T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1028
Karar No : 2025/2214
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...Genel Müdürlüğü /...
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından;
1- 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 27/10/2021 tarihinde yürürlüğe giren Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin;
a) 2. maddesinin,
b) 5. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin,
c) 6. maddesinin,
ç) 11. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin hukuka aykırı oldukları iddiasıyla,
d) 3, 4 ve 5. maddelerinin ise eksik düzenleme içerdiği iddiasıyla,
iptaline,
2- Anılan Yönetmeliğin yasal dayanağı olan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un, 7317 sayılı Kanunla değişik 1, 2, 3, 4, 4/A, 7, 9, 10 ve Geçici 2. maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiası ile iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına,
karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI_ : Davacılar tarafından, daha önceki Yönetmelikte yer alan sınav şartına, adaylık durumuna ve sınav komisyonunun oluşumuna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, sınav şartının kaldırılmasının eşitsizliklere neden olacağı, beş yıl çalışmış olma şartının on yıla çıkarılmasının Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve mağduriyetlere neden olacağı ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idarece, davanın öncelikle ehliyet yönünden reddi gerektiği, esas yönünden, 7317 sayılı Kanun'la 5368 sayılı Kanun'da değişikliklere gidildiği, buna göre sınavda başarılı olma şartının kaldırıldığı, Kanun ve dava konusu Yönetmelikte yer alan şartları sağlayan kişilere doğrudan lisans belgesi verildiği, beş yıl çalışmış olma şartının ise on yıla çıkarıldığı, 21/03/2021 tarihi itibariyle Harita Kadastro Mühendisleri Odasına serbest harita kadastro mühendislik ve müşavirlik büro tescilini yenilemiş on yıl mesleki deneyime sahip serbest harita kadastro mühendis sayısının 1889 olduğu, lisanslı büroların meslek alanlarıyla ilgili olarak lisanslı mühendis haricinde biri mühendis olmak üzere mühendis, tekniker veya teknisyen unvanlarında en az üç kişi çalıştırması zorunluluğu getirilmiş olması gibi nedenlerle lisans başvurusunda bulunacak büro sahibi serbest mühendis sayısının belirtilen rakamın altında kalacağı, mutlak adaletin sağlanmaya çalışıldığı, dava konusu düzenlemenin dayanağı olan Kanun maddesinin de Anayasaya ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 27/10/2021 tarihinde yürürlüğe giren Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik'in 2. ve 6. maddelerinin, 3, 4 ve 5. maddelerindeki eksik düzenlemelerin, 5. maddesi, 2. fıkrası, (b) bendinin, 11. maddesi, 1. fıkrası, (f) bendinin iptali ile anılan Yönetmelik'in yasal dayanağı olduğu belirtilen 29/06/2005 tarih ve 25860 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 1, 2, 3, 4, 4/A, 7, 9, 10 ve Geçici 2. maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiası ile iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması istenilmektedir.
Davacının Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
29/06/2005 tarih ve 25860 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Bu Kanunun amacının, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlayacak lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin faaliyet, denetim ve sorumluluklarına ve kuracakları harita ve kadastro bürolarına dair esas ve usûlleri belirlemek olduğu belirtilmiş; 2. maddesinin 1. fıkrasında, lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının açılıp işletilmesinin, lisans sahibi olanlara ait olduğu hükme bağlandıktan sonra lisans sahibi olabilmenin genel şartları sayılmış, 3. fıkrasının (b) bendinde, kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalışmış olmak, lisans sahibi olabilmenin özel şartları arasında sayılmıştır.
Kanun'un "Kuruluş, görev, lisans verilmesi ve denetim" başlıklı 4. maddesinde, "2 nci maddede yer alan şartları taşıyan ve lisans başvurusunda bulunan mühendislere, lisanslı harita ve kadastro mühendislik faaliyeti yürütebilmeleri için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından lisans verilir. Kuruluş, görev, lisans verilmesi, iş dağıtımı, lisanslı büro yetkilendirmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususlar yönetmelikte belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
5368 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan hükümlerinin incelenmesinden, davalı idarenin Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin dava konusu edilen kısımlarını yönetmelikle düzenleme yetkisi bulunduğu görülmektedir.
5368 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan 25/09/2021 tarihli ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelikle Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları ile ilgili lisans alma, kuruluş, görev, yetki, sorumluluğa ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.
Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, lisans sahibi olabilmenin özel şartlarından birisi olarak, '' Kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalışmış olmak.'' kuralına yer verilmiştir.
Lisanslı büro açacaklardan istenecek belgeler ve başvuruların değerlendirilmesi başlığını taşıyan 11. maddesinin( f ) bendinde, "Kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında çalışanlar için en az on yıl mühendis olarak çalıştığına dair ilgili kurum, kuruluş veya teşekkülden onaylı belgeyi, özel sektörde çalışanlar için ise harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalıştığını gösterir belgeyi idareye ibraz etmeleri gerekir." kuralına yer verilmiştir.
5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun hükümlerine paralel olarak yapılan dava konusu düzenlemelerle hizmet kalitesinin artırılmasının amaçlandığı göz önüne alındığında kamu yararı, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
29/06/2005 tarih ve 25860 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun, 27/04/2021 tarih ve 31467 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7317 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleriyle değiştirilmiş, bunun üzerine 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik hükümleri yürürlüğe girerek, 15/06/2013 tarihli ve 28678 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
Dava konusu düzenlemenin hukuka uygunluk denetimi, davacının iddiaları ile sınırlı olarak yapılmıştır.
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı İdarelerin Ehliyet İtirazının İncelenmesi
Davalı idare tarafından, davacıların dava konusu Yönetmeliğin iptali istemiyle dava açma ehliyetinin bulunmadığı, davanın bu nedenle ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali", içtihatlarda, dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel olması, idari işlemin mutlaka davacı hakkında tesis edilmiş olması sonucunu doğurmamaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları davacının gerçek kişi, tüzel kişi, belde sakini olması gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle ve her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliği de göz önünde tutularak belirlenmektedir.
5368 sayılı Kanun uyarınca çıkarılan dava konusu Yönetmelikte, lisanslı harita ve kadastro mühendisleri ile büroları hakkında düzenlemeler yer almakta, bu kapsamda lisans alma, lisanslı büronun açılması, lisanslı mühendisin disiplin suç ve cezaları, lisansın iptali gibi bütün sürece yönelik kurallar düzenlenmektedir.
Buna göre, lisanslı harita ve kadastro mühendisi olan davacının görev, yetki ve sorumluluk sahası ile faaliyetine ilişkin ilke ve esasları düzenleyen dava konusu Yönetmelik kurallarına karşı dava açmakta doğrudan ve kişisel menfaatinin olduğu görülmektedir.
Bu nedenle, davalı idarenin aksi yöndeki itirazı yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün düzenlendiği Otuzdördüncü Bölümünün, dava konusu Yönetmeliğin yayım tarihinde yürürlükte bulunan haliyle;
"Amaç" başlıklı 478. maddesinde,
"(1) Bu Bölümün amacı; mülkiyet hakkını tespit etmek üzere taşınmazların kadastro çalışmalarını planlamak, yürütmek, yenilenmesini ve güncellenmesini sağlamak, tapu sicillerini oluşturmak, arşivlenerek korunmasını sağlamak, toplu değerleme faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek, harita yapmak, üretim standartlarını tespit etmek ve arşivlenmesini sağlamak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları ile teşkilatlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne;
"Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri" başlıklı 480. maddesinde,
"(1) Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri şunlardır:
...
f) 16/6/2005 tarihli ve 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun hükümlerine göre harita ve kadastro mühendislik bürolarına lisans vermek, bu büroların faaliyet usul ve esaslarını belirlemek ve denetlemek.
..." düzenlemesine yer verilmiştir.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un, 5728 ve 7317 sayılı Kanunlarla değişik;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde,
"Bu Kanunun amacı, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlayacak lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin faaliyet, denetim ve sorumluluklarına ve kuracakları harita ve kadastro bürolarına dair esas ve usûlleri belirlemektir.
Kadastro teknik hizmetlerinden tescile tâbi olmayan aplikasyon, yer gösterme ve plan örneği işlemlerinin yapım ve kontrolü, tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini işlemlerinin yapım sorumluluğu ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenecek kadastro teknik hizmetleri niteliğindeki diğer işler lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilir. Lisanslı harita ve kadastro mühendisleri, bu Kanun kapsamında faaliyetlerini yürüttükleri süre içerisinde serbest harita ve kadastro mühendislik ve müşavirlik faaliyeti de yürütebilirler. Kamu kurum ve kuruluşlarının diğer kanunlar ve ilgili mevzuata göre hak, görev ve yetkileri devam eder." düzenlemesine;
"Lisanslı harita kadastro mühendislik bürosu açacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 2. maddesinde,
"Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının açılıp işletilmesi, lisans sahibi olanlara aittir.
Lisans sahibi olabilmenin genel şartları şunlardır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Kamu haklarından mahrum bulunmamak.
c) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
d) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve vergi kaçakçılığı ile haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak.
e) Devlet memurluğundan çıkarılma cezası almamış olmak.
Lisans sahibi olabilmenin özel şartları ise şunlardır:
a) Harita ve kadastro mühendisleri odasına kayıtlı bulunmak.
b) Kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalışmış olmak.
c) Müracaat tarihinde, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu hükümleri uyarınca meslekten geçici men cezası veya ihraç cezası almamış olmak.
d) Elli bin Türk Lirası tutarındaki teminatı bankaya yatırarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü adına bloke ettirmek.
e) (Mülga:21/4/2021-7317/2 md.)
Bu maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde yer alan miktar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Teminatların alınması, saklanması ve iadesine ilişkin hususlar Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmelikte belirlenir." düzenlemesine;
"Kuruluş, görev, lisans verilmesi ve denetim" başlıklı 4. maddesinde,
"2 nci maddede yer alan şartları taşıyan ve lisans başvurusunda bulunan mühendislere, lisanslı harita ve kadastro mühendislik faaliyeti yürütebilmeleri için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından lisans verilir.
Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları il genelinde yetkili olmak üzere lisanslı mühendisin talep ettiği ilçede kurulur.
Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları, meslek alanıyla ilgili mühendis, tekniker veya teknisyen unvanlarında en az 3 kişi çalıştırmakla yükümlüdür. Bu hüküm doğrultusunda çalıştırılanlardan en az birinin lisans sahibi dışında bir mühendis olması zorunludur.
Lisansların verilmesi, iptal edilmesi ve sicillerin tutulması ile lisanslı büro faaliyetlerinin denetimini yaparak uyarma, kınama, lisansın geçici veya sürekli iptali cezalarını vermeye Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilidir.
Bu Kanun kapsamına giren işlem başvuruları, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen yöntemlerle yapılır.
Kuruluş, görev, lisans verilmesi, iş dağıtımı, lisanslı büro yetkilendirmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususlar yönetmelikte belirlenir." düzenlemesine;
"Disiplin suç ve cezaları" başlıklı 4/A maddesinde,
"Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, kadastro teknik hizmetleri kapsamında yaptıkları iş ve işlemler ile mekân, personel, donanım ve arşiv düzeni ile ilgili konularda lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarını ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde denetler. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, denetim, inceleme ve soruşturma sonucu tespit ettiği hata, eksiklik ve olumsuzluklardan dolayı lisanslı harita ve kadastro mühendislerine uyarma, kınama, lisansın geçici iptali ve lisansın sürekli iptali cezalarını verir.
Uyarma: Lisanslı mühendisin, hizmet ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Görevine yakışmayan tutum ve davranışta bulunulması.
b) İlgili mevzuat hükümleri ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen usul ve esasların tam ve zamanında yerine getirilmesinde gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi veya hatalı iş ve işlemlere sebebiyet verilmesi.
c) Görevine veya iş sahiplerine karşı ilgisiz kalınması.
ç) Çalışma saatleri içerisinde büronun hizmete hazır bulundurulmaması.
d) Tabelanın Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün belirlediği biçimde olmaması veya asılı bulundurulmaması.
e) Asgari büro mekânı, asgari donanım veya asgari personel bulundurma koşullarının sağlanmasına dair idarî kararlara uyulmaması.
f) İş kabul ve sözleşmesi esaslarına uyulmaması.
g) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen eğitimlere katılınmaması.
Kınama: Lisanslı mühendisin hizmet ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) İlgili mevzuat hükümleri ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen usul ve esaslara kasıtlı olarak uyulmaması, kasten hatalı iş ve işlemlere sebebiyet verilmesi.
b) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü görevlilerine, iş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşılması.
c) Görev yerinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunulması.
ç) İmza yetkisi devri esaslarına aykırı davranılması.
d) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve lisanslı büronun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunulması.
e) Hizmetle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunulması.
Lisansın geçici iptali: Fiilin ağırlık derecesine göre lisanslı mühendisin faaliyetlerinin 6 ay ila 3 yıl arasında durdurulmasıdır. Lisanslı mühendislerin;
a) İki yıl içinde üç defa uyarma veya iki defa kınama cezası almış olmaları halinde lisansları 1 yıl süreyle,
b) Kullanılmış teminatları öngörülen sürede tamamlamamaları veya teminatları öngörülen sürede yenilememeleri durumlarında lisansları teminatın yenilenmesine kadar,
c) Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasınca verilen meslekten süreli men cezası almış olmaları halinde lisansları men süresi kadar,
ç) Lisanslı büro çalışma mekânlarında 1 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen hizmetler ile diğer kanunlarla kendilerine verilen görevler dışında işlem yapmaları durumunda lisansları 1 yıl süreyle,
d) Kayıt dışı iş almaları ve işlem yapmaları durumunda lisansları 1 yıl ila 3 yıl süreyle,
e) Kasıtlı olarak birden çok işlemde, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa uygun olarak belgelerini tevsik etmemeleri halinde lisansları 6 ay ila 3 yıl süreyle,
f) Hizmetin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapılması, kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunulması, hizmet mekânı içerisinde siyasi içerikli materyal ve belge bulundurulması ve asılması durumunda lisansları 1 yıl ila 3 yıl süreyle, iptal edilir.
Lisansın sürekli iptali: Bir daha lisanslı mühendislik faaliyetinde bulunmamak üzere lisansın iptal edilmesidir. Lisansın sürekli iptali cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) İki defa lisansın geçici iptali cezası alınması.
b) Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasınca verilen meslekten sürekli men cezası alınması.
c) Lisanslı mühendisin ayrı bir lisanslı büro açması veya lisans hakkını devretmesi.
ç) Kontrol, denetim ve incelemenin engellenmesi.
d) Hizmet ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun, kendine veya üçüncü kişilere çıkar sağlanması.
e) Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlenmesi.
Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezaları verilir.
Uyarma veya kınama cezasını gerektiren fiil veya hallerin, iki yıl içerisinde tekerrür etmesi halinde bir derece ağır ceza uygulanır.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından; uyarma ve kınama cezasını gerektiren fiil ve hallerin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde, lisansın geçici ve sürekli iptali cezasını gerektiren fiil ve hallerin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallere, işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Lisans sahibinin savunması alınmadan bu Kanunda belirtilen disiplin cezaları verilemez. Lisans sahibinden, hakkında isnat edilen suçla ilgili tebliğ tarihinden itibaren en az yedi günlük süre içinde yazılı olarak savunma yapması istenir. Süresinde savunma yapılmaması halinde, savunma hakkından vazgeçilmiş sayılır.
Bu Kanun hükümlerine göre verilen disiplin cezaları kesin olup, verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır. Disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir. " düzenlemesine;
"Yemin ve sorumluluk" başlıklı 5. maddesinde,
"Lisans sahibi, bu Kanun kapsamındaki görevine fiilen başlamadan önce, o yer sulh hukuk mahkemesinde görevini doğru ve tarafsız olarak yürüteceğine, bu Kanun hükümlerine ve ilgili mevzuata aykırı hareket etmeyeceğine ve ettirmeyeceğine dair yemin eder.
Bu Kanun kapsamında yapılan iş ve işlemlerden; tescile tâbi olmayanların yapım ve kontrolünden, tescile tâbi olanların ise yapımından lisans sahibi kişi sorumludur. Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarında, bu Kanun kapsamında belirtilen hizmetleri yapmakla yetkilendirilenler Türk Ceza Kanununun uygulanmasında kamu görevlisi sayılır ve büroların işlemlerinden dolayı zarar doğması halinde kusuru bulunana 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1007 nci maddesi uyarınca rücu edilir.
Lisans sahibi harita ve kadastro mühendisi, görevinde bulunmadığı hallerde imza yetkisini en fazla bir ay süre ile aynı büroda çalışan en az iki yıl harita ve kadastro hizmetlerinde deneyimli, bir başka harita ve kadastro mühendisine devredebilir. Ancak; bu durumda imza devrinde bulunan lisans sahibi iş ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.
İmza yetkisinin hangi şartlarda ve ne şekilde verilebileceği yönetmelikte belirlenir." düzenlemesine;
"Yasaklar" başlıklı 7. maddesinde,
"Lisanslı harita ve kadastro mühendisleri, lisans hakkını devredemez ve şube veya irtibat bürosu adı altında birden fazla büro açamaz. Ancak, yetkili oldukları il dâhilinde lisanslı büro kurulmamış ilçelerde şube veya irtibat bürosu açabilirler. Bu yasaklara uymayanlar hakkında 4/A maddesinin disiplin cezalarına ilişkin hükümleri uygulanır.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden ayrılanlar son iki yıl içinde görev yaptıkları kadastro müdürlüklerinin yetki alanı sınırları içinde üç yıl süre ile lisanslı büro açamazlar." düzenlemesine;
"Cezai hükümler" başlıklı 10. maddesinde,
"Bu Kanunun 4/A maddesi ile 8 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları hükümlerine aykırı davranışta bulunanlara, fiilleri suç oluşturmadığı takdirde, bin Türk Lirasından elli bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce verilir. Bu madde kapsamında verilen idari para cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir." düzenlemesine;
"Yönetmelik" başlıklı 11. maddesinde,
"Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, harita ve kadastro mühendisleri odasının görüşleri alınmak suretiyle doksan gün içerisinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce hazırlanarak yürürlüğe konulur." düzenlemesine;
Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelik, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve bürolarının çalışma usul ve esaslarını belirleyerek, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlamak ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
(2) Bu Yönetmelik, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve bürolarıyla ilgili lisans alma, kuruluş, görev, yetki ve sorumluluk, disiplin işleri, personel, görevin ifa edileceği mekân ve donanım, teminat alınması, teminatın saklanması ve iadesi, iş dağıtımı, denetim, imza yetkisinin devri, bilgi ve belgelerin verilmesi ve kullanılması, kayıt ve defterlerin tutulması, lisansın iptali ile hizmetle ilgili ücret tarifelerine ilişkin usul ve esasları kapsar." hükmüne;
"Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Denetim elemanı: İdarece lisanslı harita kadastro mühendislik büroları hakkında denetim, inceleme ve soruşturma yapmak üzere görevlendirilen personel ile müfettişleri,
b) Disiplin cezası: Lisanslı mühendislerin, Kanun ve bu Yönetmelikle belirlenen kurallara uymamaları hâlinde verilen uyarma, kınama, lisansın geçici iptali ve lisansın sürekli iptali cezalarından birisini,
c) İdare: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünü,
ç) İrtibat bürosu: Lisanslı büronun kurulmadığı ilçelerde Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen işlem talebinin alınması ve sonucunun ilgilisine bildirilmesi amacıyla kurulan büroyu,
d) Kadastro teknik hizmetleri: Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilecek olan tescile tâbi olmayan aplikasyon, parselin yerinde gösterilmesi, plan örneği verilmesi ile tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini ile 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun ek 5 inci maddesi gereğince hatalı bağımsız bölüm veya blok numarası düzeltilmesi işlemlerine yönelik talebe bağlı hizmetleri,
e) Kadastro müdürlüğü: Lisanslı büronun yetki alanından sorumlu kadastro müdürlüğünü,
f) Kanun: 16/6/2005 tarihli ve 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunu,
g) Kesin koordinatlı parsel: Tesis kadastrosu, yenileme, güncelleme, sayısallaştırma gibi kadastral çalışmalarda ya da bu çalışmalardan sonra yapılan imar uygulaması, toplulaştırma, ifraz gibi değişiklik işlemleri ile doğrudan koordinatlı (ITRF, ED50, LOKAL) olarak üretilen, yüzölçümü parsel köşe koordinatları ile hesaplanmış olan ve pafta zemin uyumu bulunan parselleri,
ğ) Lisanslı büro: Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hizmetler ile diğer kanunlarla kendilerine verilen görevleri yapmakla sınırlı olmak kaydıyla lisans alan lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarını,
h) Lisanslı büro teknik personeli: Lisanslı büroda çalışan meslek alanı ile ilgili mühendis, teknisyen veya tekniker unvanına sahip personeli,
ı) Lisanslı büro komisyonu: Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Komisyonunu,
i) Lisanslı mühendis: Lisans belgesini almış olan mühendisi,
j) Mühendis: Harita ve kadastro, harita, jeodezi ve fotogrametri, geodezi, geomatik mühendisi veya yüksek mühendisi,
k) Oda: TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasını,
l) Şube: Lisanslı büronun kurulmadığı ilçelerde Kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen hizmetlerin karşılanması amacıyla kurulan büroyu,
m) TMMOB: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğini, ifade eder." hükmüne;
"İdarenin görevleri, yetkileri ve lisanslı büro komisyonu kurulması" başlıklı 4. maddesinde,
"(1) İdare bu Yönetmelik çerçevesinde;
a) Lisans belgesi verilmesi için yapılan başvuruların değerlendirilmesi ve lisans belgesinin verilmesi,
b) Odanın görüşü alınmak suretiyle lisanslı büro hizmet ücretlerinin belirlenmesi,
c) Lisans belgesi, tabela, büro kaşesi, tip sözleşme, basılı evrak şekil, standart ve içeriklerinin belirlenmesi,
ç) Meslek içi eğitimlerin plânlanması,
d) Lisanslı büroların faaliyetleri ile iş ve işlemlerinin denetlenmesi, gerektiğinde ilgililer hakkında inceleme ve soruşturma yapılması, denetim, inceleme ve soruşturma sonucunda tespit edilen hususların değerlendirilmesi ve gereğinin yapılmasına yönelik talimat verilmesi ile itirazların değerlendirilerek sonuca bağlanması,
e) Lisanslı bürolar tarafından elektronik ortamda veya fiziksel olarak tutulan arşiv, iş ve işlemlerin kontrolünün sağlanması,
f) Lisanslı mühendisler hakkında uyarma, kınama, lisansın geçici ve lisansın sürekli iptali disiplin cezaları ile idari para cezalarının verilmesi,
g) İş dağıtımının belirlenmesi, konularında görevli ve yetkilidir.
(2) Lisanslı büro komisyonu; Kadastro Dairesi Başkanlığının bağlı olduğu Genel Müdür Yardımcısının başkanlığında, Teftiş Kurulu Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri, Kadastro Dairesi Başkanı ve lisanslı büro birim sorumlusu olmak üzere beş asıl üyeden oluşur. Lisanslı büro komisyonu üye tam sayısı ile toplanır ve salt çoğunluk ile karar verir. Komisyon başkanı ve üyeleri; eşleri, ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile disiplin soruşturmasını yaptıkları lisanslı mühendisler hakkındaki toplantılara katılamaz. Komisyon başkanı ve üyelerinin yokluklarında toplantıya vekilleri katılır. Komisyonun sekretarya hizmetleri Kadastro Dairesi Başkanlığınca yürütülür. Aşağıda belirtilen görev ve yetkiler, lisanslı büro komisyonu tarafından yerine getirilir:
a) Lisanslı mühendisler hakkında önerilen lisansın geçici iptali ve lisansın sürekli iptaline ilişkin disiplin cezalarını dosya üzerinden karara bağlamak ve verilen gerekçeli kararı Genel Müdür onayına sunmak.
b) Kadastro Dairesi Başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile komisyonda görüşülmesine karar verilen konuları inceleyerek karar vermek ve Genel Müdürün onayına sunmak." hükmüne;
"Lisans alabilmek ve lisanslı büro açabilmek için aranan şartlar" başlıklı 5. maddesinde,
"(1) Lisans sahibi olabilmenin genel şartları şunlardır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Kamu haklarından mahrum bulunmamak.
c) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
ç) Devlet memurluğundan çıkarılma cezası almamış olmak.
d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörizmin finansmanı, kaçakçılık ve vergi kaçakçılığı ile haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak.
e) Görevini sürekli olarak yapmasına engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı veya engellilik hali bulunmamak.
f) 65 yaşını doldurmamış olmak.
(2) Lisans sahibi olabilmenin özel şartları şunlardır:
a) Odaya kayıtlı bulunmak.
b) Kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalışmış olmak.
c) Lisans başvuru tarihinde, 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu hükümleri uyarınca meslekten geçici men cezası veya ihraç cezası almamış olmak.
ç) Her yıl yeniden değerleme oranında arttırılacak olan 50.000 TL tutarındaki teminatı bankaya yatırarak İdare adına bloke ettirmek.
(3) Lisanslı büro açabilmek için bu maddede belirtilen şartları taşıdığının belgelendirilmesi gerekir." hükmüne;
"Lisanslı büro kurulacak yerlerin belirlenmesi" başlıklı 6. maddesinde,
"(1) Lisanslı bürolar, il genelinde yetkili olmak üzere lisanslı mühendis tarafından talep edilen ilçede kurulur.
(2) İdare, zorunlu gördüğü hallerde, il genelinde lisanslı büro kurulmamış yerlerde, komşu illerde yetkili bulunan bir veya birkaç lisanslı büroyu yetkilendirebilir." hükmüne;
"Lisanslı büro açacaklardan istenecek belgeler ve başvuruların değerlendirilmesi" başlıklı 11. maddesinde,
"(1) Lisans belgesi alma şartlarını taşıyan ve lisans belgesi başvurusunda bulunan mühendislere, lisanslı harita ve kadastro mühendislik faaliyeti yürütebilmeleri için İdare tarafından lisans belgesi verilir. Hak sahipleri tarafından lisans belgesi almak için yapılacak başvuruda;
a) Adli sicil kaydının bulunmadığına ilişkin yazılı beyanı,
b) Sağlık açısından görevini devamlı yapmasına engel bir durumu olmadığına ilişkin yazılı beyanı,
c) Erkek adaylar için askerlikle ilişiği olmadığına dair yazılı beyanı,
ç) 6235 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uyarınca meslekten geçici men, ihraç veya ilgili mevzuatına göre ihalelerden men cezası almamış olduğuna dair belgeyi,
d) Diploma ya da bitirme belgesinin aslı veya İdarece onaylı örneğini,
e) Oda tarafından düzenlenmiş oda sicil kayıt belgesinin aslı veya İdarece onaylı örneğini,
f) Kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında çalışanlar için en az on yıl mühendis olarak çalıştığına dair ilgili kurum, kuruluş veya teşekkülden onaylı belgeyi, özel sektörde çalışanlar için ise harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalıştığını gösterir belgeyi,
İdareye ibraz etmeleri gerekir.
(2) Birinci fıkradaki belgeleri sunan başvuru sahiplerinin talepleri Kanun ve bu Yönetmeliğe uygunluğu yönüyle İdarece değerlendirilerek lisans belgesi almaya hak kazananlar belirlenir ve İdarenin resmî internet sitesinde yayımlanır.
(3) Lisans belgesi almaya hak kazananlardan 7 nci ve 8 inci maddelere göre belirlenen teminatın bankaya yatırılarak İdare adına bloke edildiğine dair belge istenir.
(4) Lisans belgesi almaya hak kazananlardan istenecek belgeler, İdarece 18/10/2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak arşivlenir." hükmüne;
"Yürürlükten kaldırılan yönetmelik" başlıklı 48. maddesinde,
"(1) 15/6/2013 tarihli ve 28678 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır." hükmüne;
"Yürütme" başlıklı 50. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Bakan yürütür." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Anayasa'ya Aykırılık İddiasının İncelenmesi:
Davacı tarafından, 27/04/2021 tarih ve 31467 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7317 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1., 2., 3. ve 4. maddelerinin; lisanslı harita kadastro bürolarının, serbest harita kadastro mühendisliği faaliyetini de yürütebilecek olmasının tarafsızlık ilkesini zedeleyeceği, lisanslı büro sahibi olabilmek için sınav şartının kaldırılarak beş yıllık mesleki kıdem şartının on yıla çıkarılmasının liyakatsizliğe neden olacağı, sınav ile lisans alanlara yönelik eşitlik ilkesinin ihlal edildiği, ayrıca on yılını doldurmamış mühendislerin çalışma hakkını engelleyeceği, lisanslı büroların yetkisinin il sınırı olarak belirlenmesinin denetimi güçleştireceği ve açılacak büro sayısında belirsizliğe yol açacağı gerekçesiyle Anayasa'nın 2., 10., 11., 35., 48. ve 172. maddelerine aykırı olduğundan bahisle iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi istenilmiştir.
Davacının Anayasa'ya aykırılık iddialarının incelenebilmesi için, öncelikle 27/04/2021 tarih ve 31467 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7317 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümlerinin getirdiği değişikliklerin değerlendirilmesi gerekmektedir.
7317 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile 5368 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddelerinde yer alan ve lisanslı harita kadastro mühendislik bürosu açabilmenin şartı olan "lisanslı harita kadastro mühendislik sınavında başarılı olmak" şartının kaldırıldığı, 2. maddesinde yer alan kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az "beş yıl" çalışmış olmak şartının ise "on yıl" olarak değiştirildiği, lisanslı büro faaliyetinde bulunanların, serbest harita kadastro mühendisliği faaliyetinde de bulunabileceği, ayrıca lisanslı büroların il genelinde yetkili olduğuna ilişkin düzenlemeler getirildiği görülmektedir.
Davalı idarece süreçle ilgili verilen bilgi ve bahsi geçen belgeler incelendiğinde; 5368 sayılı Kanun'un kabul edildiği 2005 yılı için sınavla belirlenecek lisanslı mühendisler tarafından açılması öngörülen büro sayısının 1045 olduğu, ancak 11/10/2009 tarihinde ilk defa yapılan sınav neticesinde ilk etap için öngörülen 551 bürodan 314 adedine yerleştirme yapıldığı, sonrasında idari yargıda açılan dava süreçlerinin tamamlanmasının beklendiği, 7317 sayılı Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği 27/10/2021 tarihi itibariyle ise lisanslı büro sayısının 222 olduğu, ülke çapında sadece 186 ilçede kurulduğu, 19 ilde ise hiç kurulmadığı, hedeflenen hizmetin yaygınlaştırılamadığı anlaşılmaktadır.
Sürece ilişkin yapılan değerlendirmeler ve sayısal veriler dikkate alınarak 7317 sayılı Kanun ile sınav koşulu kaldırılırken, 5 yıllık tecrübe koşulunun 10 yıla çıkarıldığı, lisanslı mühendislik faaliyetine rağbetin artması ve çalışma özgürlüğünün engellenmemesi için serbest mühendislik faaliyeti yasağının kaldırıldığı, ancak lisanslı büroda lisanslı ve serbest mühendislik ile diğer kanunlarda verilen görevler harici faaliyet yasağı getirilerek bu yasağın ihlali halinde lisansın geçici iptali şeklinde disiplin cezası öngörülerek denetim ve caydırıcılığın sağlandığı, ayrıca Kanun'un 4. maddesinin 3. fıkrasında biri lisanslı mühendis dışında mühendis olmak koşuluyla en az üç kişi çalıştırma zorunluluğu getirilerek, davacı tarafça ileri sürülen idarenin denetim ve gözetim görevini yerine getiremeyeceği ölçüde büro açılmasının önüne geçildiği, nitekim Harita Kadastro Mühendisleri Odasına serbest harita kadastro mühendislik ve müşavirlik büro tescilini yenilemiş on yıl mesleki deneyime sahip serbest harita kadastro mühendisi sayısının 1899 olduğu; öncesinde sınav kazanarak memuriyetten ayrılmış kişilerin herhangi bir hak kaybına uğramamaları için 7317 sayılı Kanun ile 5368 sayılı Kanun'a eklenen geçici 2. madde ile de memuriyete dönüş imkanı sağlandığı, ayrıca lisanslı büroların yetkilerinin il sınırı olarak belirlenerek il sınırları içerisinde her noktaya kamu hizmetinin aksamadan götürülmesinin hedeflendiği, 7317 sayılı Kanun değişikliğinin genel gerekçesine bakıldığında da, lisanslı harita kadastro bürolarının faaliyete geçmesinden günümüze kadar uygulamada yaşanılan sorunlar nedeniyle bu değişikliğe ihtiyaç duyulduğunun belirtildiği, dolayısıyla 7317 sayılı Kanun değişikliğinin kamu yararı amacı taşıdığı, kişisel mağduriyetlerin önlenmesi amaçlı hükümlere de yer verildiği, sonuç itibarıyla kanun koyucunun takdir yetkisi çerçevesinde getirilen değişikliklerle kamusal yarar ile bireysel yarar arasında makul dengenin gözetildiği ve çalışma hakkına ölçüsüz müdahalede bulunulmadığı görülmektedir.
Öte yandan, 7317 sayılı Kanun değişikliği ile "on yıl" harita ve kadastro mühendisi olarak çalışanlara sınavsız bir şekilde lisanslı büro açma izninin verilmesinin; yapılan bu değişikten önce sınav ile lisanslı büro açmasına izin verilen "5 yıllık" tecrübeye sahip mühendislerin lisansına bir sınır getirmediği, nitekim dava konusu Yönetmeliğin geçici 1. maddesinde kazanılmış haklarının korunarak lisanslarının geçerli kabul edildiği, ayrıca sınava tabi olmaksızın 10 yıllık tecrübeye sahip mühendisler ile sınavı başarıyla geçen 5 yıllık tecrübeye sahip mühendislerin aynı hukuki ve fiili konumda bulunmamaları nedeniyle eşitlik ilkesinin ihlal edildiğinden de bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, 7317 sayılı Kanun ile 5 yıllık tecrübe şartının 10 yıla çıkarılması, başvuru aşamasında ya da lisans öğrenimi görmekte olan harita ve kadastro mühendislerinin haklı beklentilerini zedelemiş ise de; bir beklentinin hukuken korunabilmesi için, bireyin kendisine güvenerek hareket ettiği, lehine olan bir kanunda öngörülemez bir değişiklik yapılması ve bu öngörülemez değişikliğin herkes yönünden objektif olarak beklenebilecek bir beklentiyi sonuçsuz bırakması şartlarının birlikte gerçekleşmesi tek başına yeterli olmayıp bu beklentinin ihlalini gerektiren bir kamu yararının da bulunmaması gerekmektedir. Bu yönüyle anayasa yargısında kişi yararıyla kamu yararının karşı karşıya geldiği durumlarda önemli bir kamu yararının bulunmaması kaydıyla haklı beklentinin korunması kabul edilebilir. Aksi takdirde kanun koyucunun kamu yararını gerçekleştirmek üzere değişen koşullara göre yeni politikalar belirlemesi imkânı önemli ölçüde zedelenebilir. (AYM, E.2016/195, K.2017/158, 16/11/2017, § 70)
Anayasa Mahkemesinin yukarıda aktarılan kararlarından da anlaşılacağı üzere; önceki kanundan doğan hakların, sonraki kanuna taşınmaması veya daha ağır koşulların sağlanması kaydıyla devamının öngörülmesi halinde, haklı beklenti ilkesinin ihlal edildiğinden ve mülga kanundan doğan haklı beklentilerin korunması zorunluluğundan bahsedilebilmesi için, yeni kanunun, kişinin yararından (mülga kanunla tanınan hakkından) daha üstün bir kamu yararının tesisini öngörmemiş olması gerekir. Daha açık bir anlatımla, yeni kanunun, kişinin yararı ile kıyaslandığında üstün bir kamu yararını amaçlaması halinde, haklı beklentinin korunması gerekliliğinden söz edilmesi mümkün değildir.
Bu çerçevede, yukarıda aktarıldığı üzere, 5 yıllık tecrübeye sahip harita ve kadastro mühendislerinin -sınavda başarılı olmak kaydıyla- lisanslı mühendis olma hakları ile ülke çapında noksanlığı tespit edilen lisanslı büro hizmetlerinin sürekli ve düzenli olarak yerine getirilmesi ihtiyacı arasındaki kişisel - kamusal yarar dengesinde üstün kamu yararı söz konusu olduğundan, bahsedilen kişilerin haklı beklentilerinin kanun koyucu tarafından korunmayarak -sınavsız şekilde- 10 yıllık tecrübe şartının getirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemektedir.
Bu itibarla, Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1., 2., 3. ve 4. maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna yönelik davacı iddiasına itibar edilmemiştir.
B) Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:
1- Yönetmeliğin 2. maddesi yönünden incelenmesi;
Dava konusu Yönetmeliğin 2. maddesinde, Yönetmeliğin, 5368 sayılı Kanun'un 2, 4, 4/A, 5, 8 ve 11. maddelerine dayanılarak Yönetmeliğin çıkarıldığı belirtilmiş; davacı tarafından ise, dayanak maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu ve Anayasa Mahkemesince de iptaline karar verildiği takdirde dava konusu Yönetmeliğin 2. maddesinin de iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Öncelikle, Dairemizce dayanak Kanun maddelerinin Anayasaya aykırı görülmemesi nedeniyle dava konusu Yönetmelik maddelerine yönelik bu iddianın da dayanaksız kaldığı açıktır.
Öte yandan, 5368 sayılı Kanun'un dayanak maddeleri incelendiğinde, 5368 sayılı Kanun'un uygulanmasına yönelik olarak davalı idare tarafından Yönetmelik çıkarılabileceğinin düzenlendiği görülmektedir.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
Bu haliyle, davalı idareye verilen düzenleme görev ve yetkilerinin kanuni dayanaklarının yer aldığı, kanuni idare ve idarenin düzenleme yetkisinin taliliği ilkelerinin doğal sonucu olan dava konusu kuralda hukuka aykırılık bulunmadığı ve davacının iddialarının hukuki dayanaktan yoksun bulunduğu sonucuna varılmıştır.
2- Yönetmeliğin 3., 4. ve 5. maddelerinin eksik düzenleme içerdiği iddiası yönünden incelenmesi;
Davacı tarafından, dava konusu düzenlemelerin, sınava ilişkin hükümlere yer verilmemiş olması nedeniyle eksik düzenleme içerdiğinden bahisle iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Yayımlandığı tarihteki haliyle 5368 sayılı Kanun'un 2. ve 3. maddelerinde lisanslı mühendis olma koşulları arasında yer alan lisanslı harita kadastro mühendislik sınavına ilişkin hükümler, lisanslı büro hizmetlerinin ülke geneline yaygınlaştırılması amacıyla 7317 sayılı Kanun ile bütünüyle yürürlükten kaldırılmış olup, kamu yararı taşıyan söz konusu değişikliğin kanun koyucunun takdir yetkisinde bulunduğu açıktır.
Kanun'da yer almayan ve hatta kanun koyucu tarafından bilinçli olarak çıkarılan sınav uygulamasına dair düzenlemelerin Yönetmelik ile getirilmesinin Kanun'a aykırılık teşkil edeceği hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu nedenle, dava konusu düzenlemelerde bu yönüyle eksik düzenleme ya da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
3- Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi ile 11. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi yönünden incelenmesi;
Dava konusu düzenlemeler incelendiğinde, Yönetmeliğin "Lisans alabilmek ve lisanslı büro açabilmek için aranan şartlar" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, lisans sahibi olabilmenin özel şartlarından biri olarak, kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalışma şartının arandığı; "Lisanslı büro açacaklardan istenecek belgeler ve başvuruların değerlendirilmesi" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde de, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında çalışanlar için en az on yıl mühendis olarak çalıştığına dair ilgili kurum, kuruluş veya teşekkülden onaylı belgeyi, özel sektörde çalışanlar için ise harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalıştığını gösterir belgeyi ibraz etme zorunluluğunun getirildiği görülmektedir.
Davacı tarafından, on yıllık tecrübe şartının tespit edilmesine ilişkin ifadelerin yetersiz olduğu, on yıl çalışmış olmanın liyakatin sağlandığı anlamına gelmeyeceği, uzmanlık gerektiren lisanslı büro faaliyetinin yürütülebilmesi için tecrübe sahibi olunduğunun belgelendirilmesinin istenilmesi gerektiği iddiaları ile dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Davalı idare tarafından ise, serbest büro faaliyeti yürüten harita kadastro mühendisleri ile özel sektörde çalışan harita kadastro mühendislerinin Oda tarafından düzenlenmiş mesleki deneyim süresini gösteren belgeyi ibraz etmeleri durumunda bu belgenin mesleki deneyimi tevsik edici belge olarak kabul edildiği, Oda tarafından düzenlenmiş mesleki deneyim belgesinin, lisans belgesi alma şartı olan 10 yıl mesleki deneyim şartını karşılamaması halinde SGK kayıtları ile birlikte ilgili özel sektör kuruluşunda harita kadastro mühendisi olarak çalıştığına dair belgenin ibrazının istenilerek, 10 yıllık tecrübenin belgelendirilmesinin arandığı ifade edilmiştir.
5368 sayılı Kanun'un, 7317 sayılı Kanun ile değişik 2. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde, kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalışmış olmak şartının lisans sahibi olabilmenin özel şartları arasında düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, özel sektörde en az 10 yıl "harita ve kadastro mühendisi" olarak çalışma şartı aranırken, kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülü ve kamu iktisadi kuruluşunda en az 10 yıl "mühendis" olarak çalışma koşulu aranmış ve Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde "mühendis" harita kadastro mühendisinin yanı sıra "harita, jeodezi ve fotogrametri, geodezi, geomatik mühendisi veya yüksek mühendisi"ni de içerecek şekilde tanımlanmış ise de; 5368 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendindeki amir hüküm uyarınca Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde geçen "mühendis" ibaresinden yalnızca harita ve kadastro mühendisinin anlaşılması gerektiği açıktır.
Bu çerçevede, dava konusu düzenlemeler, anılan Kanun maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde; lisanslı büro açabilmek için kamu veya özel sektörde en az on yıl harita ve kadastro mühendisi olarak çalışmış olmak şartının arandığı, kanun koyucu tarafından lisanslı büro açmak için yeterli görülen on yıllık tecrübe şartının normlar hiyerarşisi prensibine uygun olarak dava konusu Yönetmelikte de aynen yer aldığı, dolayısıyla Yönetmelik kuralının Kanun hükümlerinin tekrarı mahiyetinde olduğu, idare tarafından tecrübenin ortaya konulması amacıyla da olsa "çalışmayı" yeterli bulan Kanun hükmünün daraltılamayacağı göz önüne alındığında, dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
4- Yönetmeliğin 6. maddesi yönünden incelenmesi;
Dava konusu düzenlemede, lisanslı büronun il genelinde yetkili olmak üzere, lisanslı mühendis tarafından talep edilen ilçede kurulacağı kuralı yer almıştır.
Davacı tarafından, bölgesel nitelikli olan kadastro faaliyetinin, bölgenin kadastral bilgilerine hakim olmayan ve il genelinde yetkilendirilen mühendis tarafından yapılmasının hatalı sonuçlara sebebiyet vereceği, ayrıca mülga Yönetmelikle ilçe düzeyinde yetkilendirme yapıldığından, dava konusu düzenlemenin lisanslı mühendisler arasında eşitlik ilkesini zedeleyeceği iddia edilmiştir.
5368 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 2. fıkrasında, lisanslı büronun il genelinde yetkili olmak üzere lisanslı mühendisin talep ettiği ilçede kurulacağı düzenlenmiştir.
Buna göre, dava konusu kuralın dayanağı Kanun hükmü ile bire bir aynı olduğu, diğer bir ifadeyle Kanun metninin tekrarı mahiyetinde bulunduğu görülmektedir.
Her ne kadar davacı tarafından, bölgesel kadastro bilgilerine sahip olunmamasının büro faaliyetini aksatacağı ileri sürülmüş ise de, esasen yalnızca 10 yıllık mesleki tecrübeye sahip harita kadastro mühendislerinin lisans sahibi olabildiği gözetildiğinde, söz konusu mesleki yetkinliğin eksik bilgilerin hızlı bir şekilde edinilmesini ve bölgenin kadastral durumuna vakıf olunmasını sağlayacağı açıktır.
Öte yandan, mülga Yönetmeliğe istinaden lisans alan mühendislerin yetkileri de Yönetmeliğin geçici 1. maddesi uyarınca il genelinde yetkili olacak şekilde kabul edilip yenileneceğinden eşitlik ilkesine aykırı bir durumun da söz konusu olmadığı görülmektedir.
Bu nedenle, dava konusu kuralda eksik düzenleme olmadığı ve davacıların iddialarının hukuki dayanaktan yoksun bulunduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
5. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 24/04/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.