T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/999
Karar No : 2025/2353
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) :1- ... Hotel ... Şirketi
2-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, mülkiyetinde ve kullanımında olan ... şase numaralı, yabancı ülkede ... plakayla tescilli aracın geçici ithalat kapsamında ülkeye sokulmaması gereken araç olduğundan bahisle ... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... tarihli ve ... D. İş sayılı kararıyla el konulup, sonrasında satılarak tasfiye edilmesi sebebiyle uğranıldığı iddia edilen maddi zarara karşılık, aracın ihale yoluyla satışından elde edilen 485.100,00 TL ihale bedeli ile aracın kullanılmamasından kaynaklandığı öne sürülen 1.000,00 TL ve 50.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idare tarafından, davacıya ait aracın gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokulduğu gerekçesiyle yargı mercilerince verilen karara dayanılarak el konulduğu ve tasfiyesine karar verilen aracın satışının gerçekleştirildiği, davacılardan ... hakkında "Eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak" ve "Rüşvet Vermek" suçlamasıyla ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasındaki yargılamasının halen devam ettiği, araç satış bedelinin mevzuata uygun olarak hesaplanarak davacı ... adına emanet hesabına alındığı, davalı idarenin hizmet kusurunun varlığından söz edilemeyeceği, davacılar adına maddi ve manevi tazminata hükmedilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun vekalet ücreti yönünden kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Araca el konulmasının sebebinin geçici ithalat kapsamında yurtdışından yabancı plakalı aracı Türkiye'ye getirme yetkisi olmayan kişinin aracı getirmesi olup, bu hususun dosyada bulunan yazı ve belgelerden de anlaşılacağı üzere davacının son bir yıl içinde yurt dışında 185 gün kalma şartını yerine getirdiği için hukuka aykırı olduğu, Mahkeme kararında davacıya ait aracın gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokulduğu gerekçesi ile davanın reddine karar vermiş ise de gümrük işlemlerine tabi tutulması gereken bir araç olmadığı, davacılardan ...'nın son bir yıl içinde 185 gün yurt dışında kalma şartını gerçekleştirdiği, hakkında yapılan ceza yargılamasından beraat ettiği, aracın el konulmasına hakkındaki rüşvet suçlamasının değil, geçici ithalat kapsamında yurtdışında getirilebilecek araçlardan olmasına rağmen idare tarafından bu hususun eksik hesaplanmasının neden olduğu, davalı idarece davacılardan ...'nun yurtdışında kaldığı gün sayısı doğru hesaplansa idi araca hiçbir şekilde el konulmayacağı ve satılmayacağı, bu nedenle idarenin kusuru olduğu ve zarardan sorumlu olduğu iddiasıyla, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, mülkiyeti davacı şirkete ait ve diğer davacı ...'nun kullanımında olan ... şase nolu ... plakalı, 2014 model ... marka aracın geçici ithalat kapsamında ülkeye sokulmaması gereken araçlardan olduğundan bahisle davacı hakkında yürütülen soruşturma kapsamında ... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... tarih ve ... D. İş sayılı kararı ile el konularak tasfiye edilmesi sebebiyle uğranıldığı iddia edilen 485.100,00 TL (İhale Bedeli) ve aracın kullanılmamasından kaynaklanan 1.000,00 TL olmak üzere toplam 486.100,00 TL maddi tazminat ile 50.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirlemek amacıyla yürürlüğe konulan 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun “Geçici İthalat Rejimi” başlıklı 128. maddesinde; “Geçici ithalat rejimi, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına olanak sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.”, 131. maddesinde; “İthal vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminin uygulanabileceği durumlar ve özel şartlar Cumhurbaşkanınca (işlem tarihinde Bakanlar Kurulunca) tespit edilir.” hükümleri yer almaktadır.
07/10/2009 tarih ve 27369 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde; “(1) 4458 sayılı Gümrük Kanununda yer alan tanımlara ek olarak bu Kararın uygulanmasında;
v) Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişi: Olağan durumda Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ikamet eden gerçek kişi ya da Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kayıtlı işyeri bulunan tüzel kişiyi,
z) Yerleşim yeri:
1) Dördüncü Kısım hükümlerinin uygulanması açısından, kişisel veya mesleki bağlar nedeniyle bir kişinin Türkiye’ye son giriş tarihinden geriye doğru bir yılda en az yüzseksenbeş gün yaşadığı yeri,
2) Beşinci Kısım hükümlerinin uygulanması açısından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında en az beş yıl ikamet eden gerçek kişiler hariç olmak üzere, kişisel veya mesleki bağlar nedeniyle bir kişinin Türkiye’ye son giriş tarihinden geriye doğru bir yılda en az yüzseksenbeş gün yaşadığı yeri,”,
“Taşıtlarla ilgili genel şartlar” başlıklı 16. maddesinde; “(1) Taşıtlara geçici ithalat izni verilebilmesi için;
a) Bu taşıtların, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişi adına ve bu bölge dışında tescil edilmiş olması ya da Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olduğunun belgelendirilmesi,
b) Bu taşıtların, 17, 18 ve 19 uncu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişiler tarafından kullanılması,
c) Demiryolu taşıtları dışında ticari kullanıma mahsus taşıtların, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında başlayan veya sona eren taşıma işlerinde kullanılması gerekir.”,
Geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen kişisel ve ticari kullanıma mahsus yabancı plakalı kara taşıtlarına uygulanacak işlemlere ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe konulan ve 22/04/2011 tarih ve 27913 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği'nin işlem tarihindeki haliyle “Turistik kolaylıklar kapsamı taşıtların süreleri” başlıklı 6. maddesinde;
(1) (Değişik:RG-14/11/2015-29532) Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilerin getirdikleri taşıtlarına 730 (yediyüzotuz) gün süre verilir. Verilecek olan izin süresi kişinin Türkiye’de kalabileceği süreden uzun olamaz.
(2) Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişilerden, malulen emekli olanlar ile ön emeklilik hakkı kazananlar dâhil yurtdışından emekli olanların, emeklilik belgesini ibraz etmeleri hâlinde, taşıtlarına 360 (üçyüzaltmış) gün süre verilir.
(3) Bu maddenin (1) ve (2) nci fıkralarında belirtilen sürelerin tamamının kullanılmasından sonra, yeniden Türkiye’ye taşıt getirilebilmesi için kişi ve taşıtın, çıkış tarihinden itibaren en az 185 (yüzseksenbeş) gün süreyle fiilen yurtdışında bulunmaları gerekir.
(4) Taşıt getirmek istedikleri tarih itibariyle son 185 (yüzseksenbeş) gününü kesintisiz olarak Türkiye Gümrük Bölgesi dışında geçirmediği anlaşılan kişilere, bu maddenin (1) ve (2) nci fıkraları kapsamında durumlarına uyan sürelerden taşıtın ve kişinin Türkiye’de kaldıkları süre düşüldükten sonra arta kalan süre verilir.
(5) Taşıta verilecek süre hesaplanırken, taşıt ve kişi için süreler ayrı ayrı hesaplanır ve kısa olan süre verilir. 1 No.lu Taşıt Takip Programı kişilerin Türkiye’de taşıtsız olarak bulundukları sürelere ilişkin bir bilgi vermediğinden, kişinin Türkiye’de taşıtsız olarak bulunduğu süreler göz önünde bulundurulur.
(6) Geçici ithal edilmek istenilen taşıta ilişkin mülkiyet değişikliği yapılmış olması halinde, taşıtın daha önce Türkiye’de bulunduğu süreler göz önünde bulundurulmaz.
(7) Herhangi bir nedenle iç gümrük idarelerince teslim alınan ve yurtta kalma süresi bulunmayan taşıtların yurtdışı edilmek üzere sınır gümrük idarelerine sevk işlemleri, 1 No.lu Taşıt Takip Programına kayden en çok 7 (yedi) gün süre verilerek gerçekleştirilir.
(8) Taşıtlar için gümrüklerden geçiş karnesi ibraz edilmiş ise yukarıda belirtilen süreler de dikkate alınarak, karnede belirtilen süreler dâhilinde işlem yapılır.” düzenlemeleri yer almaktadır." düzenlemeleri yer almaktadır.
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun "Kaçak eşya naklinde kullanılan taşıta elkoyma" başlıklı 10. maddesinde; " (1) Bu Kanunda tanımlanan suçların işlenmesinde kullanılan taşıtlara, Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne göre elkonulur.(2) 13 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına girmesi, Türkiye’de sicile kayıtlı olmaması ya da soruşturma ve kovuşturma devam ederken, kaçakçılık suçunun işlenmesinde tekrar kullanılması halinde, elkonulan taşıt, elkoyma kararı veren mercilerce alıkonulur. Sahibinin taşıtın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim etmesi halinde, taşıt sahibine iade edilir. Aksi takdirde, tasfiye idaresi tarafından soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhal tasfiye olunur." düzenlemesi yer almaktadır.
Aynı Kanunun "Müsadere" başlıklı 13. maddesinde; " (1) Bu Kanunda tanımlanan suçlarla ilgili olarak 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümleri uygulanır. Ancak kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen her türlü taşıma aracının müsadere edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan birinin gerçekleşmesi gerekir: a) Kaçak eşyanın, suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içerisinde saklanmış veya taşınmış olması. b) Kaçak eşyanın, taşıma aracı yüküne göre miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin, bu aracın kullanılmasını gerekli kılması. c) Taşıma aracındaki kaçak eşyanın, Türkiye’ye girmesi veya Türkiye’den çıkması yasak veya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olması. (2) Etkin pişmanlık nedeniyle fail hakkında cezaya hükmolunmaması veya kamu davasının düşmesine karar verilmesi, sadece suç konusu eşya ile ilgili olarak müsadere hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacılardan ...'nun 01/12/2016 tarihinde ... şase nolu ... plakalı, 2014 model ... marka araçla Hamzabeyli Gümrük Müdürlüğü'nden ülkeye giriş yaptığı, davacı ...'nun Emniyet Genel Müdürlüğü sorgulamasında 01/12/2015-01/12/2016 tarihleri arasında yurt dışında 173 gün kaldığı, anılan tarihte geçici ithalat rejimi kapsamında yabancı plakalı taşıt getirebilmek için en az 185 gün fiilen yurt dışında bulunma şartını sağlamadığı iddiasıyla yurt dışından yabancı plakalı araç getirmeye hakkı olmadığının 28/03/2017 tarihli tutanakla tespit edildiği, araç hakkında el koyma kararı alındığı ve Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından davacılardan ... hakkında 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca "Eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak" ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca "Rüşvet Vermek" suçlan nedeniyle iddianame düzenlendiği, anılan iddianamede ... plakalı aracın müsaderesinin talep edildiği, bahse konu iddianamenin Edirne 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilmesi ile birlikte davacı hakkında kamu davası açıldığı, araç hakkında düzenlenen elkoyma işleminin ... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... tarih ve ... D. İş sayılı kararı ile onandığı ve anılan aracın Türkiye'de sicile kayıtlı olmaması nedeniyle alıkonulmasına karar verildiği, 5607 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca anılan araç hakkında teminatın yatırılmaması sebebiyle anılan aracın tasfiye edilmesine karar verildiği, yapılan usuli işlemlerin ardından Edirne Tasfiye İşletme Müdürlüğünce yapılan 12/07/2018 tarihli kapalı teklif usülü E-İhalede 680.000,00 TL satışa esas bedel üzerinden ... ihale no ile satışa sunulduğu, 476.000,00 TL'lik verilen teklifin uygun görülmediği; Edirne Tasfiye işletme Müdürlüğünce 24/07/2018 tarihinde yapılan kapalı teklif usulü E-İhalede ... ihale no ile 680.000,00TL satışa esas bedel üzerinden 2. defa satışa sunulduğu, 485.100,00TL teklif aldığı, teklifin kabul edildiği ve 31/08/2018 tarihinde alıcısına teslim edildiği; Tasfiye Yönetmeliği 64/1. maddesi uyarınca işlemleri yapılarak kaçak eşya bedelinin davacılardan ... adına emanet hesabına alındığı dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
Davacı ... hakkında ceza yargılaması devam ederken Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına gönderdiği ... tarihli ve ... sayılı yazıda, davacılardan ...'nun ülkeye giriş yaptığı 01/12/2016 tarihinde geriye doğru son bir yıl içerisinde 203 gün yurt dışında bulunduğu, dolayısıyla şahsın anılan tarihte geçici ithalat rejimi kapsamında yabancı plakalı araç getirebilmek için en az 185 gün fiilen yurt dışında bulunma şartını sağladığının bildirildiği, davacılarca ilgili yazının işbu dava dosyasına sunulduğu görüldüğünden, davacılardan ...'nun 01/12/2015-01/12/2016 tarihleri arasında yurt dışında bulunduğu süreye ilişkin hususun araştırılmaksızın ve davacılardan ... hakkında karar tarihinde devam eden ceza yargılamasının sonucu beklenmeksizin eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik davacıların istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak taraflarca yapılan istinaf başvurularından davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne davacıların istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/05/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.