T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/5951
Karar No : 2025/2222
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendi Adlarına Asaleten Çocukları ... ..., ..., ...
..., ..., ... Ve ...'a velayeten ...ve ...
2- ...
3- ...
4- ...
5-...
6- ...
7- ...
8- ...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'ın, güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken 14/07/2017 tarihinde Hakkari ili, Şemdinli ilçesinde terör örgütü mensupları ile girilen çatışma neticesinde vefat etmesi olayında davalı idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık olarak baba ... ve anne ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, diğer davacıların her biri için ayrı ayrı 75.000,00 TL, olmak üzere toplam 1.325.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılar ... ve ...'ın müşterek çocukları, diğer davacıların kardeşleri olan ...'ın, güvenlik korucusu olarak görev yaptığı sırada meydana gelen olay neticesinde şehit olması, ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile şehit olan kişi arasındaki yakınlık ilişkisi, ölüm olayının doğrudan davalı idarenin eyleminden kaynaklanmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde, duyulan acı ve elemle orantılı olacak şekilde ... ve ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL, müteveffanın kardeşleri olan diğer davacılar için ayrı ayrı 10.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 14/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesi, fazlaya ilişkin istemin ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurusunun, ... ve ...'ın müşterek çocukları, diğer davacıların kardeşleri olan ...'ın, güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken terör örgütü mensupları ile girilen çatışma neticesinde vefat etmesi nedeniyle duymuş oldukları acı ve üzüntünün karşılığında anne ... için 50.000,00 TL, baba ... için 50.000,00 TL ve kardeşler için ayrı ayrı 15.000,00 TL olmak üzere toplam 325.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle kısmen kabulüne kısmen reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacılar tarafından, müteveffanın çok yakınları (anne, baba, kardeş) olduğu, acı bir terör olayı neticesinde yakınlarını kaybetmeleri hususu göz önüne alındığında hükmedilen manevi tazminat miktarının çok az olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, olayda idarenin kusurlu veya kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, manevi tazminatın özelliği gereği faiz işletilemeyeceği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının ... ve ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulması, diğer davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmının onanması, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacılar yakını ...'ın güvenlik korucu olarak görev yapmakta iken, 14/07/2017 tarihinde saat 18.00 sıralarında Hakkari ili, ... ilçesi, ... Mezrası ile ... Mevkii arasında bölücü terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirilen yol kesme eylemi sırasında içinde bulunduğu ... plakalı araca bölücü terör örgütü mensupları tarafından roketli ve silahlı saldırı yapıldığı, ...'ın ilk anda araçtan çıkarak terör örgütü mensupları ile çatışmaya girdiği sırada vurularak olay yerinde vefat ettiği, bu olay nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık olarak baba ... ve anne ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, ...'ın kardeşleri olan diğer davacıların her biri için ayrı ayrı 75.000,00 TL, olmak üzere toplam 1.325.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin; toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk Milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu; 5. maddesinde, devletin temel amaç ve görevlerinin; Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğu; 125. maddesinde ise, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize Konu Kararın Davacılardan ... ve ... Dışındaki Diğer Davacıların Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize Konu Kararın Davacı Davacılardan ... ve ...'ın Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Davacılar yakınının görevinin neden ve tesiriyle yaşamını yitirdiği ve meydana gelen olayda herhangi bir kusuru bulunmadığı anlaşıldığından, davacıların zararlarının kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır.
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyiz konusu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararıyla, olayda idarenin herhangi bir hizmet kusurunun olmadığı ve sorumluluğunun kusursuz sorumluluk ilkesine dayalı olduğu gözetilerek ... İdare Mahkemesince davacılardan müteveffanın babası ... ve annesi ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile ayrı ayrı 25.000,00'er TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolunda verilen karara yönelik tarafların yaptığı istinaf başvuruları üzerine, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacıların istinaf başvurusunun ise kısmen kabulü ile manevi tazminatın amaç ve niteliği, davacıların duyduğu acı ve üzüntü dikkate alınarak takdiren davacılardan müteveffanın babası ... ve annesi ... için ayrı ayrı 50.000,00'er TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 14/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bununla birlikte, manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu ve dava konusu olay neticesinde vatan müdafaası için aldığı görev ve sorumluluk nedeniyle terör örgütü mensuplarınca ... ve ...'ın evlatlarının şehit edildiği göz önüne alındığında, ömür boyu etkileri sürecek olan bu manevi zararın giderilebilmesi için anılan davacıların manevi tazminat istemlerinin tamamının kabulüne hükmolunması gerektiği sonucuna varıldığından, Bölge İdare Mahkemesince davacılardan müteveffanın babası ... ve annesi ...'ın manevi tazminat istemlerinin kısmen reddi sonucunu doğuracak şekilde verilen kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. Davacıların temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
3. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılardan ... ile ...'ın manevi tazminat istemine yönelik kısmının BOZULMASINA, diğer davacıların manevi tazminat istemine yönelik kısmının ONANMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.