T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/6643
Karar No : 2025/2391
DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLLERİ : Huk. Müş. Av. ...
Av. ...
DAVANIN_KONUSU : 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "İş Kolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" in 1. ve 3. maddelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; dava konusu düzenlemelerin 6356 sayılı Kanun ile İş Kolları Yönetmeliğine, uluslararası norm niteliğinde olan "NACE Rev-2 Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması"na aykırı olduğu, tüm çağrı merkezlerinin tek bir işkolunda (“ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolunda) yer alması gerektiği ileri sürülerek İşkolları Yönetmeliği'nin ilgili maddesinin iptali talepli dava açıldığı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun incelemesinden geçerek kesinleşen Danıştay Onuncu Dairesinin 21/03/2019 tarih ve E:2013/809, K:2019/2312 sayılı kararı ile 07 numaralı “iletişim” iş kolunda yer alan “iletişim iş kolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri” satırının iptaline oy birliği ile karar verildiği, idare tarafından mahkeme kararı uygulanıyormuş gibi değişiklik yapıldığı, ancak aslında daha da hukuka aykırı düzenleme getirildiği, idarenin bu değişiklikte uluslararası düzenlemelere ve mahkeme kararına uymadığı, çağrı merkezlerinin faaliyetlerinin "iletişim" iş kolu ile sınırlandırılamayacağı, dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Çağrı merkezleri faaliyetlerinin tek bir işkolunda toplanması amacıyla konfederasyonlardan görüş alınıp, uluslararası normlar dikkate alınarak dava konusu değişikliğin yapıldığı, zaman zaman listenin güncellenmesi gerektiği, düzenlemelerin usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Ulusal ve uluslararası düzenlemelere, kesinleşmiş yargı kararlarına aykırı olan düzenlemelerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : 01/09/2021 ve 31585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. ve 3. maddelerinin iptali istenilmektedir.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4. maddesinde; "İşkolları bu Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 4 üncü maddesinde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceğini tespit etmektir."; 2. maddesinde; "Her bir işkoluna giren işlerin neler olduğu, ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına ilişkin uluslararası norm ve standartlar göz önünde bulundurularak düzenlenen işkolları listesi EK-1’de gösterilmiştir. NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kapsamında tanımlanamayan veya sınıflandırılamayan işlere ve işyerlerine kodsuz olarak yer verilmiştir." kuralları yer almıştır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin 2. fıkrasında, idari işlemin uygulanması hâlinde giderilmesi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verileceği kuralına yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, yukarıda belirtilen iptale ilişkin yargı kararının uygulanması amacıyla 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile, 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu başlığı altında yer alan "İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri" ibaresi anılan sıra numarası satırından çıkarılmış, bu suretle yargı kararının gerekçesi doğrultusunda kararın uygulandığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in dava konusu edilen maddeleri ile, 7 sıra numaralı "İletişim" işkoluna 82.20 kod numaralı "Çağrı merkezlerinin faaliyetleri" satırı eklenmiş, 10 sıra numaralı "Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar" işkolu başlığı altındaki 82.20 kod numaralı satır ise yürürlükten kaldırılmıştır.
İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in anılan değişikliklere ilişkin genel gerekçesinde, işkollarına giren işlerin tespitinde, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması için Avrupa Birliği'nin kullanmakta olduğu NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasının kullanıldığı, ancak NACE kodlarının; teknolojik gelişmeler, ekonomik yapılar ve kuruluştaki değişimler, var olan faaliyet ve ürünlerin yerini alan yeni faaliyet ve ürünlerin ortaya çıkması nedeniyle her yıl ilgili komisyon tarafından güncellenerek yeni revizyonlarının oluşturulduğu, bu kapsamda 2018 yılı revizyonunun yayımlanması nedeniyle 2018 yılına ait ilgili güncellemelerin Yönetmeliğe yansıtıldığı, bu bağlamda, 6356 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile verilen yetki uyarınca, çağrı merkezi faaliyetlerinin Kanun'da belirtilen 7 sıra numaralı "İletişim" işkoluna alınmasına ilişkin işçi ve işveren konfederasyonlarının yazılı görüşleri alındıktan sonra, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması için Avrupa Birliğinin kullanmakta olduğu NACE Rev. 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasındaki revizyon dikkate alınmak suretiyle dava konusu değişikliklerin gerçekleştirildiği belirtilmiştir.
Bu çerçevede, Dairece, İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in dava konusu edilen maddeleriyle yapılan değişikliklerin, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması amacıyla gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti amacıyla 07/03/2023 tarihli ara kararla; NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasında yapıldığı belirtilen 2018 yılı revizyonlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin ve NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasının güncel hâlinin bir örneğinin istenilmesine karar verilmiş, yapılan ara kararına istinaden gönderilen bilgi ve belgeler ile TÜİK tarafından yayımlanan NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nın ve anılan Sınıflamada gerçekleştirilen revizyonlar üzerinde yapılan incelemede, NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kodunda "çağrı merkezleri faaliyetlerinin" büro yönetimi, büro destek ve iş destek faaliyetleri altında düzenlendiği, söz konusu Sınıflamada günümüze kadar mevcut düzenlemenin aksine bir değişikliğe gidilmediği, diğer bir ifade ile Sınıflama'nın önceki halinde de güncel hâlinde de dava konusu faaliyetin girdiği kod bakımından herhangi bir değişiklik olmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kodunda "çağrı merkezleri faaliyetlerinin" büro yönetimi, büro destek ve iş destek faaliyetleri altında düzenlendiği, anılan Sınıflamada "çağrı merkezleri faaliyetleri" bakımından herhangi bir değişiklik söz konusu olmadığından, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması amacıyla gerçekleştirildiği belirtilen 10 sıra numaralı "Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar" başlığı altındaki 82.20 kod numaralı "Çağrı merkezlerinin faaliyetleri" satırının bu tablodan kaldırılarak 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu tablosuna eklenmesine ilişkin düzenlemelerde hukuka uygunluk bulunmadığı görüş ve kanaatiyle dava konusu Yönetmelik maddelerinin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 06/05/2025 tarihinde, davacıyı temsilen Av. ...'ın, davalı idareyi temsilen Av. ...'nın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görüldü, açık duruşmaya başlandı. Hazır olan taraflara usûlüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır olan taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, 07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
6356 sayılı Kanun'un 4. maddesinde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceğini tespit etmek amacıyla İşkolları Yönetmeliği hazırlanmış ve 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Çağrı merkezi alanında faaliyet gösteren bir şirket tarafından, Yönetmelik'e ekli listede 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu başlığı altında kodsuz olarak yer alan "İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri" ibaresinin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 21/03/2019 tarih ve E:2013/809, K:2019/2312 sayılı kararı ile iptal kararı verilmiş, davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/11/2020 tarih ve E:2019/3109, K:2020/2788 sayılı kararıyla Dairemiz kararının onanmasına karar verilmiş ve karar kesinleşmiştir.
Davalı idare tarafından, dava konusu değişikliklerle 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu başlığı altında yer alan ve Dairemizce iptaline karar verilen ibare tablodan çıkarılmış, ancak aynı işkolu başlığına 82.20 kod numaralı "Çağrı merkezlerinin faaliyetleri" satırı eklenmiş, 10 sıra numaralı "Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar" işkolu başlığı altındaki 82.20 kod numaralı satır ise yürürlükten kaldırılmıştır.
Bunun üzerine de 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. ve 3. maddelerinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
07/11/2012 tarih ve 28460 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun;
"İşkolları" başlıklı 4. maddesinde,
"(1) İşkolları bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir.
(2) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır.
(3) Bir işkoluna giren işler, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir." hükmüne;
"İşkolunun tespiti" başlıklı 5. maddesinde,
"(1) Bir işyerinin girdiği işkolunun tespiti Bakanlıkça yapılır. Bakanlık, tespit ile ilgili kararını Resmî Gazete’de yayımlar. Bu tespite karşı ilgililer, kararın yayımından itibaren on beş gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde kararını verir. Karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi iki ay içinde kararını verir. Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay, uyuşmazlığı iki ay içinde kesin olarak karara bağlar.
(2) Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespiti bir sonraki dönem için geçerli olur. İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davalar, yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici neden sayılmaz.
(3) İşkolu değişikliği yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemez." hükmüne;
"Sendika üyeliği ve üyeliğin kazanılması" başlıklı 17. maddesinde,
"...
(3) Sendikaya üye olmak serbesttir. Hiç kimse sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamaz. İşçi veya işverenler aynı işkolunda ve aynı zamanda birden çok sendikaya üye olamaz. Ancak aynı işkolunda ve aynı zamanda farklı işverenlere ait işyerlerinde çalışan işçiler birden çok sendikaya üye olabilir. İşçi ve işverenlerin bu hükme aykırı şekilde birden çok sendikaya üye olmaları hâlinde sonraki üyelikler geçersizdir.
(4) Bir işyerinde yardımcı işlerde çalışan işçiler de, işyerinin girdiği işkolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir.
..." hükmüne yer verilmiştir.
Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde yirmi farklı işkoluna yer verilmiş; cetvelin 7. sırasında "iletişim"; 10. sırasında ise "ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar" bu işkolları arasında sayılmıştır.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği’nin;
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmeliğin amacı 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan işkollarına hangi işlerin gireceğini tespit etmektir." düzenlemesine;
"İşkollarına giren işler" başlıklı 2. maddesinde,
"(1) Her bir işkoluna giren işlerin neler olduğu, ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasına ilişkin uluslararası norm ve standartlar göz önünde bulundurularak düzenlenen işkolları listesi EK-1’de gösterilmiştir.
(2) NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kapsamında tanımlanamayan veya sınıflandırılamayan işlere ve işyerlerine kodsuz olarak yer verilmiştir." düzenlemesine;
"Asıl işe yardımcı işler" başlıklı 3. maddesinde,
"(1) Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmelik'e ekli Ek-1 İşkolları Listesi'nde de yirmi işkolu; Kanun'da belirtildiği şekilde sıralanmıştır.
01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in;
1. maddesinde,
"19/12/2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinin EK-l’inde yer alan 07 numaralı İletişim işkolu tablosunda kodsuz olarak bulunan “İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri” satırı yürürlükten kaldırılmış, aynı işkolu tablosuna 82.20 kod numaralı "Çağrı merkezlerinin faaliyetleri" satırı eklenmiştir." düzenlemesine;
3. maddesinde,
"Aynı Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan 10 numaralı Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar işkolu tablosunda bulunan 82.20 kod numaralı satır yürürlükten kaldırılmıştır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Hukuki Değerlendirme:
1- 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesinde yer alan "aynı iş kolu tablosuna 82.20 kod numaralı 'Çağrı Merkezlerinin Faaliyetleri' satırı eklenmiştir." ibaresi ile 3. maddesi yönünden incelenmesi:
Dava dosyasının incelenmesinden; çağrı merkezi alanında faaliyet gösteren bir şirket tarafından, 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliği'ne ekli listede 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu başlığı altında kodsuz olarak yer alan "İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri" ibaresinin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 21/03/2019 tarih ve E:2013/809, K:2019/2312 sayılı kararıyla;
"NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasına bakıldığında, N kısım kodlu "İdari ve Destek Hizmet Faaliyetleri" altında; 82 bölüm kodu ile 'Büro yönetimi, büro destek ve iş destek faaliyetleri'ne, 82.2 grup kodu, 82.20 sınıf kodu ve 82.20.01 alt sınıf kodu ile 'Çağrı merkezlerinin faaliyetleri'ne yer verilmiş, çağrı merkezlerinin faaliyetleri bakımından herhangi bir ayrım yapılmamış, hâli ile dava konusu düzenlemedeki gibi 'İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri' ibaresine yer verilmemiştir.
Yönetmelik'e ekli listede ise 82.20 sınıf kodlu 'Çağrı merkezlerinin faaliyetleri', 10 sıra numaralı 'Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar' işkolunda; dava konusu edilen ve kodsuz olan 'İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri' ibaresi ise 7 sıra numaralı 'İletişim' işkolunda gösterilmiştir.
Her türlü işaret, sembol, ses ve görüntünün ve elektrik sinyallerine dönüştürülebilen her türlü verinin kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesi, gönderilmesi ve alınması olarak tanımlanan telekomünikasyon faaliyetleri vb. işlerin yer aldığı iletişim işkolundaki kodlu tanımlar, NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasında 'İnşaat', 'Ulaştırma ve Depolama', 'Bilgi ve İletişim' kısımlarında yer almıştır.
2821 sayılı Sendikalar Kanunu ve İşkolları Tüzüğü'nün yürürlükte olduğu bir dönemde davacı şirket tarafından, şirketlerinde ve bağlı işyerlerinde yapılan işlerin hangi işkoluna girdiğinin tespiti amacıyla yapılan başvuru üzerine, 14/04/2009 tarih ve 27200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 08/04/2009 tarih ve 2009/14 sayılı kararı ile yapılan işlerin, İşkolları Tüzüğü'nün 17 sıra numaralı 'Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar' işkoluna girdiğine karar verilmiş, bu karara karşı açılan davada; söz konusu işyerlerindeki işlerin İşkolları Tüzüğü'nün 23 sıra numaralı 'Haberleşme' (daha sonra Yönetmelik'te 'İletişim' olarak adlandırılmış) işkoluna girdiği yönünde yerel mahkemece verilen karar, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05/07/2012 tarih ve E:2012/18727, K:2012/26716 sayılı kararı ile bozularak ortadan kaldırılmış ve davacı şirkete ait işyerinin İşkolları Tüzüğü'nün 17 sıra numaralı 'Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar' işkoluna girdiğinin tespiti ile davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir. Yargıtay'ın bu kararının gerekçesinde, '...işkolu tespitinde birim olarak işyeri dikkate alınarak ve müstakilen işyerinde yapılan işe göre belirlenecek olması, somut olayda haberleşme işkolu kapsamında sayılan ' …haberleşme, posta, telefon, telgraf, telsiz, radyo, televizyon işleri ve hizmetleri ve bu hizmetler için kamu idaresince kurulan her türlü yapım, bakım ve onarım…' işlerinin, işyerinde yapıldığının tespit edilememesi, Türk Telekom AŞ. ile Assistt Rehberlik ve Müşteri Hizmetleri AŞ. arasında imzalanan Çağrı Merkezi İşletim Şözleşmesi’ne göre, danışmanlık, rehberlik ve çağrı merkezi işinin yapılıyor olması, çağrı merkezi hizmetinin telekomünikasyon hizmeti dışında kalan ve bu sektöre özgü olmayan bir hizmet türü olması...' ifadelerine yer verilmiştir.
Yönetmelik'in 2. maddesinde yer alan hüküm gereği, Yönetmelik hazırlanırken uluslararası normlar ve standartlar göz önünde bulundurulmuş, başka bir anlatımla; davalı idare tarafından temel olarak belli bir sistematik içerisinde hareket edilmiştir. Bu çerçevede esas alınan, NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasında, 'Çağrı merkezlerinin faaliyetleri'ne, 'Büro yönetimi, büro destek ve iş destek faaliyetleri' kapsamında yer verildiği ve çağrı merkezlerinin faaliyetleri bakımından herhangi bir ayrım yapılmadığı, NACE Rev.2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflamasına uygun olarak, Yönetmelik'e ekli listede, 'Çağrı merkezlerinin faaliyetleri'ne, 10 sıra numaralı 'Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar' işkolunda yer verildiği; ancak çağrı merkezlerinin tanımlaması ve sınıflarının bulunması nedeniyle kodsuz olarak düzenlenmesi gerekmediği hâlde, dava konusu edilen ve kodsuz olan 'İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri' ibaresi, 7 sıra numaralı 'İletişim' işkolunda gösterilerek kuralın dışına çıkıldığı görülmektedir.
Davalı idare tarafından, konfederasyon temsilcilerinin önerileri doğrultusunda iletişim alanında faaliyet gösteren işyerlerinde, kendi işçileri ve kurumsal kimlikleri ile çağrı merkezi olarak faaliyet gösteren birimleri olması hâlinde, aynı işyerinde birden fazla işkolunda örgütlenme ve toplu iş sözleşmesi yapılması hususunda engel oluşturmaması için söz konusu düzenlemenin yapıldığı belirtilmişse de, aksi durumda; bir çağrı merkezinde çalışanların aynı zamanda iletişim alanında faaliyet gösteren bir işyerine de hizmet vermesi hâlinde işkolu örgütlenmesi bakımından farklılık ortaya çıkacaktır. Davalı idare, sadece iletişim işkolunda faaliyet gösterilmesi hâlinde bu işin büro faaliyeti olmayacağının gerekçesini hukuka ve ilgili meslek kurallarına göre ortaya koyamamaktadır.
Tüm bu nedenlerle, 'Çağrı merkezleri faaliyetleri'nin 10 sıra numaralı 'Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar' işkolunda düzenlenmesine rağmen istisnai bir durum getirilerek 7 sıra numaralı 'İletişim' işkolunda 'İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri' ibaresine yer verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle dava konusu ibarenin iptaline karar verildiği ve kararın, davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/11/2020 tarih ve E:2019/3109, K:2020/2788 sayılı kararı ile onanmak suretiyle kesinleştiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, yukarıda belirtilen iptale ilişkin yargı kararının uygulanması amacıyla 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu başlığı altında yer alan "İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri" ibaresi anılan sıra numarası satırından çıkarılmış, bu suretle yargı kararının gerekçesi doğrultusunda kararın uygulandığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in dava konusu edilen maddeleri ile 7 sıra numaralı "İletişim" işkoluna 82.20 kod numaralı "Çağrı merkezlerinin faaliyetleri" satırı eklenmiş, 10 sıra numaralı "Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar" işkolu başlığı altındaki 82.20 kod numaralı satır ise yürürlükten kaldırılmıştır.
İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in anılan değişikliklere ilişkin genel gerekçesinde, işkollarına giren işlerin tespitinde, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması için Avrupa Birliği'nin kullanmakta olduğu NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nın kullanıldığı, ancak NACE kodlarının; teknolojik gelişmeler, ekonomik yapılar ve kuruluştaki değişimler, var olan faaliyet ve ürünlerin yerini alan yeni faaliyet ve ürünlerin ortaya çıkması nedeniyle her yıl ilgili komisyon tarafından güncellenerek yeni revizyonlarının oluşturulduğu, bu kapsamda 2018 yılı revizyonunun yayımlanması nedeniyle 2018 yılına ilişkin güncellemelerin Yönetmelik'e yansıtıldığı, bu bağlamda, 6356 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile verilen yetki uyarınca, çağrı merkezi faaliyetlerinin Kanun'da belirtilen 7 sıra numaralı "İletişim" işkoluna alınmasına ilişkin işçi ve işveren konfederasyonlarının yazılı görüşleri alındıktan sonra, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması amacıyla Avrupa Birliğinin kullanmakta olduğu NACE Rev. 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'ndaki revizyon dikkate alınmak suretiyle dava konusu değişikliklerin gerçekleştirildiği belirtilmiştir.
Bu çerçevede, Dairemizce, İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in dava konusu edilen maddeleriyle yapılan değişikliklerin, uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması amacıyla gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti amacıyla 14/03/2023 tarihli ara kararla; NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nda yapıldığı belirtilen 2018 yılı revizyonlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin ve NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması'nın güncel hâlinin bir örneğinin istenilmesine karar verilmiş, ara kararına istinaden gönderilen bilgi ve belgeler ile TÜİK tarafından yayımlanan NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması ve anılan Sınıflama'da gerçekleştirilen revizyonlar üzerinde yapılan incelemede, NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kodunda "çağrı merkezleri faaliyetlerinin" büro yönetimi, büro destek ve iş destek faaliyetleri altında düzenlendiği, söz konusu Sınıflama'da günümüze kadar mevcut düzenlemenin aksine bir değişikliğe gidilmediği, diğer bir ifade ile Sınıflama'nın önceki hâlinde de güncel hâlinde de dava konusu faaliyetin girdiği kod bakımından herhangi bir değişiklik olmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, NACE Rev 2-Altılı Ekonomik Faaliyet Sınıflaması kodunda "çağrı merkezleri faaliyetlerinin" büro yönetimi, büro destek ve iş destek faaliyetleri altında düzenlendiği, anılan Sınıflama'da "çağrı merkezleri faaliyetleri" bakımından herhangi bir değişiklik söz konusu olmadığı ve Dairemizce aynı konuda verilmiş iptal kararı da bulunduğu dikkate alındığında; uluslararası norm ve standartlara uyum sağlanması amacıyla gerçekleştirildiği belirtilen 10 sıra numaralı "Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar" başlığı altındaki 82.20 kod numaralı "Çağrı merkezlerinin faaliyetleri" satırının bu tablodan kaldırılarak 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu tablosuna eklenmesine ilişkin dava konusu düzenlemelerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
2- 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesinde yer alan "19/12/2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinin EK-l’inde yer alan 07 numaralı İletişim işkolu tablosunda kodsuz olarak bulunan 'İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri' satırı yürürlükten kaldırılmış," ibaresinin incelenmesi:
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinin Ek-1'inde yer alan 7 sıra numaralı "İletişim" işkolu başlıklı tabloda kodsuz olarak bulunan "İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri" satırının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin düzenleme, Dairemizin yukarıda yer verilen 21/03/2019 tarih ve E:2013/809, K:2019/2312 sayılı kararının uygulanmasına ilişkin olduğundan; dava konusu Yönetmelik'in 1. maddesinde yer alan "19/12/2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinin EK-l’inde yer alan 07 numaralı İletişim işkolu tablosunda kodsuz olarak bulunan 'İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri' satırı yürürlükten kaldırılmış," ibaresinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesinde yer alan "...aynı işkolu tablosuna 82.20 kod numaralı 'Çağrı merkezlerinin faaliyetleri' satırı eklenmiştir." ibaresinin ve 3. maddesinin İPTALİNE,
2. 01/09/2021 tarih ve 31585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesinde yer alan "19/12/2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinin EK-l’inde yer alan 07 numaralı İletişim işkolu tablosunda kodsuz olarak bulunan 'İletişim işkolunda faaliyet gösteren çağrı merkezleri' satırı yürürlükten kaldırılmış," ibaresinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin yarısına karşılık gelen ... TL'nin davacının üzerinde bırakılmasına diğer yarısına karşılık gelen ... TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, yine ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/05/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.