T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7387
Karar No : 2025/2058
DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU: 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi" başlıklı kısmının "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin yanında yer alan (*) işaretinin ve (*) işaretli işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağına dair açıklamanın iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :Davacı tarafından, dava konusu değişiklik ile göz hastalıkları branşındaki uzman hekimlerin, şaşılık ameliyatlarını, excimer lazer kornea tedavilerini, katarakt ve türevi olanların lens cerrahi işlemlerini, glokom cerrahilerini, retina - vitreus cerrahilerini, orbita ve oküler onkoloji cerrahilerini B ve C tipi tıp merkezlerinde yapmalarının yasaklandığı, sayılan tıbbi girişimlerin yapılabileceği yerlerin, A tipi tıp merkezleri, tıp merkezleri ve özel hastaneler ile sınırlandırıldığı, B ve C tipi tıp merkezlerinde öteden beri yapılagelen bu tıbbi girişimlerin, ülkemizde yaygın bir şekilde görülen göz hastalıklarına yönelik olduğu, göz hastalıkları uzmanlarının ve bu uzmanların çalıştığı B ve C tipi tıp merkezlerinin iş yükünün çok büyük bir bölümünü oluşturduğu, dava konusu değişikliklerin tıbbi ve bilimsel bir gerekliliğinin bulunmadığı, Ek-9 sayılı listenin kısa sürede pek çok kez değiştirildiği göz önünde bulundurulduğunda, davalı idareyi anılan düzenlemeyi yapmaya iten etkenlerin sağlık hizmetlerinin gerekleri olmadığı, değişikliğin hukuki veya fiili objektif durum ya da nedene dayanmadığı, idari istikrarı ortadan kaldıran değişiklikte kamu yararı amacının olmadığı, dava konusu düzenlemeler ile hekim emeğine dayalı özel sağlık kuruluşları ile bu merkezlerde çalışan göz hastalıkları branşındaki uzman tabiplerin haklarının kısıtlandığı, dava konusu işlemlerin tamamının, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 23. maddesinde yer alan, tıp merkezlerinde yapılabilecek ve yapılamayacak tıbbi girişimleri belirlerken kullanılan ölçütlere uygun olduğu, B ve C tipi tıp merkezlerinin davalı idarenin gözetimi ve denetimi altında, mülga mevzuata uygun şekilde açıldığı, göz hastalıkları branşındaki hekimlerin mesleğinin icrasını adil çalışma koşullarında uygulama, dolayısıyla da kendini geliştirme, gerçekleştirme hakkının ve maddi geleceğinin zedelendiği iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunulan özel sağlık kuruluşlarına ilişkin ilk düzenlemenin yürürlüğe konulduğu 09/03/2000 tarihinde tıp merkezlerinin, “Asgari olarak bünyesinde iç hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum, çocuk sağlığı ve hastalıkları ve genel cerrahi tıp dallarından birer uzman hekim olmak üzere, ağız ve diş sağlığı alanında hizmet vermek amacıyla en az bir diş üniti ve diş hekimi ile Bakanlık tarafından ruhsatlı tıbbi tahlil ve röntgen laboratuvarı bulunan, sürekli ve düzenli olarak gelişmiş donanım ve personel desteği ve 24 saat süre ile ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunan özel sağlık kuruluşlarıdır.” şeklinde tanımlandığı, yine aynı Yönetmelikte, tıp merkezlerinin açılacağı yerler ile ilgili olarak tıp merkezi binasına ilişkin plan örneğinin istenildiği, imar mevzuatına dair herhangi bir bilgi ve belge istenmediği, 15/02/2008 tarihinde yayımlanan Yönetmelik ile 09/03/2000 tarihli Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı, 15/02/2008 tarihinde yayımlanan Yönetmelik ile kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaksızın ülke düzeyinde dengeli, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak amacıyla ayakta teşhis ve tedavi yapılan özel sağlık kuruluşlarının yapılandırılmaları, ruhsatlandırma işlemleri, faaliyetleri ve faaliyetlerine son verilmesi, denetimleri ile diğer hususlara dair usul ve esasların düzenlendiği, açılmış tıp merkezlerine, geçiş hükümleri ile yeni Yönetmeliğe uymaları için 4 yıllık bir süre verildiği, bu sürenin sonunda, 09/03/2000 tarihli Yönetmeliğe göre kurulmuş tıp merkezlerinin yeni Yönetmeliğe uyum sağlamadıkları ve hizmet sunumunun ihtiyaç ve gerekleri dikkate alınarak 11/07/2013 tarihli Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinin A, B, C tipi olarak sınıflandırıldığı, 01/10/2019 tarihine gelindiğinde, A, B ve C tipi olmak üzere toplam 631 tıp merkezinin 258'inin Yönetmelikte belirlenen şartlara uyum sağlayabildiği, 373'ünün ise uyum sağlayamadığının tespit edilmesi üzerine, ağırlıklı olarak imar mevzuatına uygun binalarda günümüzün gelişen koşullarına uygun olarak sağlık hizmet sunumu sağlanması amacının gerçekleştirilmesi için tıp merkezlerinin türleri, yer seçimi, bina durumu, personel ve kadro sayısı ile ön izin ve ruhsatname şartlarında 01/10/2019 tarihli Yönetmelik ile yeniden değişikliğe gidildiği, bu değişikliklere uygun yeniden geçiş hükümlerinin öngörüldüğü, tıp merkezlerinin daha nitelikli hizmet vermesine yönelik düzenlemeler yapıldığı, ... Derneği ile yapılan çalışmalar sonrası oluşturulan işlem listesine yönelik olarak, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ...Derneği, ...Derneği, ... Derneği, ...Derneği, ... Derneği, ... Derneğinden görüş alındığı, 01/10/2019 tarihli ve 10/10/2019 tarihli Yönetmelikler ile alınan bu görüşlerin, Yönetmeliğin 23. maddesi hükmü ve farklı standartlara sahip tıp merkezlerinin nitelikleri dikkate alınarak EK-9 Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesinin (Liste-1, Liste-2 ve Liste-3’ün) oluşturulduğu, böylece özel tıp merkezlerinde yapılabilecek ve yapılamayacak işlemlerin belirlendiği, tıp merkezlerinin, komplikasyonu olmayan, genel durumu stabil, karmaşık olmayan vakaların tedavi edildiği merkezler olduğu, bu nedenle karmaşık vakalar ile bu merkezlerde tanı konulamayan zorluk derecesi yüksek vakaların yataklı sağlık tesisleri ile üçüncü basamak sağlık tesislerinde çözüme kavuşturulduğu, bu vakaların çözüme kavuşturulabilmesi için yüksek maliyetli testlere, multidisipliner bir yaklaşım sergilenmesine ihtiyaç duyulabildiği, bu bağlamda sağlık tesislerinin hizmet rollerine göre zorluk derecesi düşük küçük cerrahi işlemlerin yapılmasına izin verildiği, 01/10/2019 tarihli, 10/10/2019 tarihli, 12/05/2021 tarihli ve 22/05/2021 tarihli Yönetmelik değişikliklikleri ile farklı statüdeki tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi müdahalelerin farklılaştırıldığı, tıp merkezlerinin kapasiteleri, fiziki şartları ve personel durumu göz önünde bulundurularak cerrahi müdahalenin niteliğine ilişkin genel bir sınırlama getirildiği, dava konusu Yönetmeliğin hukuka ve üst hukuk normalarına uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemelerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi" başlıklı kısmının "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin yanında yer alan (*) işaretinin ve (*) işaretli işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağına dair açıklamanın iptali istenilmektedir.
Sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe giren 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 2. maddesinde, bu Kanunun, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; (e) bendinde, tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı; 9'uncu maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği belirlenmiştir.
663 sayılı -Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin yayımı tarihi olan 15/02/2008 tarihindeki adıyla -Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -09/07/2018 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga- "Düzenleme yetkisi" başlıklı 40'ıncı maddesinde, "Bakanlık ve bağlı kuruluşlar görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." yönünde düzenlemeye yer verilmiştir.
Söz konusu hükümlere dayanılarak Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup; 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile de asıl Yönetmelikte değişiklik yapılmıştır.
İptali istenilen Ek-9 sayılı ekte, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)", "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üç ayrı listeye yer verilmiş; Liste-1'de bir kısım işlemin yanına (*) işareti konulmuş; listenin sonunda "* işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." yönünde açıklamanın da olduğu "Açıklamalar" kısmı yer almıştır.
Liste-1'in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden dava konusu işlemlerin yanında da (*) işareti yer almaktadır.
Tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi işlemler yönünden ilk defa yapılan değişikliklerle A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezleri arasında bir ayrıma gidilmiş; sonrasında, 12/05/2021 tarihli ve 31482 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1'inci maddesi ile Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilen bu listede, 10/10/2019 tarihli değişiklikteki “Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)” başlığı ile birlikte aynen korunmuş, ancak bu defa, önceki düzenlemeden farklı olarak, çoğu göz işlemi olmak üzere 47 adet işlemin yanına (*) işareti eklenmiştir. Ancak bu yeni listede önceki düzenlemede yer alan “Açıklamalar” kısmına yer verilmemiş, dolayısıyla listede (*) işaretinin ne anlama geldiğine ilişkin herhangi bir açıklama yer almamıştır. Yine, önceki düzenlemede yer alan Liste-2'ye ve Liste-3'e bu düzenlemede yer verilmemiştir.
Son olarak, 22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan dava konusu Yönetmelik değişikliği ile 12/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 değiştirilmeden aynen yeniden yayımlanmış, listeye “Açıklamalar” kısmı eklenmiş, "Açıklamalar"da diğer açıklamaların yanı sıra "* İşaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz.” yönünde açıklamaya yer verilmiştir. Ayrıca, Liste-2 ve Liste-3 de herhangi bir değişiklik yapılmadan -10/10/2019 tarihinde yayımlanan halleriyle- yeniden listeye eklenmiştir.
Dava konusu cerrahi işlemlerin A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi ayrımına gidilmeksizin tıp merkezlerinde yapılabilen işlemler arasında sayıldığı görülerek, Danıştay Onuncu Dairesinin 06/07/2021 tarihinde verdiği ara kararıyla, işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ve bu işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı dönemlerde herhangi bir olumsuzluk yaşanıp yaşanmadığının bildirilmesinin istenilmesi üzerine, cevaben gönderilen yazıdan, dava dilekçesinde sayılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebeplerinin ortaya konulamadığı, olumsuz bir durum yaşandığının belirtilmediği ve dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasını içeren çalışmaya ilişkin belgelerin dosyaya sunulmadığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, davalı İdarenin, 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca çıkaracağı yönetmeliklerle, sağlık hizmeti sunucularını sınıflandırma, hizmet standartlarını ve sunulacak hizmetin içeriğini belirleme, değişen koşullara göre bunları değiştirme konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasız ise de; davaya konu edilen listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmemesi karşısında, sebeb unsuru yönünden düzenleyici işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenle, 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1'inci maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi " başlıklı kısmının "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin yanında yer alan (*) işaretinin ve (*) işaretli işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağı yönündeki düzenlemenin iptali yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için önceden taraflara bildirilen 16/04/2025 tarihinde, davacıyı temsilen Av. ... ile davalı Sağlık Bakanlığını temsilen Av. ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Hazır bulunan taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır bulunan taraflara son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Bunun üzerine, davacı tarafından anılan Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)" başlıklı kısmının "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin yanında yer alan (*) işaretinin ve (*) işaretli işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağına dair açıklamanın iptali istemiyle görülen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 2. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; (e) bendinde, tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı; 9. maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği belirlenmiştir.
663 sayılı -Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin yayımı tarihi olan 15/02/2008 tarihindeki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -09/07/2018 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga- "Düzenleme yetkisi" başlıklı 40. maddesinde, "Bakanlık ve bağlı kuruluşlar görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." yönünde düzenleme yer almıştır.
Yine, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerine dayanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Tıp merkezinde cerrahi müdahale ve gözlem hizmetleri" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Cerrahi uzmanlık dalında hizmet veren tıp merkezinde gerçekleştirilecek cerrahi müdahale vakasının ve bu vakaya uygulanacak yöntemin seçiminde;
a) Cerrahi müdahale sonrası hastaya yapılacak olan gerekli tıbbi bakım süresinin yirmi dört saatte tamamlanabilir olması,
b) Cerrahi müdahale yapılacak vakanın ve bu vakaya uygulanacak yöntemin, bu cerrahi müdahale sonrasında çıkması muhtemel sağlık sorunlarının herhangi bir yataklı tedavi kuruluşunda aynı sorunun çözümü için gereken ve cerrahi müdahalenin devamı niteliğinde olan ikinci bir müdahaleyi gerektirmeyecek tür ve nitelikte olması zorunludur.
(2) Tıp merkezinde cerrahi müdahale uygulanan hastaların gözlem altında bulundurulma süresi yirmi dört saattir. Hastanın sağlık durumuna göre bu süre gözlem maksadıyla en fazla altı saat daha uzatılabilir. Gözlem altında bulundurulan hastalar ile ilgili takip bulguları ve yapılan her türlü müdahaleler ve tıbbi bakım, hasta dosyasına ilgili tabip tarafından kaydedilir.
(3) Tıp merkezinde gözlem altında tutulan hastalar için, nöbetçi tabip bulunması gerekir. Gözlem altında hastası bulunan uzman tabipler icapçı olarak nöbet tutar. Ayrıca, taburcu edilen hastaların cerrahi müdahale sonrasında ortaya çıkması muhtemel sorunları bakımından, ilgili tabibine kolaylıkla ulaşabileceği irtibat numarası hastalara verilir.
(4) Bu zorunlulukların yerine getirilmesinde birinci derecede cerrahi müdahale kararını veren ve gerçekleştiren cerrahi dal uzmanı tabipler, ikinci derecede ise mesul müdür ve işleten/işletenler sorumludur.
(5) (Değişik:RG-11/7/2013-28704) Tıp merkezinde müdahale yapılan hastalarda müdahaleye bağlı olarak gelişen komplikasyonlar ve/veya yoğun bakım hizmetine ihtiyaç olan durumlarda tıp merkezi tarafından, önceden belirlenmiş, koordineli olarak çalışılan ve bu hizmetlerin alındığı özel veya kamu hastaneleriyle gereken koordinasyon sağlanarak hasta transfer edilir.
6) (Ek:RG-3/7/2014-29049) Cerrahi müdahale biriminin faaliyet gösterebilmesi için, cerrahi müdahale uygulama izin belgesi alınması zorunludur. Sadece, bu izin belgesinde belirtilen uzmanlık dallarında cerrahi müdahale yapılabilir.
(7) (Ek:RG-3/7/2014-29049) Ameliyathanenin yönetimi, alet ve malzemenin sağlanması, bakım, onarım ihtiyaçlarının saptanarak yaptırılmak üzere ilgililere bildirilmesi ve burada çalışan personelin yönetimi ve eğitimlerinin yapılması amacıyla sorumlu cerrahi dallarından bir uzman ameliyathane sorumlusu olarak görevlendirilir." yönünde düzenlemeye yer verilmiş; 38. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile de asıl Yönetmelikte değişiklik yapılmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 1. maddesinde, "15/2/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9 ekteki şekilde değiştirilmiştir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesi ile 15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilerek yayımlanan Ek-9'da, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)", "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üç ayrı listeye yer verilmiş; Liste-1'de bir kısım işlemin yanına (*) işareti konulmuş; listenin sonunda "* işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." yönünde açıklamanın da olduğu "Açıklamalar" kısmı yer almıştır.
Liste-1'in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden dava konusu işlemlerin yanında da (*) işareti yer almaktadır.
Öncelikle, Ek-9'da yer alan liste ve tıp merkezlerinin sınıflandırılması yönünden mevzuat süreci incelenmiştir:
Buna göre;
a- 15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesinde, 10/03/2010 tarih ve 27517 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişikliğe gidilmiş ve maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
Aynı değişiklik ile, "Tıp Merkezlerinde Gerçekleştirilebilecek Cerrahi Müdahaleler Listesi" adıyla Ek-9 Yönetmeliğe eklenmiştir.
Bu listede, tıp merkezlerinde yapılabilecek işlemler sayma suretiyle belirlenmiştir. Yönetmeliğin bu tarihte yürürlükte olan hali incelendiğinde, tıp merkezleri açısından A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi sınıflandırmasının bulunmadığı, dolayısıyla Ek-9 sayılı listede yapabilecek cerrahi işlemler açısından tıp merkezleri arasında bir ayrıma yer verilmediği görülmektedir.
b- 11/07/2013 tarih ve 28704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinde A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi sınıflandırmasına gidilmiş; 09/03/2000 tarih ve 23988 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğe göre açılarak faaliyet gösteren tıp/dal merkezleri C tipi tıp merkezi olarak kabul edilmiş, geçiş hükümleri ile bu tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerini sürdürmelerine izin verilmiştir. A ve B tipi tıp merkezleri için (A tipi tıp merkezlerinin müstakil binalarda açılması ve binanın bulunduğu alanın imar mevzuatında özel sağlık tesisi yapılabilecek yer olması gerekliliği haricinde) aynı hizmet standartları belirlenmiştir.
c- Devam eden süreçte, 12/12/2017 tarihli ve 30268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile Ek-9 değiştirilmiş; "Sağlık Uygulama Tebliği A, B ve C Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği D ve E Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılamayacak İşlemler Listesi (Liste-2)" olmak üzere iki liste halinde güncellenmiştir.
Bu listelerde tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek işlemler yönünden A, B ve C tipi tıp merkezleri arasında herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.
ç- Uygulama bu şekilde devam etmekte iken, 01/10/2019 tarihli ve 30905 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile, A, B ve C tipi tıp merkezi sınıflandırması sona erdirilmiş; tıp merkezlerinin kadro, bina, hizmet ve personel standartlarında bir takım değişikliğe gidilerek tek tip “tıp merkezi” uygulamasına geçilmiş, geçiş hükümleri ile A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmiş, bu tıp merkezlerine belli şartları sağlamaları halinde "tıp merkezi"ne dönüşebilme imkanı verilmiştir.
d- 01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile aynı zamanda asıl Yönetmeliğin eki Ek-9 da değiştirilmiştir. Bu değişiklikte, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üç ayrı listeye ve "Açıklamalar" kısmına yer verilmiştir.
Bu değişiklikten kısa bir süre sonra bu defa, 10/10/2019 tarihli ve 30914 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)"e, yanına (*) işareti de konularak 4 işlem daha eklenmiş ve Ek-9 sayılı liste başka bir değişiklik yapılmadan yeniden yayımlanmıştır.
Anılan bu listeler ile, 12/12/2017 tarihinde yayımlanan liste karşılaştırıldığında, Ek-9'a "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üçüncü bir listenin eklendiği, 12/12/2017 tarihli listede yer alan bazı işlemlerin listeden çıkarıldığı, bazılarının ise listeye eklendiği, listedeki işlemlerden bir kısmının yanına (*) işareti konulduğu, listenin "Açıklamalar" kısmında bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağı açıklamasında bulunulduğu görülmektedir.
Böylece, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi işlemler yönünden ilk defa bu değişikliklerle A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezleri arasında bir ayrıma gidilmiştir.
e- Bu değişikliklerden sonra bu defa, 12/05/2021 tarihli ve 31482 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilen bu listede, 10/10/2019 tarihli değişiklikteki “Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)” başlığı ile birlikte aynen korunmuş, ancak bu defa, önceki düzenlemeden farklı olarak, çoğu göz işlemi olmak üzere 47 adet işlemin yanına (*) işareti eklenmiştir. Ancak bu yeni listede önceki düzenlemede yer alan “Açıklamalar” kısmına yer verilmemiş, dolayısıyla listede (*) işaretinin ne anlama geldiğine ilişkin herhangi bir açıklama yer almamıştır. Yine, önceki düzenlemede yer alan Liste-2'ye ve Liste-3'e bu düzenlemede yer verilmemiştir.
f- Son olarak, 22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan dava konusu Yönetmelik değişikliği ile 12/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 değiştirilmeden aynen yeniden yayımlanmış, listeye “Açıklamalar” kısmı eklenmiş, "Açıklamalar"da diğer açıklamaların yanı sıra "* İşaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz.” yönünde açıklamaya yer verilmiştir. Ayrıca, Liste-2 ve Liste-3 de herhangi bir değişiklik yapılmadan -10/10/2019 tarihinde yayımlanan halleriyle- yeniden listeye eklenmiştir.
Ek-9'un, dava konusu düzenlemeden önce yürürlükte olan halleri incelendiğinde, dava konusu cerrahi işlemlerin A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi ayrımına gidilmeksizin tıp merkezlerinde yapılabilen işlemler arasında sayıldığı görülerek, Dairemizin 24/01/2022 tarihli ara kararı ile; davalı idareden Ek-9 sayılı listede yer alan ve dava dilekçesinde sayılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ve bu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı dönemde herhangi bir olumsuzluk yaşanıp yaşanmadığı sorulmuş; dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasına ilişkin evrakın dosyaya sunulması istenilmiştir.
Davalı idare, ara kararına cevabında; 09/03/2000 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Yönetmelik döneminde kurulan tıp merkezlerinin 15/02/2008 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğe uyumu için verilen 4 yıllık sürenin sonunda Yönetmeliğe uyum sağlayamadıkları, bunun üzerine 2013 yılında yapılan değişiklik ile A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi tanımı yapıldığı, 01/10/2019 tarihine gelindiğinde 164 adedini A tipi, 94 adedini B tipi ve 373 adedini C tipi olmak üzere mevcut 631 tıp merkezinden sadece 258 tanesinin Yönetmelik şartlarına uyum sağladığı, yani 631 tıp merkezinin %41’ine tekabül eden 258 tıp merkezinin Yönetmeliğe uyum sağlarken %59’una tekabül eden 373 tıp merkezinin Yönetmeliğe uyum sağlayamadığının görüldüğü, bu defa, 01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinin imar mevzuatına uygun binalarda, günümüz sağlık hizmet sunumuna uygun yapıda hizmet vermesinin amaçlandığı, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte 01/10/2019 tarihinde yapılan değişiklik ile Ek-9 "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste1-)"nin güncellendiği ve yukarıda bahsi geçen hususlar gereğince bazı kısıtlamalar getirildiği, anılan listenin 10/10/2019 tarihli değişiklik ile de güncellendiği, ... Derneği ile yapılan çalışmalar sonrası oluşturulan işlem listesine yönelik olarak, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ...Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği,... Derneğinden görüş alınarak Liste-1, Liste-2 ve Liste-3'ün oluşturulduğu yönünde açıklamalarda bulunmuştur.
Ara kararı cevabında, dava dilekçesinde sayılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ortaya konulmamış, bu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı döneme ilişkin yaşanan herhangi bir olumsuzluk bildirilmemiş, dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasını içeren evrak da dosyaya sunulmamıştır.
Her ne kadar, ara kararı cevabı ekinde dosyaya 1 adet CD sunulmuş ise de, bu CD içeriği incelendiğinde, sunulan belgelerin 01/10/2019 tarihli ve 10/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliklerine ilişkin olarak açılan davalarda Dairemizin E:2019/12198, E:2019/12238, E:2019/12464 sayılı dosyalarına sunulan belgeler ile aynı içeriğe sahip olduğu, dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasına ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır.
Kaldı ki, anılan CD içeriğinde sunulan belgeler incelendiğinde de; 12/12/2017 tarihli Yönetmelikle değişik Ek-9 sayılı listeye tıp merkezleri ve dernekler tarafından yapılan itirazlar üzerine davalı idare tarafından yeni bir çalışma başlatıldığı, bu çerçevede ilgili derneklerden görüş alındığı, ... Derneği ile yapılan çalışmalar neticesinde hazırlandığı belirtilen listede ve alanla ilgili dernek olan ... Derneğinin görüşü ekinde gönderdiği listede dava konusu cerrahi işlemlerin tıp merkezlerinde yapılabilecek işlemler arasında sayıldığı, bu görüşlerde anılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerine yapılamayacağına ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmediği görülmektedir.
Davalı Sağlık Bakanlığının, 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca çıkaracağı yönetmeliklerle, sağlık hizmeti sunucularını sınıflandırma, hizmet standartlarını ve sunulacak hizmetin içeriğini belirleme, değişen koşullara göre bunları değiştirme konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Buna göre, tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla uzmanlık bilgisi gerektiren böyle bir alandaki düzenlemenin tıbbi ve bilimsel dayanağının bulunması gerektiği de muhakkaktır. Bu nedenle, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca düzenleme yapma yetkisini haiz idarece, dava konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerekmektedir. Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, dava konusu değişiklik öncesinde bu yönde bir çalışma yapıldığını gösteren, dava konusu düzenlemenin sebep unsurunu ortaya koyan herhangi bir belge ve/veya açıklama dosyaya sunulmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu cerrahi işlemlerin yanında yer alan (*) işaretinde ve bu işlemler yönünden (*) işaretli işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağına dair açıklamada hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi" başlıklı kısmının "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin yanında yer alan (*) işaretinin ve (*) işaretli işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağına dair açıklamanın İPTALİNE,
2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücreti ile ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetlerine göre taraflara iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/04/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.