T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/662
Karar No : 2025/2389
DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN_KONUSU : 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'ne ekli Ek-1 İşkolları Listesinin 10 sıra numaralı "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolunda yer alan 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Sendikalarının 17 nolu “Sağlık ve sosyal hizmetler” işkolunda kurulu olduğu, davaya konu 88.99 numaralı faaliyetlerin de kendi işkolları içerisinde olması gerekirken, söz konusu faaliyetlerin İşkolları Listesinde 10 no'lu “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolu altında yer almasının hukuka aykırı olduğu, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve bu Kanun'un uygulanmasına ilişkin davaya konu Yönetmelik'te uluslararası norm ve standartlar göz önünde bulundurularak işkollarının belirleneceğinin düzenlendiği, NACE Rev.2 - Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nda "Barınacak Yer Sağlanmaksızın Verilen Sosyal Hizmetler" bölümünün "İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri" altında tanımlandığı, dolayısıyla davaya konu 88.99 numaralı faaliyetlerin, Yönetmelik'in eki İşkolları Listesinden 17 no'lu “Sağlık ve sosyal hizmetler” işkolunda yer alması gerektiği, ayrıca Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması'nda da (ISIC Rev 4), davaya konu 88.99 nolu sınıftaki faaliyetlerin "İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri" altında düzenlendiği belirtilerek, davaya konu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu, bu sebeple iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri uyarınca çıkarılan İşkolları Yönetmeliği ile 20 işkolu ve her bir işkolunun altında yer alan işlerin belirlendiği, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması adına işkollarının sınıflandırılmasında NACE Rev. 2 - Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nın kullanıldığı, NACE Rev. 2 sınıflamasında yer alan kodların tanımı, kapsamı ve kodlara ait kod listesini içeren NACE Rev. 2 sözlüğünde yer alan; "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımlı 88.99 kodun kapsamı incelendiğinde; ilgili kodun 10 sıra numaralı "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolunda sınıflandırılmasının uygun olacağının değerlendirildiği, ayrıca İşkolları Yönetmeliği'nin, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşleri alınarak, ortak mutabakatla uluslararası norm ve standartlara uyum prensibinin yanı sıra sendikaların örgütlü oldukları işyerlerindeki mevcut durumlarının korunması ve bu kapsamdaki kesinleşmiş yargı kararları esas alınmak suretiyle hazırlandığı belirtilerek davaya konu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı, bu sebeple davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'ne ekli İşkolları Listesinin 10 sıra numaralı "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolunda sayılan 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" ibaresinin iptali istenilmektedir.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği’nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceğini tespit etmektir." kuralına;
"İşkollarına giren işler" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Her bir işkoluna giren işlerin neler olduğu, ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına ilişkin uluslararası norm ve standartlar göz önünde bulundurularak düzenlenen işkolları listesi EK-1’de gösterilmiştir.
(2) NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kapsamında tanımlanamayan veya sınıflandırılamayan işlere ve işyerlerine kodsuz olarak yer verilmiştir." kurallarına yer verilmiştir.
Yönetmeliğe ekli Ek-1 İşkolları Listesinde, yirmi farklı işkoluna yer verilmiş; listenin 10. sırasında "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar"; 17. sırasında ise, "Sağlık ve sosyal hizmetler" bu işkolları arasında sayılmıştır. Aynı Listede 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımı kapsamındaki faaliyetler, işkolları arasında 10. sırada belirtilen "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolu altında yer almıştır.
İlgili mevzuat ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, işkollarının faaliyet alanına giren işler belirlenirken Yönetmelikte atfı yapılan işkollarının sınıflandırılmasında esas alındığı belirtilen Avrupa Birliği'nin kullanmakta olduğu NACE (Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması) Rev.2'ye uyumlu NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasının dikkate alındığı görülmektedir.
Buna göre, 88.99 kodlu "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımı kapsamındaki faaliyetlerin, NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasında "İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri" tanımı altında sınıflandırılması karşısında; aynı faaliyetleri 10. sırada yer alan "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolu altında düzenleyen Yönetmeliğin dava konusu Ek-1 İşkolları Listesinin 10 sıra numaralı "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolunun, 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımının, uluslararası norm olarak kabul edilen NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasına ve dolayısıyla dayanağı Kanun'a aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından, davaya konu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı görülmektedir.
Açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile dava konusu 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'ne ekli İşkolları Listesinin 10 sıra numaralı "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolunda sayılan 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" ibaresinin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 06/05/2025 tarihinde, davacı sendika vekili Av. ...'ın, davalı idareyi temsilen Av. ...'nın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görüldü ve açık duruşmaya başlandı. Hazır olan taraflara usûlüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır olan taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Kanun'un 4. maddesinde verilen yetkiye istinaden, Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceğini tespit etmek amacıyla dava konusu İşkolları Yönetmeliği hazırlanmış ve 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
İşkolları Yönetmeliği'ne ekli Ek-1 İşkolları Listesinde, 6356 sayılı Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde sayılan 20 adet işkoluna yer verildikten sonra, her bir işkolunun sınıf, alt sınıf ve tanımları düzenlenmiştir. Bu kapsamda, İşkolları Listesinin 10. sırasında yer alan "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolunun davaya konu 88.99 sınıf numarasında "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımına yer verilmiştir.
Davacı Sendika tarafından, 88.99 sınıf numarasında belirtilen faaliyetlerin kendilerinin de kurulu oldukları 17 nolu “Sağlık ve sosyal hizmetler” işkolunda yer almamasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek İşkolları Yönetmeliği'nin anılan kısmının iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun;
"Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde,
"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, (...)" olarak tanımlanmış;
"İşkolları" başlıklı 4. maddesinde,
"(1) İşkolları bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir.
(2) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır.
(3) Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir." hükümleri;
"İşkolunun tespiti" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde,
"Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır." hükmü yer almıştır.
Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde yirmi farklı işkoluna yer verilmiş; cetvelin 10. sırasında, "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar"; 17. sırasında ise, "Sağlık ve sosyal hizmetler" işkolları sayılmıştır.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği’nin;
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmeliğin amacı 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceğini tespit etmektir." kuralına;
"İşkollarına giren işler" başlıklı 2. maddesinde,
"(1) Her bir işkoluna giren işlerin neler olduğu, ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına ilişkin uluslararası norm ve standartlar göz önünde bulundurularak düzenlenen işkolları listesi EK-1’de gösterilmiştir.
(2) NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kapsamında tanımlanamayan veya sınıflandırılamayan işlere ve işyerlerine kodsuz olarak yer verilmiştir." kurallarına yer verilmiştir.
Yönetmelik'e ekli Ek-1 İşkolları Listesinde, yirmi farklı işkoluna yer verilmiş; listenin 10. sırasında, "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar"; 17. sırasında ise, "Sağlık ve sosyal hizmetler" bu işkolları arasında sayılmıştır. Aynı Listede 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımı kapsamındaki faaliyetler, işkolları arasında 10. sırada belirtilen "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolu altında yer almıştır.
Dava Konusu Düzenlemenin İncelenmesi:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 6356 sayılı Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceği hususunu Yönetmelik ile düzenlemeye davalı Bakanlığın yetkili olduğu, bu yetki kullanılırken ise işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşlerinin alınmasının yanı sıra ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına ilişkin uluslararası norm ve standartların da göz önünde bulundurulması gerektiği anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamında yer alan bilgi ve begeler incelendiğinde, işkollarının faaliyet alanına giren işler belirlenirken Yönetmelik'te atfı yapılan ve davalı idare savunma dilekçesinde de işkollarının sınıflandırılmasında esas alındığı belirtilen Avrupa Birliği'nin kullanmakta olduğu NACE (Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması) Rev.2'ye uyumlu NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nın dikkate alındığı görülmektedir.
Bu kapsamda, davaya konu Yönetmelik düzenlemesinin hukukilik denetimi yapılırken NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'na uygunluğunun değerlendirimesi gerekmektedir.
Davaya konu uyuşmazlığın çözümü için Dairemizin 16/03/2022 tarihli ara kararıyla, Türkiye İstatistik Kurumundan NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nın gerek davaya konu Yönetmelik'in yürürlüğe girdiği tarihteki hâli gerekse de güncel hâlini içeren bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiştir. Anılan ara kararına cevaben Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca gönderilen ve Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kayıtlarına 28/04/2022 tarihinde giren yazı ve eki incelendiğinde ise, 88.99 kodlu "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri"ne ilişkin faaliyetlerin, NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nın gerek Yönetmelik'in yürürlüğe girdiği tarihte gerekse de güncel halinde, "Q" kodlu "İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri" başlığı altında düzenlendiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, 88.99 kodlu "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımı kapsamındaki faaliyetlerin, NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nda "İnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri" tanımı altında sınıflandırılması karşısında; aynı faaliyetleri 10. sırada yer alan "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolu altında düzenleyen Yönetmelik'in dava konusu Ek-1 İşkolları Listesinin 10 sıra numaralı "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolunun, 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımının, uluslararası norm olarak kabul edilen NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'na ve dolayısıyla dayanağı Kanun'a aykırılık teşkil ettiği, davalı idarece söz konusu aykırılığın gerekçesinin de hukuka ve meslek kurallarına uygun bir şekilde ortaya konulamadığı anlaşıldığından, davaya konu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliği'ne ekli Ek-1 İşkolları Listesinin 10 sıra numaralı "Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" işkolunda yer alan 88.99 sınıf numaralı "Başka yerde sınıflandırılmamış barınacak yer sağlanmaksızın verilen diğer sosyal yardım hizmetleri" tanımının İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idarece davacıya ödenmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/05/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.