait ücret tarifelerinin maliyetlerin altında belirlenmemesi gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararıyla, Posta ve Telgraf Ücret Tarifesi, Toplu Posta Gönderileri ile Yurtiçi Toplu Kargo ve APS Kurye Gönderileri Ücret İndirim Tarifeleri ile Yurtdışı Koli (Uçak-Yüzey) Ücret Tarifelerinin 05/05/2014 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Karar ekinde belirtilen şekilde düzenlenmesine karar verildiği, bu Karar ile 05/05/2014 tarihinden itibaren uygulanmak üzere 20 grama kadar 1,10-TL olan yurt içi mektup gönderi ücretinin 1,25-TL olarak belirlendiği, Tarifede yer alan kalemlerde ortalama %10,44 oranında artış yapıldığı, söz konusu artışın gerekçesinin, davalı Şirketin 6475 sayılı Kanunla anonim şirket olarak düzenlenmesi nedeniyle emekli olan personelin yerine şirket ve firma olmak üzere yeni personel istihdam edilmesi, mevcut personel maaşlarında Ocak ve Temmuz aylarında artış yapılması, akaryakıt fiyatlarına paralel olarak taşımaya dayalı giderlerin çok artması, yatırım programı kapsamında makine ve teçhizat alınması, şehirlerin genişlemesine bağlı olarak posta dağıtım alanlarının genişlemesinin ek dağıtım personeli istihdamını zorunlu kılması, mektuplar da dahil olmak üzere kayıtlı posta gönderilerinin otomasyon sistemi üzerinden kabul ve kayıt edilip gerçekleştirilmesi nedeniyle sistem ve personel giderlerinin artması, APS kurye gönderilerinin adreste teslim edilememesi halinde ertesi gün tekrar dağıtıma çıkarılması, hem kayıtlı posta gönderilerinin hem de APS kurye gönderilerinin herhangi bir şekilde zayi olması halinde taahhüt ücretinin 50 katı tutarında tazminat ödenmesi, yurt içi faks (tele-post) gönderilerinin 4 saat içerisinde alıcısının adresine teslimi gerektiğinden varış yerince özel araç çıkarılması sonucu önemli düzeyde personel, araç ve yakıt maliyetine neden olması şeklinde gösterildiği; öte yandan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunun ... tarihli ve... sayılı kararıyla 6475 sayılı Kanun'un 3., 4. ve 6. maddeleri uyarınca tekel niteliğindeki "20 grama kadar" olan haberleşme gönderileri için uygulanacak temel ücretin, 05/05/2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, "1,25 TL (%18 KDV dahil)" olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, Posta ve Telgraf Ücret Tarifesinin yurtiçi mektup postası gönderileri, yurtiçi APS kurye ve kargo ücretleri ile yurtiçi faks ücretleri kısımlarında yapılan ve 05/05/2014 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilen artışın; yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, gönderilerin kabul, işleme, taşıma ve dağıtım/teslim süreçleri ile ara merkezlerde tekrarlanan süreçler, personel, araç-gereç, malzeme, sistem, enerji vb. alt yapı maliyetleri ve piyasada faaliyet gösteren firma ücretleri göz önünde bulundurulmak suretiyle belirlendiği, dolayısıyla anılan mevzuat doğrultusunda yürütülen hizmetin özelliklerine, günün ekonomik şartlarına, işletmenin verimlilik ve karlılık esaslarına göre maliyetleri yansıtacak ve karşılanabilir nitelikte olacak şekilde ülke genelinde tek fiyat olarak belirlendiği, aşırı, fahiş ve rekabete aykırı ücretleri ihtiva etmediği, kullanıcılar arasında ayrım gözetilmeksizin düzenlendiği, adil ve şeffaf olduğu, teknolojik gelişmeyi ve yeni teknolojilerin karşılanabilir ücretlerle kullanılmasına olanak veren yatırımları teşvik edecek nitelikte olduğu, bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti ile finanse edilmediği, 6475 sayılı Kanun uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu tarafından belirlenen temel ücreti aşmaksızın tutar ve geçerlilik tarihi bakımından bu karara uygun olacak şekilde tespit edildiği anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden dava açılırken yatırılmamış olan ve davalı idarece yargılama sırasında yapılan toplam...TL yargılama giderinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/04/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.