T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7861
Karar No : 2025/1513
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, murisleri ...'in hamile iken sevk edildiği ... Devlet Hastanesinde gerekli tıbbi teşhis ve tedavi uygulanmayarak doktorların ihmali ve kusuru sonucunda vefat etmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık müteveffanın kızı Zeynep Mina Ergen için 10.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi, eşi ... için 10.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın vefat tarihi olan 22/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; meydana gelen olaya ilişkin Adli Tıp Kurumu ...... Adli Tıp İhtisas Kurulunun... tarih ve ... sayılı mütalaasının üst kurul tarafından yeniden değerlendirilmesi sonucunda düzenlenen Adli Tıp .... Üst Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporunda akut pankreatite ait fizik muayene bulgularının silik olabileceği ve tanı konulamayabileceği, tanının erken tespit edilmesi durumunda dahi mortalitesinin (ölüm oranlarının) yüksek olduğunun tıbben bilindiği, yapılan tıbbi uygulamalara tıbben hata atfedilemediği belirtilerek yapılan tıbbi uygulamalarda bir kusur bulunmadığının ortaya konulduğu, bu haliyle söz konusu zararın meydana gelmesinde davalı idareye atfedilecek bir hizmet kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, tedavide adı geçen doktorların hizmetinde kusur bulunduğuna dair Adli Tıp Kurumu raporunda görüşler bulunduğu, Adli Tıp Kurumunun üst merciinden ya da üniversite hastanesinden rapor alınarak oluşan çelişkinin giderilmesi gerektiği, İdare Mahkemesince kovuşturmaya yer olmadığı kararına esas alınan Adli Tıp Kurumu raporu uyarınca davanın reddine karar verildiği, oysa ki itiraz üzerine anılan kararın ortadan kaldırıldığı ve sorumlular hakkında iddianame düzenlendiği, hali hazırda kovuşturmanın devam ettiği iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile kararın maddi tazminata yönelik kısmının onanması; manevi tazminata yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, 21/12/2018 tarihinde 8,5 aylık gebe olan ...’in mide ağrısı şikayeti ile ... Doğum Hastanesine başvurduğu, Dr. ... tarafından kadın doğum muayenesinin yapıldığı, epigastrik (karın merkezi) bölgede ağrı ve hassasiyetinin bulunduğu, çekilen NST’nin reaktif olduğu, ultrason kontrolünde biyofizik profili 10/10, suyu yeterli, fetal tonus iyi, fetal solunum ve ekstremite hareketleri izlendiği yönünde tespitlerde bulunulduğu, kan sayımı ve biyokimya tetkiklerinin istendiği, ALT ve AST tetkiklerinin numunenin aşırı lipemik olması nedeniyle çalışılamadığı, kadın doğum açısından bir problem görülmemesi üzerine ... Devlet Hastanesi Acil Servisinde ileri tetkik ve tedavisinin yapılması amacıyla 112 aracılığıyla sevk edildiği, Acil Servis doktoru Dr. ...ün tarafından yapılan muayenesinde epigastrik hassasiyet olduğunun, defans ve rebound olmadığının tespit edildiği, Dahiliye konsültasyonu istendiği, Dahiliye Uzmanı Dr. ... tarafından değerlendirilen hastaya ilaç tedavisi verildiği, tedavi sonrası şikayetleri gerileyen hastanın Gastroenteroloji poliklinik kontrolü önerilerek taburcu edildiği, buna karşın 22/12/2018 tarihinde sabaha karşı 112 acil servis ekibi aracılığıyla kardiyopulmoner arrest (kalp durması) ile Adana ... Hastanesine getirildiği, 30 dakika süreyle yapılan yeniden canlandırma işlemine yanıt verdiği ve yoğun bakıma yatışının yapıldığı, bebeğin ise kalp atışının alınamadığı, tekrar kardiyak arrest geliştiği, yapılan yeniden canlandırma işlemlerine yanıt vermeyen ...'in saat 10.15’te eksitus (ölüm) kabul edildiği, otopsisinde, batın boşluğunda 2 litre sarımtrak görünümde pürülan sıvı bulunduğu, dalak ve pankreas etrafında yoğun enfekte materyal ve pankreas alt kısmında enfekte kitle görüldüğü, ölümünün akut pankreatit ve gelişen komplikasyonlar sonucu olduğunun tespit edildiği, bunun üzerine davacılar tarafından sağlık hizmetinin gereği gibi yürütülememesi sonucu yakınlarının vefat ettiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini için 11/09/2019 tarihinde davalı idareye başvuru yapıldığı, başvurunun zımnen reddi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, davacı ... tarafından eşinin yanlış tedavi neticesinde vefat ettiği iddiasıyla ... Devlet Hastanesi görevlilerinden şikayetçi olması üzerine ... Devlet Hastanesinde müteveffanın tedavisine katılan doktorlar hakkında soruşturma izni verilmesine konu Dahiliye, Acil Tıp, Genel Cerrahi ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları tarafından tanzim edilen 05/02/2019 tarihli raporda özetle; "...Mersa Doğum Hastanesindeki kadın doğum uzmanın takip ve tedavisinde kusur olmadığı, ... Devlet Hastanesine sevk kararının doğru bir yaklaşım olduğu, ... Devlet Hastanesinde Dr. ...ün'ün hastanın hastalığına dair ayırıcı tanı için yapılması gereken tetkikleri önce istediği sonra iptal ettiği, dahiliye ve genel cerrahi konsültasyonu amaçlı gönderilmesine rağmen sadece dahiliyeye danışıldığı, genel cerrahi uzmanına danışılmadığı, otopsi sonucu hastada nekrotizan pankreatit saptandığı, bu hastalığın tanısında kan testi ve görüntüleme tetkiklerinin istenmesi ayrıca dahiliye ve genel cerrahi uzmanınca değerlendirilmesi ve yoğun bakımda takibi gerektiği, Dr. ...ün'ün muayeneyi yaptığı ancak kesin tanı için gerekli tetkikleri istemediği, genel cerrahi uzmanına danışılmadığı, kamera kayıtlarından anlaşıldığı üzere tam rahatlamayan hastayı evine gönderdiği, bu davranışlarında ihmal ve kusur olduğu, Dr. ...'nın hastayı tedavi etmek üzere acil servise gelip tedaviye başladığı, ifadesinde hastayı önceki tetkiklere göre değerlendirmiş olduğunu söylediği, ek tetkik istemeye gerek görmediğinin anlaşıldığı, hastanın önceki tetkiklerine (ast, alt) bakıldığından bazı testlerinin serumun aşırı yağlı olmasından kaynaklı çalışılmadığı uyarısında bulunulduğu, nekrotizan pankreatit nedeniyle vefat ettiği göz önüne alındığında hastanın serum testlerinin aşırı lipemik olmasının hiperlipidemiye bağlı pankreas iltihabını düşündürdüğü, dahiliye uzmanının karın ağrısının ayırıcı tanısında pankreatiti düşünüp buna yönelik testleri istemesi gerektiği, ihmali olduğu, öte yandan bu tür vakaların ölüm oranının yüksek olduğunun unutulmaması gerektiği..." yönünde kanaate varıldığı görülmektedir.
Akabinde, yürütülen soruşturma aşamasında ... Cumhuriyet Başsavcılığınca Adli Tıp Kurumuna bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesi üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığına sunulan Adli Tıp Kurumu ... Adli Tıp İhtisas Kurulunun ... tarih ve ... karar sayılı mütalaasında özet olarak, ''...8.5 aylık gebeliği bulunan kişinin ölümünün akut pankreatit ve gelişen komplikasyonlar sonucu meydana gelmiş olduğu, 8,5 aylık gebe olan kişinin mide ağrısı şikayetleri nedeniyle başvurduğu ... Doğum Hastanesinde kadın doğum muayenesi ve kan tetkikleri yapılarak kadın doğumsal bir sıkıntı görülmemesi üzerine ileri tetkik ve tedavi amacıyla gönderildiği ... Devlet Hastanesi Acil servisinde görevli Dr. ...ün’ün hastanın fizik muayenesinde defans ve rebound görmemesi sonucu epigastrik hassasiyet açısından Dahiliyeye konsülte etmesi, önerilen tedavileri uygulaması ve tedavi sonucu şikayetleri rahatlayan hastayı gastroenteroloji poliklinik önerisi ile taburcu etmesinin tıp kurallarına uygun olduğu, kişinin gebeliği nedeniyle batın muayenesi değerlendirmesinin zor olduğu, alınan kan tetkiklerinde lökositin normal sayıda görüldüğü, kanın aşırı lipemik olmasından dolayı biyokimya tetkiklerinin çalışılamadığı, Akut Pankreatit retroperitoneal olması nedeniyle fizik muayene bulgusu vermesi ve tanı konulmasının çok zor olduğu, erken tespit edilse dahi %80 üzeri mortalitesi bulunan bir hastalık olduğunun tıbben bilindiği dikkate alındığında Dahiliye Uzmanı Dr....’nın uygulamalarının tıbbi hata olarak değerlendirilemeyeceği oy birliği ile mütalaa olunur.'' yönünde görüş bildirildiği, bunun üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığının... tarih ve Soruşturma No:..., K:... sayılı kararıyla kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, söz konusu karara davacı ... vekili tarafından itiraz edildiği, yapılan itirazın incelenmesi sonucunda ... Sulh Ceza Hakimliğinin ...tarih ve Değişik İş No:... sayılı kararıyla Adli Tıp Genel Kurulundan konuyla ilgili bir rapor alınarak ...ün ve ... hakkında soruşturmanın genişletilmesi yönünde karar verildiği, bunun üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığınca dosyanın Adli Tıp Üst Kuruluna gönderildiği, olayın Adli Tıp ... Üst Kurulunca yeniden değerlendirilmesi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda özet olarak ''...8.5 aylık gebeliği bulunan kişinin ölümünün akut pankreatit ve gelişen komplikasyonlar sonucu meydana gelmiş olduğu, 21/12/2018 tarihinde 8.5 aylık gebe olan, mide ağrısı şikayetleri bulunan kişinin ... Doğum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğinde muayenesi ve kan tetkikleri yapıldıktan sonra ileri tetkik ve tedavi amacıyla sevk edildiği ... Devlet Hastanesi acil servisinde yapılan muayenesinde epigastrik hassasiyet bulunması, defans ve rebound saptanmaması, Dahiliye konsültasyonu istenmesi, hastanın şikayetlerine yönelik uzman hekim tarafından önerilen tedavilerin uygulanması ve tedavi sonucu şikayetleri rahatlayan hastanın Gastroenteroloji poliklinik önerisi ile taburcu edilmesi nedeniyle, dava konusu olayda ... Devlet Hastanesi acil servisinde görevli Dr. ...ün’ün uygulamalarının tıp biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallarına uygun olduğu, kişinin 8.5 aylık gebeliği nedeniyle batın muayenesi değerlendirmesinin zor olduğu, tetkiklerinde kanda lökosit sayısının normal sınırlarda saptandığı, kanın aşırı lipemik olmasından dolayı biyokimya (AST, ALT) tetkiklerinin çalışılamadığı, pankreasın retroperitoneal bir organ olması nedeniyle akut pankreatite ait fizik muayene bulgularının silik olabileceği ve tanı konulamayabileceği, tanının erken tespit edilmesi durumunda dahi mortalitesinin (ölüm oranlarının) yüksek olduğunun tıbben bilindiği, tüm bu bilgi ve bulgular birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu olayda Dahiliye Uzmanı Dr. ...’nın uygulamalarına tıbben hata atfedilmediği oy çokluğu ile mütalaa olunur.'' yönünde görüş belirtildiği görülmektedir.
Bununla birlikte Adli Tıp Kurumu... Üst Kurulunun... tarih ve ... sayılı raporunun 3 Adli Tıp Uzmanı, 2 Genel Cerrahi Uzmanı ve 1 Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı tarafından imzalanıp tanzim edilen muhalefet şerhinde özet olarak, "...8.5 aylık gebeliği bulunan kişinin ölümünün akut pankreatit ve gelişen komplikasyonlar sonucu meydana gelmiş olduğu, yaklaşık 20 gündür devam eden şikayetlerinin ilgili tarihte artmış olması ve hastanın 8,5 aylık gebe olması nedeniyle gözlem altında takip edilmesi ve 8,5 aylık gebe olan bir hastanın hastaneye yatırılarak takip edilmesinin lazım olduğu, bir önceki merkezde sonuç alınamayan biyokimya tetkiklerinin (ast, alt) tekrarlanması ve ayrıca tanıya yönelik olarak ileri inceleme yapılması gerektiği, söz konusu incelemeler yapılmadan kişinin reçete ve poliklinik önerisi ile taburcu edilmesinin tıbben uygun olmadığı, dolayısı ile dava konusu olayda davalı Dr. ...ün’ün ve dahiliye uzmanı Dr. ...’nın uygulamalarının tıbbi hata olarak değerlendirildiği..." yönünde görüş bildirilmiştir.
İdare Mahkemesince Adli Tıp Kurumu .... Üst Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporunun çoğunluk görüşü esas alınarak davanın reddine karar verilmiş, temyize konu karar ile de davacıların istinaf başvurusu rededilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Yasalarla kendisine verilen ve yapmakla yükümlü bulundukları kamu görevlerini yapmayan veya gereği gibi yerine getirmeyen idarelerin, bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi, gereği gibi işlememesi veya hiç işlememesi ve bu yüzden bir zarara sebebiyet yerilmiş olması, idarelere meydana gelen zararın tazmini sorumluluğunu yüklemektedir. İdare Hukuku öğretisine göre, tazminat davalarında idarelerin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için ortada bir zararın bulunması ve bunun idarelere yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması bir başka deyişle zararla idari faaliyet arasında illiyet bağının bulunması gerekir. Anlaşılacağı üzere idarenin kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zarardan sorumlu tutulmasını gerektiren kuramlardan birisi hizmet kusurudur. Genel olarak hizmet kusuru bir kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklık ve bozukluğu ifade etmektedir.
İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için, ortada bir zararın bulunmasının yanında, bunun idareye yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması, başka bir deyişle zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabilmesi gerekir. Zararla idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunmaması, zararın idari faaliyetten doğmadığını gösterir. Zararın oluşmasında zarara uğrayanın ya da üçüncü kişinin kusurunun bulunması halinde ise idarenin tazmin sorumluluğunun ortadan kalkacağı ya da kusur ölçüsünde azalacağı açıktır.
Öte yandan, manevi tazminat, patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de tam yargı davalarının niteliği gereği olarak da takdir edilen miktarın aynı zamanda idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak bir oranda olması gerekmektedir.
İdarenin, sunduğu sağlık hizmetinden sorumluluğu noktasında, maddi tazminat talepleri için tıbbi uygulama neticesinde meydana gelen zarar ile idarenin eylemi arasında doğrudan illiyet bağının varlığı gerekli ise de, manevi tazmin noktasında böyle bir gereklilikten söz edilemez. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için sunulan sağlık hizmeti sırasında oluşan bir takım eksiklikler ve aksaklıklar yeterli görülmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyiz İstemine Konu Kararın Davacıların Maddi Tazminat İsteminin Reddine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyiz İstemine Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İsteminin Reddine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Adli Tıp Kurumu 3. Üst Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporunun çoğunluk görüşünde ... Devlet Hastanesi Acil Servisinde müteveffanın tedavisi ile ilgilenen Dr. ...ün'ün ve Dahiliye Uzmanı Dr. ...'nın uygulamalarına tıbben hata atfedilmediği yönünde görüş bildirilmiş olduğu gözetildiğinde olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ortaya konulamadığından, maddi tazminata hükmedilmesi koşulları oluşmamıştır.
Bununla birlikte, bütün hekimlik uygulamalarının hastalar yönünden belirli bir risk oluşturduğu, bu risklerin hekimlik uygulamalarının doğasından kaynaklanmakta olduğu ve büyük kısmının hekim tarafından gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olsa bile kaçınılmaz nitelik taşıdığı, hekimin, tıbbi girişimi bilim ve meslek kurallarına uygun ve özenle yerine getirdiği takdirde ortaya çıkan komplikasyonlardan ya da istenmeyen durumlardan dolayı sorumlu tutulamayacağı, bunun yanında Anayasa'nın 56. maddesi hükmü uyarınca sağlık hizmetlerinin yürütülmesinin Devlet’e bir görev olarak yüklendiği, idari sorumluluğun genel şartları olarak, “bir zararın varlığı”, “zararı doğuran işlem veya eylemin idareye yüklenebilir olması” ve “zarar ile idari olgu arasında nedensellik bağının bulunması" şeklinde sıralanabilecek koşulların birlikte ve bir bütün olarak gerçekleşmiş olması koşuluyla idarenin sorumluluğu yoluna gidilebileceği, hastanın, kamu hizmetinden yararlanan bir kişi olarak kendisine sunulan sağlık hizmetinden dolayı zarar görecek olursa, Devlet veya ilgili kamu tüzel kişisi aleyhine İdare Hukuku esaslarına göre dava açabileceği kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta, Adli Tıp Kurumu ... Üst Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporunun çoğunluk görüşünde her ne kadar ... Devlet Hastanesi Acil Servisinde müteveffanın tedavisi ile ilgilenen Dr. ...ün'ün ve Dahiliye Uzmanı Dr. ...'nın uygulamalarına tıbben hata atfedilmediği yönünde görüş bildirilmiş ise de yukarıda aktarılan hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, olayın vuku buluş şekli, davacıların ve müteveffanın olaydan etkilenme durumu, ayrıca dosya içerisinde yer alan soruşturma iznine konu rapor ile Adli Tıp Kurumu 3. Üst Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporunun muhalefet şerhi de gözetildiğinde davacılar nezdinde müteveffanın tedavisinde gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği yönündeki endişe ve şüphelerin giderilememesi ile yine olayın davacıların bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri dikkate alındığında duyulan elem ve ızdırabın kısmen de olsa karşılığı olarak makul bir tutarda manevi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu kararın davacıların manevi tazminat isteminin reddine yönelik kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının maddi tazminata yönelik kısmının ONANMASINA, manevi tazminata yönelik kısmının BOZULMASINA,
3.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.