T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/5326
Karar No : 2025/1519
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...'ya velayeten
...ve ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı vekili tarafından, müvekkilinin annesinin 3-4 haftalık gebe olduğu dönemde 28/06/2011 tarihinde vajinal kanama nedeniyle muayene için gittiği Adana Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde küretaj işleminin doğru yapılmadığı ve bu sebeple küçüğün erken doğumuna sebep olunduğu, küçükte göğüs kafesindeki kemiklerde olağan dışı büyüme ve eğrilik olduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 1.000,00 TL maddi ile 250.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Adli Tıp Kurumu 7. İhtisas Kurulu tarafından hazırlanan ... tarih ve ... sayılı rapor ile dosyada bulunan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının annesine uygulanan muayene, tetkik ve tedavi işlemlerinin tıp kurallarına uygun olduğu, davalı idareye atfedilebilecek bir hizmet kusurunun bulunmadığı, davacıda tespit edildiği bildirilen skapula asimetrisi ile küretaj işlemi arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığından söz konusu olaydan dolayı davalı idarenin zararın tazmini ile sorumlu tutulabilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı vekili tarafından, küretaj işleminin doğru yapılamamasından kaynaklı olarak sağlıklı doğum olmadığı, müvekkilinde fiziksel ve yapısal arazlar meydana geldiği, omuriliğinde eğrilik, göğüs kafesindeki kemiklerde olağandışı büyüme ve eğrilik bulunduğu, küretaj sonrası annenin ağır antibiyotik kullanmak zorunda kaldığı, rahme küretaj işlemi sırasında müdahalede bulunulduğu, sağlığı ile küretaj işlemi arasında bağlantı kurulmamasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, müvekkilinin sağlık durumunun giderek kötüleştiği iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu kararın maddi tazminata yönelik kısmının onanması; manevi tazminata yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının annesinin 28/06/2011 tarihinde vajinal kanama şikayeti ile davalı idareye bağlı Adana Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesine müracaat ettiği, yapılan muayenede 3-4 haftalık gebelik, FK negatif, missed abortus (düşük) bulguları elde edildiği, anestezi altında revizyon küretaj yapıldığı, poliklinik kontrol önerilerek hastaneden ayrıldığı, 01/08/2011-03/08/2011 tarihlerinde kontrol amaçlı gittiğinde 2,5 aylık hamile olduğunu öğrendiği, gebeliğin 30-31. haftasında 7,5 aylıkken sezaryen ile doğumun gerçekleştiği, davacı küçüğün yaşı ilerledikçe göğüs kafesindeki kemiklerde olağan dışı büyüme, eğrilik tespiti üzerine tedavisinin Adana Devlet Hastanesinde devam etmekte olduğu, doktorun küretaj işlemini yaptığını söylemesine rağmen doğumun gerçekleşmesi sebebiyle davacı küçüğün sağlık problemlerinin bulunduğu belirtilerek yapılan küretaj işleminde hizmet kusuru bulunduğu iddiası ile maddi ve manevi tazminat ödenmesi talepleriyle yapılan 18/08/2016 tarihli başvurunun zımmen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davalı idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmadığı hususunun tespiti amacıyla görüşüne başvurulan Adli Tıp Kurumu 7. İhtisas Kurulu tarafından hazırlanan ... tarih ve ... karar sayılı raporda özetle; "...anne ...'ya 28/06/2011 tarihinde 3-4 haftalık gebe iken missed abartus tanısıyla küretaj yapıldığı, 01/08/2011 tarihinde yapılan kontrolde 9 haftalık kalp atımı pozitif gebelik tespit edildiği, annenin 09/02/2012 30-31 haftalık gebe iken sezaryen ile apgarı 4/6 olan bir kız bebek doğurduğu, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Ortopedi Uzmanınca 11/04/2018 tarihinde yapılan muayenede, fizik muayenesinin skapula asimetrisi dışında doğal olduğu, skolyoz grafisinin normal olduğu, Çocuk Hastalıkları Uzmanınca yapılan muayenesinde, boy ve kilosu 10 persantil olarak belirtilmekle patolojik bulgu tariflenmemiş olduğu dikkate alındığında, anneye erken gebelik haftasında yapılan küretaj işlemi ile küçük ...'da tespit edildiği bildirilen skapula asimetrisi arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığı, söz konusu sağlık personeli aracılığı ile yürüten idareye atfı kabil bir kusur bulunmadığı..." yönünde görüş belirtilmiştir.
İdare Mahkemesince anılan rapor hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmiş, temyize konu karar ile de davacının istinaf başvurusu reddedilmiştir
Öte yandan, olayda, küretaj işlemini uygulayan Dr. ... aleyhine ...Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davada, doktorun tıbbi yönden bir ihmalinin bulunup bulunmadığı yönünde rapor düzenlenmesinin istenilmesi üzerine düzenlenen 23-24 Mayıs 2013 toplantı tarihli ve ... kara sayılı Yüksek Sağlık Şurası raporunda özetle; "...05/08/2011 tarihli Başkent Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr.... tarafından verilen bilirkişi raporunun sonuç kısmında; 'Erken gebelik haftalarında (özellikle 6 haftadan önce) % 0.5-1 oranında gebelik terminasonları başarısızlıkla sonuçlanabildiği, bu durumun en önemli nedenlerinin uterin kavitenin direkt izlenememesi (işlemin kör bir işlem olması) ve gebelik kesesinin ise küçük olmasından kaynaklandığı, bu bilgiler ışığında Dr. ...'in adı geçtiği olayda tıbbi bir hatası olmadığı' şeklinde kayıtlı olduğu, dosyadaki bilgi, belge ve bulgular değerlendirildiğinde, kanama şikayeti ile gelen gebeye Beta HCG bakılması gerekirken bunun yapılmamış olmasının eksiklik olduğu, missed abortus düşünülerek küretaj yapılmasının uygun olduğu, ancak küretaj sonrası çıkarılan materyalin patolojiye gönderilmesi gerekirken bunun yapılmamasının ağır hizmet kusuru olduğu..." şeklinde yapılan tespit ve görüşler neticesinde, anılan Mahkemenin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile Dr. ...'in 5 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, kararın itiraz edilmeden kesinleştiği görülmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Yasalarla kendisine verilen ve yapmakla yükümlü bulundukları kamu görevlerini yapmayan veya gereği gibi yerine getirmeyen idarelerin, bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi, gereği gibi işlememesi veya hiç işlememesi ve bu yüzden bir zarara sebebiyet yerilmiş olması, idarelere meydana gelen zararın tazmini sorumluluğunu yüklemektedir. İdare Hukuku öğretisine göre, tazminat davalarında idarelerin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için ortada bir zararın bulunması ve bunun idarelere yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması bir başka deyişle zararla idari faaliyet arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Anlaşılacağı üzere idarenin kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zarardan sorumlu tutulmasını gerektiren kuramlardan birisi hizmet kusurudur. Genel olarak hizmet kusuru bir kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklık ve bozukluğu ifade etmektedir.
İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için, ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması, başka bir deyişle zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi gerekir. Zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunmaması, zararın idari faaliyetten doğmadığını gösterir. Zararın oluşmasında zarara uğrayanın ya da üçüncü kişinin kusurunun bulunması halinde ise idarenin tazmin sorumluluğunun ortadan kalkacağı ya da kusur ölçüsünde azalacağı açıktır.
Öte yandan, manevi tazminat, patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, duyulan manevi acıyı hafifletecek ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.
İdarenin, sunduğu sağlık hizmetinden sorumluluğu noktasında, maddi tazminat talepleri için tıbbi uygulama neticesinde meydana gelen zarar ile idarenin eylemi arasında doğrudan illiyet bağının varlığı gerekli ise de, manevi tazmin noktasında böyle bir gereklilikten söz edilemez. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için sunulan sağlık hizmeti sırasında oluşan bir takım eksiklikler ve aksaklıklar yeterli görülmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyiz İstemine Konu Kararın Davacının Maddi Tazminat İsteminin Reddine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyiz İstemine Konu Kararın Davacının Manevi Tazminat İsteminin Reddine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Yukarıda bahsi geçen Adli Tıp Kurumu raporunda erken gebelik haftasında yapılan küretaj işlemi ile davacı ...'da tespit edildiği bildirilen skapula asimetrisi arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığı, idareye atfı kabil bir kusur bulunmadığı yönünde görüş bildirildiği gözetildiğinde maddi tazminata hükmedilmesi koşulları oluşmamıştır.
Bununla birlikte, bütün hekimlik uygulamalarının hastalar yönünden belirli bir risk oluşturduğu, bu risklerin hekimlik uygulamalarının doğasından kaynaklanmakta olduğu ve büyük kısmının hekim tarafından gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olsa bile kaçınılmaz nitelik taşıdığı, hekimin, tıbbi girişimi bilim ve meslek kurallarına uygun ve özenle yerine getirdiği takdirde ortaya çıkan komplikasyonlardan ya da istenmeyen durumlardan dolayı sorumlu tutulamayacağı, bunun yanında Anayasa'nın 56. maddesi hükmü uyarınca sağlık hizmetlerinin yürütülmesinin Devlet’e bir görev olarak yüklendiği, idari sorumluluğun genel şartları olarak, “bir zararın varlığı”, “zararı doğuran işlem veya eylemin idareye yüklenebilir olması” ve “zarar ile idari olgu arasında nedensellik bağının bulunması" şeklinde sıralanabilecek koşulların birlikte ve bir bütün olarak gerçekleşmiş olması koşuluyla idarenin sorumluluğu yoluna gidilebileceği, hastanın, kamu hizmetinden yararlanan bir kişi olarak kendisine sunulan sağlık hizmetinden dolayı zarar görecek olursa, Devlet veya ilgili kamu tüzel kişisi aleyhine İdare Hukuku esaslarına göre dava açabileceği kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar Adli Tıp Kurumu raporunda erken gebelik haftasında yapılan küretaj işlemi ile davacı ...'da tespit edildiği bildirilen skapula asimetrisi arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığı, idareye atfı kabil bir kusur olmadığı yönünde görüş bildirilmiş ise de yukarıda aktarılan hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, olayın vuku buluş şekli, küretaj işlemi öncesinde gerekli tetkik yapılmadığından ve küretaj materyali incelemeye gönderilmediğinden küretaj işleminin tıp kurallarına uygun yapılmaması dolayısıyla davacıda kendisine sunulan sağlık hizmetinin gereği gibi yürütülmediği ve hatalı tıbbi tedavide bulunulduğu noktasında şüphe ve endişe oluşması, bunun yanında vücudunda oluşan spekula asimetrisinin de küretaj işlemi ile illiyetinin bulunduğuna dair şüphe ve endişenin giderilememesi, davacının olaydan etkilenme durumu, olayın davacının bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri dikkate alındığında duyulan elem ve ızdırabın kısmen de olsa karşılığı olarak manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davacının 250.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne karar verilmesi gerekirken manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesinde ve bu kısma yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının maddi tazminata yönelik kısmının ONANMASINA, manevi tazminata yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/03/2025 tarihinde esasta oy birliğiyle, gerekçe yönünden (manevi tazminat açısından) oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-GEREKÇEDE KARŞI OY :
Manevi zararın varlığı, sadece şeref, haysiyet ve onur kırıcı işlem ve eylemlere maruz kalmış ya da kişilerin vücut bütünlüğünün ihlal edilmiş olmasına, ölüm nedeniyle ağır bir elem, üzüntü duyulması şartına bağlı olmayıp; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi eksiksiz olarak sunamaması nedeniyle ilgililerin yeterli hizmet alamamalarından dolayı üzüntü ve sıkıntı duymaları da manevi zararın varlığı ve manevi tazminatın hükmedilmesi için yeterli bulunmaktadır. Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, duyulan manevi acıyı hafifletecek ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, olayın vuku buluş şekli, küretaj işlemi öncesinde gerekli tetkik yapılmadığından ve küretaj materyali incelemeye gönderilmediğinden küretaj işleminin tıp kurallarına uygun yapılmaması dolayısıyla davacıda kendisine sunulan sağlık hizmetinin gereği gibi yürütülmediği ve hatalı tıbbi tedavide bulunulduğu noktasında şüphe ve endişe oluşması, bunun yanında vücudunda oluşan spekula asimetrisinin de küretaj işlemi ile illiyetinin bulunduğuna dair şüphe ve endişenin giderilememesi, davacının olaydan etkilenme durumu, olayın davacının bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri dikkate alındığında duyulan elem ve ızdırabın kısmen de olsa karşılığı olarak makul bir tutarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davacıya olay nedeniyle makul bir tutarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği oyuyla davacının manevi tazminat isteminin tümünün kabulüne karar verilmesi gerektiği yönündeki Daire kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.