T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/125
Karar No : 2025/3547
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, 2000 yılında işlediği cinayet nedeniyle 16 yıl hapis yatarak 2016 yılında hapishaneden tahliye olan B.Ç.'nin 19/09/2018 tarihinde yakınları ...'ı boğarak öldürdüğü, B.Ç.'nin bu cinayetten iki ay önce de S.Ö. adlı kişiyi yine boğarak öldürdüğü ve bu cinayet kapsamında yürütülen soruşturmada B.Ç. hakkında teknik takip kararı bulunmasına rağmen teknik takibe son verilmesinden 1 saat 45 dakika sonra B.Ç.'nin yakınları ...'ı arabasına alarak canavarca hisle öldürdüğünden bahisle olayda idarenin ihmal ve ağır kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık davacılardan her biri için 500.000,00 TL olmak üzere toplam 1.500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu olayda, B.Ç. hakkında S.Ö.'nün kayıp olması nedeniyle başlatılan soruşturmada muhtemel şüpheli olması nedeniyle teknik araçlarla izleme kararı alındığı ve bu karar doğrultusunda B.Ç.'nin fiziki takibine başlandığı, 19/09/2018 tarihinde aracın deşifre olmaması için fiziki takibe son verildiği görülmekle, idarenin dosyaya sunmuş olduğu ... tarih ve ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Bağlı İl Teşkilatlarındaki Teknik Takip ve İzleme Büro Amirlikleri Çalışma Yönergesi'nin 21. maddesinin 3. fıkrasında, fiziki takibe deşifre olma ve güvenlik hususları nedeniyle ara verilebileceğinin veya sonlandırılabileceğinin düzenlenmesi karşısında 19/09/2018 tarihinde fiziki takibin sona erdirilmesinden sonra B.Ç.'nin davacılar yakını ...'ı öldürmesi olayında idareye atfı kabil bir kusur bulunmadığının anlaşıldığı, davacıların manevi tazminat taleplerinin karşılanmasına yeterli hukuki koşulların oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Isparta İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, teknik takibe son verilmesinden 1 saat 45 dakika sonra cinayetin gerçekleştiği, idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, polis aracının fark edilme ihtimali ile takibe ara verildiği belirtilmiş ise de buna ilişkin somut bilginin bulunmadığı, polis aracının fark edildiği düşünülüyor ise başka bir araçla takibe devam edilebileceği, idarenin kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden;
- B.Ç. adlı şahsın 17/07/2018 tarihinde, kullanmış olduğu ... plakalı aracı ile saat 22.00-23.00 sıralarında Isparta ili, ... Mahallesi, ... Cadde üzerinde bulunan Sav Belediyesine ait otobüs durağında bekleyen S.Ö.'yü gideceği yere kadar götürmeyi teklif ederek aracına aldığı ve araçta bulunan bir ip ile S.Ö.'yü boğarak öldürdüğü, daha sonra S.Ö.'yü gömdüğü, S.Ö.'nün kızı olan H.G.'nin 06/08/2018 tarihinde annesinin kayıp olduğunu polis marifeti ile bulunmasını talep etmesi üzerine soruşturmaya başlandığı,
- Soruşturma kapsamında yapılan araştırmada kayıp şahıs S.Ö.'ye ait ... Bankası banka hesabının bulunduğu ve kartının şifresini de üzerinde taşıdığının ifade edilmesi üzerine banka ile kolluk marifeti aracılığıyla yapılan yazışmalar neticesinde B.Ç.'nin üç ayrı işlemle Gölcük Yolunda ve Şehir Hastanesi karşısında bulunan ATM cihazlarından toplam 750 TL para çektiğinin tespit edildiği, bankamatiklere ait kamera görüntülerinin incelenmesinden kimliği ve eşkali tam tespit edilemeyen, şapka ile yüzünü gizleyen bir erkek şahsın görüntüsüne ulaşıldığı, ayrıca Kent Güvenlik ve Yönetim Sistemi görüntüleri incelendiğinde bankamatik önünde beyaz renkli ... bir aracın bölgede olduğunun ve aynı aracın yakın yerde bulunan istasyonda yakıt aldığının tespit edildiği, yapılan plaka çalışmasında muhtemel şüpheli ... plaka sayılı aracın tespit edildiği ve araç sürücüsünün B.Ç. olduğu şüphesinin oluştuğu,
- Plaka Kayıt Sistemi görüntülerinde de söz konusu araç içerisinde bulunan şahıslar hakkında net bir teşhis yapılamaması üzerine muhtemel şüpheli olarak değerlendirilen B.Ç. ile ilgili somut delil elde etmek amacıyla Isparta Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyası kapsamında ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararı ile B.Ç., birlikte yaşadığı imam nikahlı eşi N.O. ve oğlu M.Ç. hakkında 2 ay süreyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi uyarınca iletişimin tespiti kararı verildiği, ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararı ile B.Ç., N.O. ve M.Ç. hakkında Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 140. maddesi gereğince 3 haftalık süre ile kamuya açık yerlerdeki faaliyetlerinin, şahsın kullanmış olduğu araçların ve iş yerlerinin teknik araçlarla izlenmesine, ses ve görüntülerinin kayda alınmasına (Fiziki ve Teknik Araçlarla İzleme) karar verildiği,
- 19/09/2018 tarihinde kolluk tarafından, teknik araçlarla izleme kararı doğrultusunda şüpheli B.Ç.'nin kullanmış olduğu ... plaka sayılı aracın fiziki takibe alındığı ve araçların deşifre olmaması için saat 18.30'da takibe son verildiğinin yine aynı tarihli tutanakla kayıt altına alındığı,
- 19/09/2018 tarihinde davacı ...'ın, eşi olan ...'ın kayıp olduğunu belirterek müracaatta bulunması üzerine yapılan araştırma sonucu B.Ç.'nin aynı gün yine ... Mahallesi, ... Cadde üzerinde ... plakalı aracı ile ilerlediği sırada saat 20.00 civarında o sırada kızının evinden çıkıp kendi evine gitmek için otobüs durağında bekleyen ...'a evine götürmeyi teklif ettiği ve ...'ın saat 20.16 sıralarında B.Ç.'nin arabasına bindiği, B.Ç.'nin araçtan inmeden arkaya dönerek ...'ı çantasının ipi ile boğarak öldürdüğü ve bilezik ve yüzüklerini aldığının tespit edildiği,
- Olayla ilgili olarak davacılar tarafından B.Ç.'nin bu cinayetten iki ay önce de S.Ö. adlı kişiyi yine boğarak öldürdüğü ve bu cinayet kapsamında yürütülen soruşturmada B.Ç. hakkında teknik takip kararı bulunmasına rağmen teknik takibe son verilmesinden 1 saat 45 dakika sonra B.Ç.'nin ...'ı arabasına alarak canavarca hisle öldürmesinde idarenin ihmal ve ağır kusurunun bulunduğu, takibe biraz daha devam edilseydi ...'ın öldürülemeyeceği iddialarıyla her biri için 500.000,00 TL olmak üzere toplam 1.500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu olay nedeniyle kusurlu davrandığı ve görevi ihmal ettiği iddia edilen polis memurları hakkında şikayette bulunulması üzerine on iki polis memuru hakkında başlatılan soruşturma sonucunda, Isparta Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu personellere ayrı ayrı "Disiplin Cezası Verilmesine Yer Olmadığına" karar verildiği görülmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
Anayasanın 17. maddesinde, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu; 19. maddesinde herkesin kişi hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğu hükmüne yer verilmiştir.
Kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması Devletin asli görevidir. İdarenin bu görevi yerine getirmek, kamu düzenini ve esenliğini sağlamak üzere kolluk örgütünü kurması, gerekli ve yeterli araç ve olanakları sağlaması, yeterli önlemleri zamanında alması gerektiği açıktır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Teknik araçlarla izleme" başlıklı 140. maddesinde, "Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri bulunması ve başka suretle delil elde edilememesi hâlinde, şüpheli veya sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ve işyeri teknik araçlarla izlenebilir, ses veya görüntü kaydı alınabilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
3. (Ek:21/2/2014–6526/14 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142) ve yağma (madde 148, 149) ile nitelikli dolandırıcılık (madde 158),
4. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
5. Parada sahtecilik (madde 197),
6. (Mülga:21/2/2014–6526/14 md.; Yeniden düzenleme: 24/11/2016-6763/28 md.) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
7. (Ek: 25/5/2005 – 5353/19 md.) Fuhuş (madde 227)
8. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
9. (Ek: 24/11/2016-6763/28 md.) Tefecilik (madde 241),
10. Rüşvet (madde 252),
11. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
12. (Değişik: 2/12/2014-6572/43 md.) Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302),
13. (Ek: 2/12/2014-6572/43 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
14. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337),
Suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
d) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
(2) (Değişik: 24/11/2016-6763/28 md.) Teknik araçlarla izlemeye hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.
(3) (Değişik:21/2/2014–6526/14 md.) Teknik araçlarla izleme kararı en çok üç haftalık süre için verilebilir. Bu süre gerektiğinde bir hafta daha uzatılabilir. Ancak, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi hâlinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak her defasında bir haftadan fazla olmamak ve toplam dört haftayı geçmemek üzere uzatılmasına karar verebilir. (Ek cümle: 15/8/2017-KHK-694/143 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/138 md.) Teknik araçlarla izleme tedbiri ile birlikte gizli soruşturmacı görevlendirilmesi halinde bu fıkrada belirtilen süreler bir kat artırılarak uygulanır.
(4) Elde edilen deliller, yukarıda sayılan suçlarla ilgili soruşturma ve kovuşturma dışında kullanılamaz; ceza kovuşturması bakımından gerekli olmadığı taktirde Cumhuriyet savcısının gözetiminde derhâl yok edilir.
(5) Bu madde hükümleri, kişinin konutunda uygulanamaz." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan davada, davacılar yakınının ölümünden iki ay öncesinde boğularak öldürülen S.Ö. cinayeti ile ilgili olarak Isparta Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen ... sayılı soruşturma kapsamında Isparta Sulh Ceza Hakimliğince ... tarihinde üç hafta süre ile B.Ç.'nin kamuya açık yerlerdeki faaliyetlerinin, kullanmış olduğu araçların ve iş yerlerinin teknik araçlarla izlenmesine, ses veya görüntülerinin kayda alınmasına karar verildiği; idarece bu kapsamda imkanlar dahilinde sınırlı personel ve büro hizmetlerinde kullanılan 2 (iki) araçla takibe başlandığı, görevli personel ve araçlarla aynı zamanda günlük olaylara da müdahale edildiği, ilin küçük olması nedeniyle takip sırasında şüpheliyle karşılaşıldığı, fiziki takiplerde görevli personel ve araçların şüphelilerce fark edilmesi halinde tekrar görevlendirme yapılamayacağından ekibin deşifre olmaması için, sıralı amirlerin bilgisi dahilinde takibe kısa süreli aralar verildiği ve takibe ara verilmesiyle ilgili tutanak tutularak dosyaya eklendiği savunulmaktadır.
Dava konusu olayda, kamera görüntüleri ve plaka kayıt sistemi görüntüleri incelenerek S.Ö.'yü kasten öldürme suçunu işlediği konusunda kuvvetli şüphe oluşan, daha evvel yine kasten öldürme suçu nedeniyle mahkumiyeti bulunan şüpheli B.Ç. hakkında başka suretle delil elde edilemeyeceğinden gerçekleştirilen teknik takibe fiziki imkanlar veya ilin küçüklüğü gibi sebeplere dayanılarak ara verilmesi, araç ve personel yetersizliğinin olduğu bilinmesine rağmen İlçe Emniyet Müdürlüklerinden veya Genel Müdürlükten destek alınmaması, kuvvetli suç şüphesini gösteren deliller olmasına rağmen ve Mahkemece üç hafta süre ile izin verilen teknik takip konusunda güvenlik güçlerinin gerekli özeni göstermemesi nedeniyle B.Ç.'nin yakalanamadığı ve takibe ara verilmesinden çok kısa bir süre sonra davacılar yakınının daha önce öldürülen kişinin alındığı duraktan ve aynı arabayla alınarak öldürülmesi olayının engellenemediği hususları dikkate alındığında, davacıların murislerinin öldürülmesinde idarenin, hizmetin kuruluşunda ve işletilmesindeki hizmet kusuru nedeniyle sorumlu olduğu ve davacıların uğradığı manevi zararları tazmin etmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmadığı ve manevi tazminat taleplerinin karşılanmasına yeterli hukuki koşulların oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönündeki Isparta İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.