T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7816
Karar No : 2025/2515
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendilerine asaleten ..., ..., ...,
...,...'a velayeten
... ve ...
2-...
3-...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ...Genel Müdürlüğü / ...
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Birliği Başkanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
DİĞER DAVALI : ... Belediye Başkanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Davacılar tarafından, yakınları ...'ın 13/08/2017 tarihinde Şanlıurfa İli, Haliliye ilçesi, ... Mahallesi'nden geçen açık sulama kanalına düşmesi üzerine boğularak vefat etmesi nedeniyle müteveffanın anne ve babası için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi, kardeşlerinin her biri için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayın meydana geldiği sulama kanalının köy yerleşim yerinin yaklaşık 250 mt batısında olduğu, ... ailesinin ikametinin olay yerinde olmadığı, yakınlarını ziyarete geldikleri, kanal kenarlarında kanala girişi engellemek amacıyla hem kanala yaklaşık 50 mt öncesinde hem de kanal etrafında olmak üzere iki ayrı tel çit olduğu ancak tel çitlerin bazı yerlerinde kesiklikler olduğu ve müteveffanın bu bölgeden kanala girdiği ve ayrıca "kanala girmek tehlikeli ve yasaktır" ibareli uyarı yazılarının bulunmasına rağmen her iki tel çiti aşmak suretiyle dava konusu olayın meydana geldiği yere geldiği, bir süre kanal kenarında oturduktan sonra kanala girdiği, olay mahali irdelendiğinde davalı idarenin 6200 sayılı Kanun kapsamında kendisine tevdi edilen yapım, bakım, onarım gibi görevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine yönelik bir kusuru bulunmadığı, ölenin olay tarihinde 15 yaşında olduğu ve uyarı levhaları ile tehlikenin farkına varacağı ve farklı mesafede iki ayrı tel çiti aşmak suretiyle olayın meydana geldiği yere ulaşmak gerektiği gözetildiğinde, yürütülen idari faaliyet ile meydana geldiği ileri sürülen zarar arasında doğrudan bir illiyet bağının ortaya konulamadığı, olayla ilgili olarak davalı idarelerin, herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; keşif sırasında yapılan tespitler, Jandarma tutanakları ve dosyadaki bilgi ve belgeler ile fotoğraflardan, uyuşmazlığa konu olayın gerçekleştiği yerin meskun alan içerisinde yer aldığı, tel çitlerde kesiklerin olduğu, güvenlik tedbirlerine yönelik bakım ve onarımın yeterince yapılmadığı, davacıların vefat eden yakınının, yaşı itibariyle ergin olmamakla birlikte davranışlarının sonuçlarını kavrayabilecek durumda sezgin olduğu, ebeveynlerinin de reşit olmayan çocuk üzerinde bakım ve gözetim yükümlülüklerinin bulunduğu, olayın oluş şekli ve tarafların kusur durumunu etkileyebilecek kriterler dikkate alındığında, davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün % 20, davalı Tektek Sulama Birliği'nin % 20, müteveffanın % 20 ve müteveffanın ebeveynlerinin % 40 oranında kusurlu olduğu, davalı Haliliye Belediye Başkanlığının kusurunun bulunmadığı, maddi zararının hesaplanmasına yönelik Mahkemece hesap bilirkişisinden temin edilen 15/04/2021 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınabilir kabul edilerek tarafların kusur durumu ve miktar artırım dilekçesi dikkate alınarak; davacılar ... için 36.508,19 TL ... için 27.916,96 TL destekten yoksun kalma zararının davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve davalı Tektek Sulama Birliği tarafından davacılar ...'a ve ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddine, davalı Haliliye Belediye Başkanlığı yönünden ise davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarelerin hizmet kusuru ve kusur oranları ile davacıların ve maktulün müterafik kusuru, olayın oluş şekli ve verdiği üzüntü gözetilerek, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı ... için 20.000,00 TL, davacı kardeşlerin herbiri için 2.000,00 TL olmak üzere toplam 56.000,00 TL manevi zararın davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve davalı Tektek Sulama Birliği tarafından davacılara ödenmesine, karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı DSİ Genel Müdürlüğü tarafından, kurum tarafından işletilmeyen bir kanal yüzünden kurum aleyhine tazminata hükmedildiği, kurumun “güvenlik önlemi almak” gibi bir yükümlülüğü olmadığı, 6200 sayılı Kanun hükümlerine göre DSİ'nin baraj, taşkın koruma, kanal vb sulama tesislerinin inşasından sorumlu olduğu, bu tesislerin planlama, projelendirme ve inşa aşamasında önerilen güvenlik önlemlerinin ikaz levhaları olduğu, işletmeye açılan tesislerde yerleşim alanından geçen bölümlerde, gerekli koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınmasının 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve 5393 sayılı Belediye kanunu hükümleri uyarınca il ve ilçe belediyelerine ait olduğu, husumet yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği, davacıların sorumluluklarını yerine getirmemelerinden bahisle tam kusurlu oldukları ve illiyet bağının kesildiği ileri sürülmektedir.
Davalı Tektek Sulama Birliği Başkanlığı tarafından, tüm kusurun müteveffanın kendisinde ve ailesinde olduğu, sulama birliğinin kusurunun olmadığı, dosya kapsamında bulunan fotoğraflardan da görüleceği gibi kanal boyunca tel örgülerin olduğu ve kanala girmenin yasak olduğunu gösteren tabelaların olduğu bununla beraber kanal yüzeyine kanala girmek tehlikeli ve suçtur ibareli yazıların yazılmış olduğu, alınmış olan bütün bu tedbirlere rağmen davacı tarafın kendisine yüklenen dikkat ve özen yükümlülüğüne riayet etmediği ileri sürülmektedir.
Davacılar tarafından, Bölge İdare Mahkemesinin kararındaki ilk yanlışlığın, müteveffanın anne ve babasının destekten yoksun kalma tazminatının hesabı noktasında olduğu, Bölge İdare Mahkemesi tarafından tanzim edilen 15/04/2021 tarihli hesap raporunda anne ... için 228.176,22 TL (davalının %100 kusurlu olması halinde) destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, davalının müteselsil kusuru %40 olarak kabul edildiğinden anne ...’nin net destekten yoksun kalma tazminatının 91.270,48 TL olması gerekirken mahkemenin eksik ve hatalı inceleme yaparak net tazminat miktarı üzerinden mükerrer olarak bir daha %40 lık bir çıkarım yaptığı ve 36.508,19 TL tazminat miktarına hükmettiği, aynı hesap hatasının baba için hükmedilen maddi tazminat miktarında da yapıldığı, anne için 91.270,48 TL yerine 36.508,19 TL’ye hükmedildiği, baba için 69.792,40 TL yerine 36.508,19 TL’ye hükmedildiği, bu hesaplama hatasının düzeltilmesi gerektiği, lehine tazminat hükmedilen ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve... için ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken toplam miktar üzerinden nispi vekalete hükmedilmesinde hukuki isabet olmadığı, dava dilekçesinde davalı taraf olarak göstermediğimiz ve sonradan mahkeme kararıyla dosyaya dahil olan ve tekrar mahkeme kararı ile dosyadan çıkarılan Haliliye Belediye Başkanlığına vekalet ücreti hükmedilmesi hakkaniyete aykırı olduğu, manevi tazminat miktarının az olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacılar tarafından, yakınları ...'ın 13/08/2017 tarihinde Şanlıurfa İli, Haliliye ilçesi, ... Mahallesi'nden geçen açık sulama kanalına düşmesi üzerine boğularak vefat etmesi nedeniyle müteveffanın anne ve babası için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi kardeşlerinin her biri için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Temyize Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulü, Kısmen Reddi Yönünden İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, İdare Mahkemesi Kararının Maddi Tazminat İsteminin Reddine İlişkin Kısmına Yönelik Olarak Davacılar Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Kabulü ile Maddi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacılar tarafından, yakınları ...'ın 13/08/2017 tarihinde Şanlıurfa İli, Haliliye ilçesi, ... Mahallesi'nden geçen açık sulama kanalına düşmesi üzerine boğularak vefat etmesi nedeniyle toplam 161.062,88 TL maddi ve 140.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesinin istenildiği görülmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince alınan bilirkişisi raporunda "olayın meydana geldiği sulama kanalının, köy yerleşim yerinin yaklaşık 250 metre batısında olduğu, ... ailesinin ikametinin olay yerinde olmadığı, yakınlarını ziyarete geldikleri ikametin olayın meydana geldiği sulama kanalının kanalına yaklaşık 250 metre mesafede bulunduğu, boğulma vakasının gerçekleştiği tarihte suyun durgun olduğu, olay yerinde tel çit olduğu fakat kesiklikler olduğu ve çocuğun bu bölgeden kanala girdiği, ‘’kanala girmek tehlikeli ve yasaktır’’ uyarı levhasının bulunduğu, kanalın kenarında olayla bağlantısı olabilecek şüphe çekici herhangi bir bulguya rastlanmadığı, bu bölgede ve çevresinde yapılan detaylı araştırmada çocuğa ait herhangi bir iz ya da emareye rastlanmadığı, sulama kanalında boğularak ölen ...’ın 15 yıl 5 aylık olduğu, ailenin çocuğun vefatında ihmal ve tedbirsizliği olduğu, DSİ Genel Müdürlüğü sulama tesisleri kurmaya ve bu tesisleri işletmesini sağlamaya ilişkin kamu hizmetinin asli sahibi olduğu ve kilometrelerce uzunlukta, belli bir derinliği olan ve girilmesi halinde boğulma tehlikesi taşıyan kanala ait hizmetin kusurlu yürütülmesinden doğacak zararları karşılamanın birinci derecede Genel Müdürlüğün hukuki sorumluluğunda olduğu, sulama tesislerinin işletmesinin sulama birliklerine devredilmiş olması halinde ise hukuki sorumluluk müştereken ve müteselsilen her iki idareye de ait olacağı, kamu hizmetinin yürütülmesinin başka bir idareye devredilmiş olması hizmetin asli sahibinin devreden idare olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği, Davalı idarelerden DSİ Genel Müdürlüğünün, 6200 sayılı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri hakkındaki Kanunun 2.maddesinin (b) bendinde sulama tesisleri (sulama kanalı vb.) kurmak, (g) bendinde de ‘‘Yukarıdaki fıkralarda yazılı tesislerin (çalıştırma, bakım ve onarım dahil) işletmelerini sağlamak’’ Genel Müdürlüğün görevleri arasında sayılmış olup, belirtilen görevleri doğrultusunda kanal üzerinde gerekli güvenlik tedbirlerini almadığından hizmet kusurunun bulunduğu ve olayın meydana gelmesinde % 20 kusurlu olduğu, davalı idarelerden Tektek Sulama Birliğinin, 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunun Amaç ve Kapsam başlıklı 1.maddesi uyarınca kanal üzerinde gerekli güvenlik önlemlerini sağlamadığından hizmet kusurunun bulunduğu ve olayın meydana gelmesinde % 20 kusurlu olduğu, boğulma olayının gerçekleştiği alan yerleşim yeri dışında ve gayrimeskûn mahalde kaldığından, Haliliye Belediyesinin kusuru bulunmadığı, davacı ailenin çocuğun korunması için yeterli önlemleri almadığı, çocuğun ailenin bulunduğu yerden uzaklaşmış olduğu ve ailenin çocuğun evden uzaklaştığını bilmesine rağmen müdahale etmediği, ailenin çocuğun bakım, gözetim ve sorumluluğunu gereğince yapmadığı ve çocuğu ihmal ettiği, ailenin % 60 kusurlu bulunduğu kanaatine varılmıştır." görüşüne yer verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesince de tespit edilen kusur oranları hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak bu doğrultuda karar verilmiştir.
Davacıların maddi zararının hesaplanmasına yönelik olarak alınan hesap bilirkişisinin düzenlediği 15/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda; davacı anne ... için 228.176,22 TL (davalı idarelerin %100 oranında kusurlu olması halinde) destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, davalı idarelerin müteselsil kusuru %40 olarak kabul edildiğinden anne ...'ın net destekten yoksun kalma tazminatının 91.270,48 TL olarak belirlendiği ve davacı baba ... için 174.480,98 TL (davalı idarelerin %100 oranında kusurlu olması halinde) destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, davalı idarelerin müteselsil kusuru %40 olarak kabul edildiğinden baba ...'ın net destekten yoksun kalma tazminatının 69.792,40 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
15/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda, davacılar için hesaplanan destekten yoksun kalma tazminat miktarları davalı idarelerin %40 oranında müteselsil kusuru olduğu dikkate alınarak "net destekten yoksun kalma tazminatı" hesaplandığı halde, Bölge İdare Mahkemesi kararında anne ... için hesaplanan net destekten yoksun kalma tazminatı olan 91.270,48 TL'nin %40'ı (davalı idarelerin müteselsil kusuru) oranında 36.508,19 TL, baba ... için hesaplanan net destekten yoksun kalma tazminatı olan 69.792,40 TL'nin %40'ı (davalı idarelerin müteselsil kusuru) oranında 27.916,96 TL destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmek suretiyle davalı idarelerin belirlenmiş olan kusur oranlarının mükerrer olarak yani belirlenen kusur oranları üzerinden hesap edilen tazminat miktarı üzerinden yeniden oransal indirime girmek suretiyle hesaplamaya dahil edildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, davacıların destekten yoksun kalma tazminatı miktarının yeniden hesaplanıp davacılara ödenmesine karar verilmesi gerektiğinden ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi kararının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz isteminin REDDİNE, davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının davacıların manevi tazminat istemine yönelik kısmının ONANMASINA, maddi tazminat istemine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.