T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7586
Karar No : 2025/1997
DAVACI : ... Barosu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Başkanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN_KONUSU: 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Dava konusu düzenlemenin tümünün avukatların sigorta hakemi olmalarını engelleyecek nitelikte olduğu, düzenlemede yer alan "serbest çalışan avukatlar" ibaresinin diğer avukatlarla serbest çalışan avukatlar arasında ayrım yapılarak, serbest çalışan avukatların aleyhine ek koşullar getirmesi nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı olduğu; serbest çalışan avukatlardan istenen son beş yıla ait mahkeme hükmü ve Tüketici Hakem Heyetleri kararlarının avukatlar tarafından sunulmasının davaların uzun sürmesi, Tahkim Komisyonu kararının sunulmasının ise uyuşmazlıkların %2'den azının Komisyon nezdinde sonuçlanması nedeniyle yerine getirilmesinin mümkün olmadığı iddialarıyla dava konusu düzenlemenin iptali istenilmektedir.
SAVUNMANIN_ÖZETİ:Usûl yönünden, davanın süresinde açılmadığı; esas yönünden, avukatların sigorta alanındaki deneyimlerinin somutlaştırılması amacıyla belgelerin istenildiği, SGK'ya bağlı çalışan avukatların çalıştığı sürenin tespitinin mümkün olduğu; ancak serbest çalışanlar açısından mümkün olmadığı, davanın gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Kanun'da ve Yönetmelik'te mesleki deneyim şartı açısından tüm avukatların en az beş yıllık deneyime sahip olması şartının aranmasına rağmen, yalnızca serbest avukatlardan takip ettikleri davalara ilişkin belirli sayıda davanın hükmünün veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örneklerinin sunulmasının istenilmesinin avukatlar arasında ayrımcılığa yol açtığı görülmekte olup dava konusu düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, bu nedenle iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile ilgili yönetmeliğe eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinde 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesiyle yapılan değişikliğin iptali istemiyle açılmıştır.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun "Sigortacılıkta Tahkim" başlıklı 30. maddesinde, sigortacılıkta tahkim müessesesi düzenlenerek, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya hesaptan faydalanacak kişiler ile hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulacağı kurala bağlanmıştır. Bu Kanun’un 30 maddesinin 7. fıkrasında; uyuşmazlıkların, hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak olan sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla çözüleceği hükme bağlandıktan sonra, 8. fıkrasında sigorta hakemlerinin; mali güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması, en az dört yıllık yüksek okul mezunu olması ve sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyiminin olması gerektiği düzenlenmiştir. Söz konusu 8. fıkranın (c) bendine 13/06/2012 tarih ve 6327 sayılı Kanun'un 58. maddesi ile Müsteşarlığın bu fıkra uyarınca aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkili olduğu hükmü eklenmiştir.
5684 sayılı Kanunun 30. maddesine dayanılarak hazırlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, 17/8/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinde , “Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtları” ibaresine yer verilmiş iken 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7.maddesiyle "tensip zabıtları", "hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri yada Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Görüldüğü üzere Kanun koyucu, sigorta hakemlerinde bulunması gereken niteliklerle ilgili asli düzenlemeyi yapmış, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların sigorta hukukunda veya sigortacılıkta belirli bir bilgi birikimi ve deneyime sahip kişiler tarafından çözülmesini sağlamak amacıyla da sigorta hakemlerinde aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirleme konusunda Hazine Müsteşarlığına yetki vermiştir.
Bu kapsamda, Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasında, Kanunun 30 uncu maddesinin sekizinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigorta hakemlerinde aranacak deneyim şartının belirlenmesinde hangi ölçütlerin esas alınacağı tespit edilmiş ve aynı maddenin 3. fıkrasının (a) alt bendinde, Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyim sahibi olunması ve bu deneyimin kesintisiz olması gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) alt bendinde de, sigorta hukukunda en az beş yıl deneyim sahibi olduğu kabul edileceklerin; Türkiye Cumhuriyetinde eğitim veren hukuk fakültelerinden veya denkliği kabul edilen diğer ülkelerdeki hukuk fakültelerinden mezun olanlardan;1) Sigortayla ilgili davalara bakan mahkemelerde hâkim olarak görev yapmış olanları, 2) Sigortacılığa ilişkin düzenleme ve denetleme kuruluşlarında mevzuatın hazırlanmasında, uygulanmasında (Ek ibare:RG-15/6/2019-30802) ve denetimde görev alan ve mesleğe özel yarışma (Ek ibare:RG-15/6/2019-30802) veya yeterlik sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan memurları, 3) Sigorta davalarında fiilen vekillik yapmış veya sigorta uyuşmazlıklarında sigorta hukuku alanında bilirkişilik yapmış olan avukatları kapsadığı düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi gereğince Sigorta Hakemi olabilmek için; hukuk mezunlarından; sigorta hukuku alanında fiilen vekillik veya sigorta hukuku alanında fiilen bilirkişilik yapmış olan avukatlar, 5 yıllık deneyime sahip olduğu kabul edilecekler arasında sayılmış olup, sigorta davalarındaki fiilen vekillik veya bilirkişilik görevini kaç kez yapması gerektiği yönünden herhangi bir düzenlemeye gidilmemiştir. Yönetmeliğin “Sigorta Hakemliği Sınavı” başlıklı 13/A maddesinin (ğ) alt başlığı altında, Sigorta Hakemliği sınavına başvurabilmek için Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyim sahibi olduğunu gösteren belgelerin Tahkim Komisyonuna sunulması gerektiği belirtilmiş ise de, dava konusu (h) bendinde, serbest avukatlar yönünden ayrı bir düzenleme getirilmiş olup, deneyim sahibi olduğunu gösterecek belgeler itibariyle her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri yada Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri Tahkim Komisyonuna sunulması gereken belgeler arasında sayılmıştır.
Görüleceği üzere, Yönetmeliğin 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde de yer aldığı gibi hukuk mezunlarından; sigorta hukuku alanında fiilen vekillik veya sigorta hukuku alanında fiilen bilirkişilik yapmış olan avukatların, 5 yıllık deneyime sahip olduğu doğrudan kabul edilmesine karşın, Yönetmeliğin 13/A maddesini 2.fıkrasının (h) bendinde sigorta hakemliği sınavına başvuracak serbest avukatlar yönünden sigorta hakemi olabilmek için aranan koşulların, temel düzenlemeyi aşar şekilde hükme bağlandığı, sigorta hukuku alanında vekillik veya bilirkişilik görevini yapan avukatlar ile sigorta hukuku alanında serbest çalışan avukatlar arasındaki eşitlik ilkesini; deneyime esas teşkil edecek bilginin tespitine ilişkin ölçüt itibariyle her yıla ait en az 5 davanın hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri yada Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri ibrazı yönünden ihlal edeceği ve uygulamada da sorunlara yol açacağı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinde yer alan dava konusu hükmün iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava açıldıktan sonra 07/06/2023 tarih ve 32214 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliğiyle dava konusu düzenlemede yer alan "beş" dava şartı "on beş" olarak değiştirilmişse de düzenlemenin özünü etkilemeyen işbu değişiklik sonucu koşulların ağırlaştırıldığı da dikkate alınarak iptal isteminin "beş" ibaresi yönünden konusuz kaldığından bahsedilemeyeceğinden, dava konusu bent bir bütün hâlinde incelenmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USÛL YÖNÜNDEN:
Davalı idare tarafından süre itirazında bulunulmuştur.
10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7.maddesi ile dava konusu bentte, yalnızca "tensip zabıtları" ibaresi, "hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri" olarak değiştirilmiş, bendin tamamına yönelik bir değişiklik yapılmamış ise de anılan bent davacı Baroya üye avukatlara her zaman uygulanabileceğinden ve çalışma özgürlüğünü etkileyen bir düzenleme içerdiğinden, dava konusu (h) bendinin tümüne yönelik iptal isteminin süresinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle, davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
14/06/2007 tarih ve 26552 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun amacı, ülkemiz sigortacılığının geliştirilmesini sağlamak, sigorta sözleşmesinde yer alan kişilerin hak ve menfaatlerini korumak ve sigortacılık sektörünün güvenli ve istikrarlı bir ortamda etkin bir şekilde çalışmasını temin etmek üzere bu Kanuna tabi kişi ve kuruluşların, faaliyete başlama, teşkilat, yönetim, çalışma esas ve usulleri ile faaliyetlerinin sona ermesi ve denetlenmesine ilişkin hususlar ve sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesine yönelik olarak sigorta tahkim sistemi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne yer verilmiş; "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinde, "sigorta hakemi", sigorta ettiren veya sigorta sözlşemesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözlşemesinden doğan uyuşmazlıkları çözen kişi olarak tanımlanmış;
"Sigortacılıkta tahkim" başlıklı 30. maddesinde,
"(1) Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulur.
...
(7) Uyuşmazlıklar, hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak olan sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla çözülür.
(8) Sigorta hakemlerinin;
a) Malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması,
b) En az dört yıllık yüksek okul mezunu olması,
c) Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimi olması,
gerekir. Müsteşarlık bu fıkra uyarınca aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkilidir.
(9) Komisyon nezdinde çalışacak olan sigorta raportörleri, Komisyon müdüründe aranan niteliklere sahip olmak zorundadır.
(10) Sigorta hakemi olmak isteyenlerin gerekli nitelikleri taşıdıklarını belgelemek suretiyle Komisyona başvurması gerekir. Başvurusu uygun görülenler kabul için Müsteşarlığa bildirilir. Müsteşarlığın kabul etmesi halinde ilgilinin ismi, Komisyon tarafından tutulacak ve bir örneği Adalet Bakanlığına gönderilecek olan sigorta hakemliği listesine kaydolunur ve bu listede değişiklik olması halinde de değişiklikler altı aylık dönemler itibarıyla Adalet Bakanlığına ve Müsteşarlığa bildirilir.
...
(19) Sigorta hakemleri ve raportörler tarafsız olmak zorundadır. Sigorta şirketlerinin, reasürans şirketlerinin, sigortacılık yapan diğer kuruluşların, sigorta eksperlerinin, sigorta acentelerinin ve brokerlerin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunan kişiler ve bunlar adına imza atmaya yetkili olanlar ile tüm bu kuruluşlarda meslekî faaliyette bulunanlar ve sigorta eksperleri, sigorta acenteleri ve brokerler sigorta hakemliği yapamaz. Bu sınırlandırmalar söz konusu kimselerin eş ve çocukları için de geçerlidir. Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanununun 28 inci maddesi sigorta hakemleri hakkında da uygulanır.
(20) Komisyonda görev alanlar, hakemler ve raportörler, işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ilgililerin izni olmaksızın açıklayamaz. Ancak, suç teşkil eden hallerin yetkili mercilere duyurulması zorunludur.
(21) Komisyonun yapısı ve görevleri ile Komisyon müdürü ve Komisyon müdür yardımcılarının nitelikleri, çalışma usûl ve esasları, raportörlerin, sigorta hakemlerinin çalışma usûl ve esasları, kararların ne şekilde düzenleneceği, Komisyona başvuru esasları, Liste tutulmasına ve bütçeye ilişkin esaslar ile katılım ücreti gibi hususlar yönetmelikle belirlenir. ..." hükmüne yer verilmiştir.
5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak hazırlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmelik'le, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nda öngörülen tahkim sistemine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; 13. maddesinde ise deneyim şartlarına ilişkin detaylar da dahil olmak üzere sigorta hakemlerinin niteliklerine ilişkin kurallara yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 13. maddesinin ilk hâlinde yer almayan sınav koşulu, 24/07/2013 tarih ve 28717 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile getirilmiş, bilahare 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile sınav mecburiyeti yeni eklenen 13/A maddesinde düzenlenmiştir.
Anılan değişiklik sonrası Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in;
"Sigorta hakemleri" başlıklı 13. maddesi,
"...
(3) Kanunun 30 uncu maddesinin sekizinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigorta hakemlerinde aranacak deneyim şartının belirlenmesinde aşağıdaki ölçütler esas alınır:
...
c) Sigorta hukukunda en az beş yıl deneyim sahibi kabul edilecekler, Türkiye Cumhuriyetinde eğitim veren hukuk fakültelerinden veya denkliği kabul edilen diğer ülkelerdeki hukuk fakültelerinden mezun olanlardan;
...
3) Sigorta davalarında fiilen vekillik yapmış veya sigorta uyuşmazlıklarında sigorta hukuku alanında bilirkişilik yapmış olan avukatları,
kapsar." şeklinde iken, 07/06/2023 tarih ve 32214 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 4. maddesi ile ana Yönetmelik'in 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinin 3 numaralı alt bendi, "Sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan ve adli yargı mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda fiilen vekillik yapmış olan avukatları" şeklinde değiştirilmiştir.
Yine 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişiklik sonrası "Sigorta hakemliği sınavı" başlıklı 13/A maddesinin 2. fıkrası,
"Sınava başvuru için sunulan belgelerin güncel olması gerekmekte olup daha önce başvurulan hakemlik sınavları için verilmiş olan belgeler dikkate alınmaz. Adaylar öncelikle başvuru için gerekli şartları taşıdıklarını gösterir aşağıda yer alan belgeleri Sigorta Tahkim Komisyonuna sunar:" şeklinde olup; davacı tarafından iptali istenilen (h) bendi,
"Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtları." şeklinde iken,
anılan düzenlemede yer alan "tensip zabıtları" ibaresi, 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7.maddesi ile "hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri" olarak değiştirilmiştir.
Ayrıca, 07/06/2023 tarih ve 32214 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 5. maddesi ile 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinde yer alan "beş" ibaresi "on beş" olarak değiştirilmiştir.
Dava Konusu Düzenlemenin İncelenmesi:
Anayasanın 124. maddesi, idarenin düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmakta olup, Anayasa'nın 123. maddesi gereği kuruluş ve görevleri yasayla düzenlenen idare, bu görev alanlarını ilgilendiren yasaların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarma yetkisini haizdir.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun "Sigortacılıkta tahkim" başlıklı 30. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya Güvence Hesabından faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulacağı; Komisyonun, bir Hazine Müsteşarlığı temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, bir tüketici derneği temsilcisi ile Müsteşarlıkça belirlenecek bir akademisyen hukukçu temsilcinin katılımı ile teşekkül edeceği belirtilmiş; 3. fıkrasında, Komisyonun görevleri sayılmış; 7. fıkrasında, uyuşmazlıkların hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak olan sigorta hakemleri ve raportörler aracılığıyla çözüleceği düzenlemesine yer verilmiş; 8. fıkrasında ise, sigorta hakemlerinin; a) Malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşıması, b) En az dört yıllık yüksek okul mezunu olması, c) Sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimi olması gerektiği belirtilmiş ve 13/06/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6327 sayılı Kanun'un 58. maddesi ile de bu fıkraya "Müsteşarlık bu fıkra uyarınca aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirlemeye yetkilidir.'' hükmü eklenmiştir.
Anılan düzenlemelerle kanun koyucu, sigorta hakemlerinin, malî güç dışında sigorta şirketi ve reasürans şirketi kurucularında aranan nitelikleri taşımaları, en az dört yıllık yüksek okul mezunu olmaları ve sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıllık deneyimlerinin bulunması gerektiğini hüküm altına alarak, bu kişilerde hakemliğe kabul esnasında bulunması gereken niteliklerle ilgili asli düzenlemeyi yapmış, sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların sigorta hukukunda veya sigortacılıkta belirli bir bilgi birikimi ve deneyime sahip kişiler tarafından çözülmesini sağlamak amacıyla da sigorta hakemlerinde aranacak deneyim ve bu deneyime esas teşkil eden bilginin tespitine ilişkin ölçütleri belirleme konusunda Hazine Müsteşarlığına yetki vermiştir.
Davalı idare tarafından, Kanun'la verilen bu yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'e, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle eklenen 13/A maddesinin 1. fıkrasında, Müsteşarlıkça yapılacak veya yaptırılacak sınavda başarı olanların sigorta hakemliği için Komisyona başvurabileceği; 2. fıkrasında, sigorta hakemliği sınavına başvuru esnasında sunulması gereken belgeler düzenlenmiş; dava konusu (h) bendinde de, sigorta hakemliği sınavına girmek isteyen serbest çalışan avukatların takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri sunmaları gerektiği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden; davalı idarenin, sigorta hakemliğine ilk kabul esnasında aranacak deneyimi ve bu deneyime esas teşkil eden bilgiyi tespite ilişkin ölçütleri belirleme konusunda yetkili olduğu; bu yetkinin, bilgiyi tespit araçlarından biri olan sınav koşulu getirme veya getirmeme ile başvuru sırasında istenilecek belgeleri belirleme konusundaki takdir yetkisini de içerdiği; ayrıca davalı idarenin, Sigorta Tahkim Komisyonunun görevleri, sigorta hakemlerinin çalışma usûl ve esasları ile Sigorta Hakemliği Listesine yönelik konularda yönetmelikle düzenleme yapma yetkisini haiz olduğu anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda, sigorta hakemliği sınavına girecek kişilerden istenilecek belgelere ilişkin dava konusu düzenlemenin de Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesinin 8. ve 21. fıkraları ile davalı Kuruma (Müsteşarlığa) tanınan yetki kapsamında kaldığı noktasında bir duraksama bulunmamaktadır.
Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesinin 8. fıkrasının (c) bendi uyarınca sigorta hakemi olmak isteyenlerin sigorta hukukunda en az beş yıl veya sigortacılıkta en az on yıl deneyimlerinin olması gerektiği açıktır.
Bu kapsamda, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan hâliyle "Sigorta Hakemleri" başlıklı 13. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, sigorta hukukunda en az 5 yıl deneyim sahibi kabul edilecekler arasında, Türkiye Cumhuriyetinde eğitim veren hukuk fakültelerinden veya denkliği kabul edilen diğer ülkelerdeki hukuk fakültelerinden mezun olup sigorta davalarında fiilen vekillik yapmış avukatlar sayılmış olup, dava konusu düzenlemenin de Yönetmelik'in bu maddesiyle ilişkili olarak, serbest çalışan avukatların Kanun'un aradığı sigorta hukukunda en az 5 yıl deneyim kriterinin başvurucular tarafından sağlanıp sağlanmadığının davalı idarece denetlenebilir kılınması amacıyla getirildiği anlaşıldığından, deneyimin belirlenmesi amacıyla belirli sayıda davanın hükmünün veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örneklerinin aranmasına yönelik dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı tarafından yalnızca serbest çalışan avukatlardan belge istenmesinin iş sözleşmesine tabi olarak ya da kamuda görev yapan avukatlar arasında ayrımcılığa neden olduğu, bu nedenle dava konusu düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de gerek iş sözleşmesine tabi olarak çalışan ya da kamuda görev yapan avukatların serbest meslek icra etmemeleri nedeniyle serbest çalışan avukatlardan farklı statülerde bulunmaları, gerekse iş sözleşmelerine tabi olarak çalışan ya da kamuda görev yapan avukatların deneyimlerini sosyal güvenlik kayıtları ile ortaya koymaları mümkün iken serbest çalışan avukatların sigortalı olmamaları hâlinde deneyim sürelerini ortaya koyabilmelerinin mümkün olmaması karşısında, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.
Nitekim, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'e, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesinin 09/05/2023 tarih ve E:2019/8636, K:2023/2475 sayılı kararı ile anılan bendin "Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın" kısmı yönünden davanın reddine, "tensip zabıtları" kısmı yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; bu karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/01/2025 tarih ve E:2024/88, K:2025/49 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in, 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinde yer alan "beş" ibaresinin iptali istemi yönünden oy çokluğuyla, kalan kısımlarının iptali istemi yönünden oy birliğiyle DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 14/04/2025 tarihinde karar verildi.
(X)-KARŞI OY:
5684 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanılarak hazırlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik, 17/08/2007 tarih ve 26616 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmelik'le, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nda öngörülen tahkim sistemine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 13. maddesinin ilk hâlinde yer almayan sınav koşulu, 24/07/2013 tarih ve 28717 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile getirilmiş, bilahare 18/04/2019 tarih ve 30749 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile sınav mecburiyeti yeni eklenen 13/A maddesinde düzenlenmiştir.
Anılan değişiklik sonrası Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in "Sigorta hakemliği sınavı" başlıklı 13/A maddesinin 2. fıkrası,
"Sınava başvuru için sunulan belgelerin güncel olması gerekmekte olup daha önce başvurulan hakemlik sınavları için verilmiş olan belgeler dikkate alınmaz. Adaylar öncelikle başvuru için gerekli şartları taşıdıklarını gösterir aşağıda yer alan belgeleri Sigorta Tahkim Komisyonuna sunar:" şeklinde olup; davacı tarafından iptali istenilen (h) bendi,
"Serbest çalışan avukatların, takip ettikleri davalara ilişkin mahkeme ve dosya numaraları ile her yıla ait sigorta konulu en az beş davanın tensip zabıtları." şeklinde iken,
anılan düzenlemede yer alan "tensip zabıtları" ibaresi, 10/08/2021 tarih ve 31564 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7.maddesi ile "hükmü veya Tüketici Hakem Heyetleri ya da Komisyonda görülen uyuşmazlıklara ilişkin karar örnekleri" olarak değiştirilmiştir.
Ayrıca, 07/06/2023 tarih ve 32214 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 5. maddesi ile 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendinde yer alan "beş" ibaresi "on beş" olarak değiştirilmiştir.
Bu durumda, dava konusu düzenlemede "beş" olarak yer alan ifadenin "on beş" olarak değiştirildiği dikkate alındığında, dava konusu bendin artık hukuk aleminde herhangi bir hüküm ve sonuç doğurmayacak duruma geldiği açık olan "beş" ibaresi yönünden konusuz kaldığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenle, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 13/A maddesinin 2. fıkrasının (h) bendindeki "beş" ibaresi bakımından davanın konusuz kalması nedeniyle bu kısımla sınırlı olarak dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğinden, Daire kararının işbu ibareye yönelik kısmına katılmıyorum.