T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/5322
Karar No : 2025/1517
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Üniversitesi Rektörlüğü / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, murisleri...'ın, genel durum bozukluğu tanısı ile yatışının yapıldığı Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesinde tedavi gördükten sonra Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edildiği, anılan hastanelerde tedavisinde ve takibinde ihmal gösterilmesi nedeniyle menenjit tanısının geç konulduğu ve tedavisinde geç kalındığı ve bu nedenle vefat ettiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık müteveffanın eşi ... için 200.000,00 TL, çocukları ... için 200.000,00 TL, ... için 100.000,00 TL olmak üzere toplam 500.000,00 TL manevi tazminatın vefat tarihi olan 21/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, her ne kadar Hacettepe Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığınca düzenlenen raporda Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesine başvuran ...'ın tedavi süresince takibinde gereken özen, bilgi ve beceri gösterildiği, bu süreçte ihmali davranışta bulunulmadığı, tıbbi kötü uygulama hatasına yönelik ve diğer personelin kişinin ölümünde kusurunun olmadığı yönünde görüş bildirilmiş ise de bütün hekimlik uygulamalarının hastalar yönünden belirli bir risk oluşturduğu, bu risklerin hekimlik uygulamalarının doğasından kaynaklanmakta olduğu ve büyük kısmının hekim tarafından gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olsa bile kaçınılmaz nitelik taşıdığı, hekimin, tıbbi girişimi bilim ve meslek kurallarına uygun ve özenle yerine getirdiği takdirde ortaya çıkan komplikasyonlardan ya da istenmeyen durumlardan dolayı sorumlu tutulamayacağı, ancak Anayasamızın 56. maddesi hükmü uyarınca sağlık hizmetlerinin yürütülmesinin Devlet’e bir görev olarak yüklendiği, idari sorumluluğun genel şartları olarak, “bir zararın varlığı”, “zararı doğuran işlem veya eylemin idareye yüklenebilir olması” ve “zarar ile idari olgu arasında nedensellik bağının bulunması" şeklinde sıralanabilecek koşulların birlikte ve bir bütün olarak gerçekleşmiş olması koşuluyla idarenin sorumluluğu yoluna gidilebileceği, hastanın, kamu hizmetinden yararlanan bir kişi olarak kendisine sunulan sağlık hizmetinden dolayı zarar görecek olursa, devlet veya ilgili kamu tüzel kişisi aleyhine İdare Hukuku esaslarına göre dava açabileceği hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, olayın vuku buluş şekli, davacıların ve müteveffanın olaydan etkilenme durumu, yine davacıların olay nedeniyle bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri, bu nedenle duyduğu elem ve ızdırabın kısmen de olsa karşılığı olarak ve zenginleşmeye sebebiyet vermeyecek şekilde manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulüyle, davacılardan müteveffanın eşi ... için 15.000,00 TL, oğlu ... için 10.000,00 TL, kızı ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 35.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarelere başvuru yapıldığı tarihten itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince, Hacettepe Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığınca düzenlenen raporda Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesine başvuran ...'ın tedavi süresince takibinde gereken özen, bilgi ve beceri gösterildiği, bu süreçte ihmali davranışta bulunulmadığı, tıbbi kötü uygulama hatasına yönelik ve diğer personelin kişinin ölümünde kusurunun olmadığı yönünde görüş bildirilmiş olduğu, bu durumda söz konusu rapor ile uygulanan tedavide kamu ajanlarının ve bunun sonucu olarak idarenin bir hizmet kusuru bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından tazminat isteminin kabulüne hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğünün istinaf isteminin kabulüne, kararın kaldırılmasına, yeniden yapılan inceleme sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, hastaneye ilk başvurusunda bilinci açık olan müteveffanın durumunun kötüleşmesine rağmen üçüncü basamak hastaneye sevk edilmediği, kendi imkanları dahilinde özel ambulans tutarak üniversite hastanesine sevkinin sağlandığı, hastane kayıtlarının hatalı olduğu, salah ile taburcu edildiğinin belirtildiği, müteveffanın yatağa bağlanmaya çalışılırken düşürüldüğü ve ayağının morardığı, Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesinde nöroloji doktoruna konsültasyon yapılıp yapılmadığının ispatlanamadığı, sevk edildiği hastanede de durumu ile alakası olmamasına rağmen bağırsak tıkanıklığı tanısı konduğu, kendi çabaları ile acil servis yoğun bakımdan genel cerrahi yoğun bakıma sevkini sağlayabildikleri, burada doğru tanının konduğu, sevk edilmeden önce ishal teşhisi konduğu, sevk edildikten sonra ise bağırsak tıkanıklığı teşhisi konduğu, bu iki zıt teşhisin dahi hizmet kusurunun varlığının göstergesi olduğu, Adli Tıp Kurumundan rapor alınmadığı, yaşlı hasta denilerek ölüme terk edildiği, menenjit hastalığında zaman çok önemli olmasına rağmen yirmi günden daha fazla süre tanının konamadığı iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davalı Sağlık Bakanlığı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, davacılar murisi ...'ın özgeçmişinde hipertansiyon, diabetes mellitus, koroner arter hastalığı, kronik böbrek hastalığı, kısa bağırsak sendromu, alzheimer-demans ve polimyalgia romatica tanıları bulunduğu ve son üç yıldır tekrarlayan pnömoni atakları ve bilinç bulanıklığı şikayetleriyle sık sık acil servise getirildiği kayıtlarının yer aldığı, uyuşmazlığa konu olayda genel durum bozukluğu ile 11 gün Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesinde tedavi gördüğü, 31/01/2016 tarihinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edildiği, 12 gün boyunca Acil Serviste takip ve tedavisinin yapıldığı, 11/02/2016 tarihinde Genel Cerrahi Yoğun Bakım Ünitesine transfer edildiği, burada tedavisi sürerken 16/02/2016 tarihinde viral menenjit ve buna bağlı ensefalopati tanısı konduğu ve buna yönelik tedavi uygulandığı, 21/02/2016 tarihinde ise vefat ettiği, akabinde davacılar tarafından hastanın tedavisinde ve takibinde ihmal gösterildiği, menenjit tanısının geç konulduğu ve tedavisinde geç kalındığı bu nedenle vefat ettiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararın karşılanması talebiyle davalı idarelere başvuru yapıldığı, başvuruların reddi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, müteveffaya uygulanan tedavi sürecinin tıbbi kurallara uygun olup olmadığı, ölüm olayında doktor ve diğer tıbbi personel hatasının olup olmadığı hususlarının tespit edilerek, eğer varsa kusur oranının belirlenip düzenlenecek raporun gönderilmesinin istenilmesine karar verilmesi üzerine Hacettepe Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda özetle, "19/01/2016 tarihinde Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesi Acil Servisine iştahsızlık, halsizlik, ağızdan beslenememe ve ağızda yara şikayetleri ile gelen ve daha sonra 31/01/2016 tarihinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalına başvuran hastanın gerektiği gibi muayene edildiği ve kayıtlarının düzgün tutulduğu, hastanın ilk başvurduğu tarihte menenjiti düşündürecek bir bulgunun olmadığı, hastaya yapılan uygulamaların tıbbi kurallara uygun olduğu, hastanın yaşı ve klinik semptomları dikkate alınarak söz konusu şikayetlerinden dolayı ileri tetkiklerinin yapıldığı, müteveffa ...'ın gerek yaşı, gerek öz geçmişinde ek kronik sistemik tıbbi hastalıklarından dolayı klinik durumu ve ek hastalıklarının tanı koymayı güçleştirdiği, tıbbi durumu riskli olması nedeniyle gerekli önlemlerin alındığı ve ilgili birimlerle sürekli konsülte edildiği, müteveffa ...'ın takibinde gereken özen, bilgi ve beceri gösterildiği, hastanın tanı ve tedavisinde herhangi bir ihmal ve kusur işlenmediği, hastanın yatışından itibaren yakın takip edilerek modern tıp uygulamalarına uygun bir şekilde tedavi edildiği, Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne başvuran ...'ın tedavi süresince takibinde gereken özen, bilgi ve beceri gösterildiği, bu süreçte ihmali davranışta bulunulmadığı, tıbbi kötü uygulama hatasına yönelik ve diğer personelin kişinin ölümünde kusurunun olmadığı" şeklinde görüş ve kanaate yer verildiği görülmektedir.
İdare Mahkemesince davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş, davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğünün istinaf başvurusu üzerine temyize konu karar ile istinaf başvurusu kabul edilerek İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve davanın reddine karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Yasalarla kendisine verilen ve yapmakla yükümlü bulundukları kamu görevlerini yapmayan veya gereği gibi yerine getirmeyen idarelerin, bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi, gereği gibi işlememesi veya hiç işlememesi ve bu yüzden bir zarara sebebiyet yerilmiş olması, idarelere meydana gelen zararın tazmini sorumluluğunu yüklemektedir. İdare Hukuku öğretisine göre, tazminat davalarında idarelerin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için ortada bir zararın bulunması ve bunun idarelere yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması bir başka deyişle zararla idari faaliyet arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Anlaşılacağı üzere idarenin kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zarardan sorumlu tutulmasını gerektiren kuramlardan birisi hizmet kusurudur. Genel olarak hizmet kusuru bir kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklık ve bozukluğu ifade etmektedir.
İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için, ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması, başka bir deyişle zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi gerekir. Zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunmaması, zararın idari faaliyetten doğmadığını gösterir. Zararın oluşmasında zarara uğrayanın ya da üçüncü kişinin kusurunun bulunması halinde ise idarenin tazmin sorumluluğunun ortadan kalkacağı ya da kusur ölçüsünde azalacağı açıktır.
Öte yandan, manevi tazminat, patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de tam yargı davalarının niteliği gereği olarak da takdir edilen miktarın aynı zamanda idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak bir oranda olması gerekmektedir.
İdarenin, sunduğu sağlık hizmetinden sorumluluğu noktasında, maddi tazminat talepleri için tıbbi uygulama neticesinde meydana gelen zarar ile idarenin eylemi arasında doğrudan illiyet bağının varlığı gerekli ise de, manevi tazmin noktasında böyle bir gereklilikten söz edilemez. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için sunulan sağlık hizmeti sırasında oluşan bir takım eksiklikler ve aksaklıklar yeterli görülmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bütün hekimlik uygulamalarının hastalar yönünden belirli bir risk oluşturduğu, bu risklerin hekimlik uygulamalarının doğasından kaynaklanmakta olduğu ve büyük kısmının hekim tarafından gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olsa bile kaçınılmaz nitelik taşıdığı, hekimin, tıbbi girişimi bilim ve meslek kurallarına uygun ve özenle yerine getirdiği takdirde ortaya çıkan komplikasyonlardan ya da istenmeyen durumlardan dolayı sorumlu tutulamayacağı, bunun yanında Anayasa'nın 56. maddesi hükmü uyarınca sağlık hizmetlerinin yürütülmesinin Devlet’e bir görev olarak yüklendiği, idari sorumluluğun genel şartları olarak, “bir zararın varlığı”, “zararı doğuran işlem veya eylemin idareye yüklenebilir olması” ve “zarar ile idari olgu arasında nedensellik bağının bulunması" şeklinde sıralanabilecek koşulların birlikte ve bir bütün olarak gerçekleşmiş olması koşuluyla idarenin sorumluluğu yoluna gidilebileceği, hastanın, kamu hizmetinden yararlanan bir kişi olarak kendisine sunulan sağlık hizmetinden dolayı zarar görecek olursa, Devlet veya ilgili kamu tüzel kişisi aleyhine İdare Hukuku esaslarına göre dava açabileceği kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar Hacettepe Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığınca düzenlenen raporda Ankara Gölbaşı Hasvak Devlet Hastanesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesine başvuran ...'ın tedavi süresince takibinde gereken özen, bilgi ve beceri gösterildiği, bu süreçte ihmali davranışta bulunulmadığı, tıbbi kötü uygulama hatasına yönelik ve diğer personelin kişinin ölümünde kusurunun olmadığı yönünde görüş bildirilmiş ise de yukarıda aktarılan hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, olayın vuku buluş şekli, davacıların ve müteveffanın olaydan etkilenme durumu, ayrıca müteveffanın tedavisinde gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği yönündeki endişe ve şüphelerin giderilememesi ile yine olayın davacıların bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri dikkate alındığında duyulan elem ve ızdırabın kısmen de olsa karşılığı olarak ve zenginleşmeye sebebiyet vermeyecek şekilde manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.
Öte yandan davacılar tarafından manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü kısmen reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmadığından davacılar lehine hükmedilecek olan manevi tazminat miktarının, aleyhe bozma ve hüküm verme yasağı gereği, İdare Mahkemesi kararı gereği ödenmesine karar verilen tutarı aşamayacağı da açıktır.
Bu itibarla, davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulüyle, davacılardan müteveffanın eşi ... için 15.000,00 TL, oğlu ... için 10.000,00 TL, kızı ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 35.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareler tarafından davacılara ödenmesine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.