T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1292
Karar No : 2025/4242
DAVACI : ...Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2022 yılı lisanslı büro hizmet ücretlerinin belirlenmesine ilişkin, ... tarihli, ... sayılı, "Lisanslı Büro Hizmet Ücretleri" konulu işleminin;
1) İkinci paragrafında yer alan, “Yine ilgi (a) Yönetmeliğin 27'nci maddesi gereği Lisanslı Büro Hizmet Ücretleri tarifesinin %20 oranında arttırılarak güncellenmesini,” ibaresinin,
2) Üçüncü paragrafında yer alan “Hizmet Ücretleri ve” ibaresinin,
3) Ekinde yer alan “01/01/2022 Tarihinden İtibaren Uygulanacak Lisanslı Büro Hizmet
Ücretleri” tarife tablosunun, “Ücret (TL) (KDV Dâhil)” sütununda yer alan tüm işlem türlerine
ilişkin parasal tutarların,
4) Ekinde yer alan “01/01/2022 Tarihinden İtibaren Uygulanacak Lisanslı Büro Hizmet
Ücretleri” tarifesinin “Açıklamalar” başlığı altında yer alan 5 numaralı maddesindeki “474 TL”
ve 8 numaralı maddesindeki “393 TL” ibarelerinin,
iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI_ : Davacı tarafından, Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 27. maddesinin 2. fıkrasında, “Ücret tarifesinin belirlenmesinde; işin yapım maliyeti ve kâr marjı dikkate alınır.” hükmü bulunmasına rağmen davalı idare tarafından ücret tarifesi belirlenirken işin yapım maliyeti ve kâr marjının dikkate alınmadığı, lisanslı büroların, asgari personel ile büro şartlarının bulunduğu, ancak idare tarafından, söz konusu zorunlu giderler dahi hesaplanmadan tarifenin belirlendiği, lisanslı bürolar için en büyük gider kaleminin personel gideri olduğu, 2022 yılı için asgari ücret artışının %50 olmasına rağmen tarifenin %20 arttırıldığı, ücret tarifesi belirlerken yeniden değerleme oranının da gözetilmediği, lisanslı harita ve kadastro bürolarınca Yönetmelik uyarınca yatırılması gereken teminat miktarının, yeniden değerleme oranında (%36,20) arttırılmasına karşın, tarifenin %20 oranında arttırıldığı, davalı idarenin kullandığı güncelleme oranının, hukuksal bir dayanağının bulunmadığı, gerçek bir maliyet ve kâr marjı hesabı yapılmadığı, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme, ÜFE ve TEFE oranlarının da altında bir oran belirlenerek açıkça dayanaktan yoksun ve keyfi bir düzenleme yapıldığı, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası (HKMO)'nın serbest mühendisler için ücret tarifesini yaklaşık %60 oranında arttırmasına karşın idarenin bu oranın da altında bir artış yaptığı, dava konusu işlemde, ücret tarifesi belirlenmeden önce, HKMO'nun görüşünün alınmadığı, davalı idarenin, kendisinin doğrudan verdiği hizmetler için uyguladığı döner sermaye ücretlerindeki güncelleme oranlarını dahi lisanslı bürolar için ücret tarifesini belirlerken göz önünde bulundurmadığı, idarenin kendi vereceği hizmetler için yeniden değerleme oranında artış yaparken lisanslı bürolar için bu oranın altında artış yaptığı, hizmet bedelinin belirlenmesine ilişkin ölçütlerin belirlendiği, Yönetmeliğin 27. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “Ücret tarifesinin belirlenmesinde; işin yapım maliyeti ve kâr marjı dikkate alınır.” hükmü yerine, idarece bu düzenlemede yer almayan ve ne olduğu da bilinmeyen başka ölçütlerin kullanılmasının hukuki güvenlik ilkesini ihlal ettiği, davalı idarenin savunmasında, yapım maliyeti ve kâr marjı hesabı yaptığına ilişkin bir bilgi ve belge sunulmadığı, davalı idare tarafından, kanun değişikliğiyle serbest mühendislik faaliyeti yapma imkânı yaratılmış olmasınının yapım maliyetini düşüren bir unsur olarak değerlendirildiği, ancak lisanslı mühendislerin serbest mühendislik yapabilmesine karşın serbest mühendislerin de lisanslı mühendis olabilmesinin önünün açıldığı, lisanslı mühendis sayısının artması nedeniyle yapım maliyetinin artarak kar marjının düştüğü ve idare tarafından bunun da dikkate alınmadığı, davalı idarenin, lisanslı mühendislerin, kadastro teknik işleri dışında serbest mühendislik işleri yapacağı öngörüsünün afaki olduğu, lisanslı mühendislik işleri ile birlikte serbest mühendislik işlerini yapan bürolar olabileceği gibi, yalnızca lisanslı mühendislik işlerini yapan büroların da olabileceği, uygulamada lisanslı mühendislerin büro başına düşen iş sayılarının, 7317 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle azaldığı, tarifedeki ücretlerin, işin yapım maliyetini dahi karşılayamaz hale geldiği, Kanun'da ve Yönetmelikte davalı idareye ücretlerde indirim yapma yetkisinin de verilmediği, dolayısıyla, davalı idarenin, 7317 sayılı Kanunla yeni düzenleme yapılmış olmasını gerekçe göstererek ücretlerde indirim yapma yetkisinin bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usul yönünden; davacı derneğin yalnızca kendi tüzel kişiliğine yönelik menfaat ihlali halinde dava açma ehliyeti bulunduğu, üyeleri adına dava açma yetkisinin olmadığı, bu nedenle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, esas yönünden; yeni düzenleme sonrasında lisanslı mühendislerin, serbest harita ve kadastro mühendislik ve müşavirlik faaliyetlerinde de bulunabilecekleri, dolayısıyla yeni bir gelir getirici faaliyet edindikleri ve bu nedenle iş yapım maliyetlerinin düşerek kar marjının arttığı, bu nedenle, 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 2022 yılı lisanslı büro hizmet ücretlerinin, Harita Kadastro Mühendisleri Odasının da görüşü alınarak ... tarihli ve ... sayılı Makam Oluru ile belirlendiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 27. maddesinde, ücret tarifesi belirlenirken işin yapım maliyeti ve kâr marjının dikkate alınacağının düzenlendiği, davalı idare tarafından dava dosyasına işin yapım maliyetinin hesaplandığına ve hangi oranda kar marjının kabul edildiğine yönelik herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, bu nedenle ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınmadan dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, idarenin 2022 yılı lisanslı büro hizmet ücretlerinin belirlenmesine İlişkin ... tarihli ve E-... sayılı Makam Oluru'nun;
I) ikinci paragrafında yer alan, "Yine ilgi (a) Yönetmeliğin 27'nci maddesi gereği Lisanslı Büro Hizmet Ücretleri tarifesinin %20 oranında arttırılarak güncellenmesini” ibarelerinin,
2)Üçüncü paragrafında yer alan "Hizmet Ücretleri ve” ibarelerinin,
3)Ekinde yer alan "01/01/2022 Tarihinden İtibaren Uygulanacak Lisanslı Büro Hizmet Ücretleri " tarife tablosunun, "Ücret (TL) (KDVDâhil) " sütununda yer alan tüm işlem türlerine ilişkin parasal tutarların,
4)Ekinde yer alan "01/01/2022 Tarihinden İtibaren Uygulanacak Lisanslı Büro Hizmet Ücretleri” tarifesinin "Açıklamalar " başlığı altında yer alan 5 numaralı maddedeki "474 TL” ve 8 numaralı maddedeki "393 TL” ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunun "Tutulacak defter ve belgeler ile uygulanacak ücretler" başlıklı 8'inci maddesinde, "Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları, malî mevzuat gereği tutacakları kayıtlar ile yönetmelikte belirlenecek kayıt ve defterleri tutmak zorundadırlar. Lisans sahiplerine çalısma konuları ile ilgili bilgi ve belgelerin verilmesi, kullanılması ve hizmetle ilgili ücret tarifelerinin hazırlanmasına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikte belirlenir. Hizmet ile ilgili ücret tarifeleri, her yıl harita kadastro mühendisleri odasının görüşü alınmak suretiyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenir." Hükmü yer almış; söz konusu yasaya dayanılarak 5.5.2008 gün ve 26867 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin "lisanslı büroların hizmet ücretleri" başlıklı 36'ncı maddesinin 1'inci fıkrasında; lisanslı büroların, kadastro teknik hizmetlerine yönelik ücret tarifelerinin, odanın görüşü alınmak suretiyle, ilk kez belirleme dışında, her yıl Ocak ayının ilk haftası içerisinde İdare tarafından belirleneceği ve ilan edileceği, lisanslı büroların belirlenen ücret tarifesine göre ücret alacakları, 2'nci fıkrasında, ücret tarifesinin belirlenmesinde; işin yapım maliyeti ve kâr marjının dikkate alınacağı, ücret tarifesinin belirlenmesinde ulaşım giderlerinin dikkate alınmayacağı, ulaşım için araç kullanılması gereken durumlarda, ulaşımın aracın ilgilisince temin edileceği; 3'üncü fıkrasında ise, lisanslı büroların, yeni yıla ait hizmet ücretleri yayınlanıncaya kadar aldıkları ve yapacakları işler için mevcut ücret tarifesini uygulayacağı ve fiyat farkı almayacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümlere göre, yasada sözü edilen hallerden birinin gerçekleşmesi halinde lisanslı büroların hizmet ücretlerinin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenebileceği açıktır.
Dava konusu edilen tarife Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce, lisanslı büroların gelir ve gider dengesi gözönüne alındığında ortaya çıkabilecek yüksek fiyat uygulamalarının ve karışıklığın önüne geçilmesi amacıyla Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasının görüşü alınmak suretiyle yayımlanmış olup; iptali istenilen düzenleyici işlemde, yukarıda yazılı Kanunda yer alan hükümlere uygun ve ona paralel düzenlemeler içermesi nedeniyle hukuka, kamu yararı ve hizmet gereğine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Daire Başkanlığının ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile yazı ekinde gönderilen 2022 yılına ilişkin Lisanslı Büro Hizmet Ücretleri taslağına yönelik Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Başkanlığından 27/12/2021 (yazıda sehven 27/12/2020 tarihinin yazıldığı anlaşılmaktadır.) tarihine kadar görüş bildirilmesi istenilmiş, anılan Oda tarafından, dava konusu işlem tesis edildikten sonra, ... tarih ve ... sayılı görüş yazısı ile taslakta Lisanslı Büro Hizmet Ücretlerinde %25 oranında artışın öngörüldüğü, ekonomik koşullar, TÜİK'in açıkladığı enflasyon değeri ve yaşanan reel enflasyon, işçilik, ulaşım ve benzeri giderlerde yaşanan artışlar ve Oda tarafından serbest harita mühendislik müşavirlik hizmetleri için yıllık %40'ı aşan bir oranda artış yapıldığı birlikte değerlendirildiğinde, 2022 yılı geçerli olacak artışın, en az yeniden değerleme oranı olan %36,20 oranında olması gerektiği yönünde görüş bildirilmiştir.
Bu arada, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı, "Lisanslı Büro Hizmet Ücretleri" konulu Makam Oluru ile 01/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının hizmet ücretleri, taslaktaki oranlar üzerinden belirlenmiş, söz konusu ücret tarifesinin davalı idarenin resmi internet sitesinde yayımlanması üzerine davacı tarafından, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Davacının dava açma ehliyetinin incelenmesi:
Davalı tarafından, davacı derneğin yalnızca kendi tüzel kişiliğine yönelik menfaat ihlali halinde dava açma ehliyeti bulunduğu, üyeleri adına dava açma yetkisinin olmadığı, bu nedenle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabileceği hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali", içtihatlarda, dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel olması, idari işlemin mutlaka davacı hakkında tesis edilmiş olması sonucunu doğurmamaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları davacının gerçek kişi, tüzel kişi, belde sakini olması gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle ve her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliği de göz önünde tutularak belirlenmektedir.
Dava konusu düzenlemeyle, 5368 sayılı Kanun uyarınca lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının 2022 yılı süresince uygulamak zorunda olduğu ücret tarifesinin belirlendiği görülmektedir.
Davacı derneğin ise, 5368 sayılı Kanun ve buna dayalı olarak çıkarılacak mevzuatın uygulanması sırasında ortaya çıkacak sorunları üyesi olan lisanslı harita kadastro mühendisleri ile bürolarının ortak menfaatleri doğrultusunda çözmek, gerektiğinde üyeleri adına dava açmak amacıyla kurulduğu dernek tüzüğünden anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı dernek tarafından, üyesi olan lisanslı mühendis veya bürolar adına açılmayan, üyelerinin ortak menfaatlerini temin etmek için dernek tüzel kişiliği adına açılan işbu davada, davacı derneğin, lisanslı bürolara ilişkin ücret tarifesini içeren dava konusu işlemin iptalini istemekte ehliyetli olduğu, davalı idarenin davanın ehliyet yönünden reddi gerektiğine ilişkin itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
29/06/2005 tarih ve 25860 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un, 7317 sayılı Kanunla değişik;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde,
"Bu Kanunun amacı, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlayacak lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin faaliyet, denetim ve sorumluluklarına ve kuracakları harita ve kadastro bürolarına dair esas ve usûlleri belirlemektir.
Kadastro teknik hizmetlerinden tescile tâbi olmayan aplikasyon, yer gösterme ve plan örneği işlemlerinin yapım ve kontrolü, tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini işlemlerinin yapım sorumluluğu ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenecek kadastro teknik hizmetleri niteliğindeki diğer işler lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilir. Lisanslı harita ve kadastro mühendisleri, bu Kanun kapsamında faaliyetlerini yürüttükleri süre içerisinde serbest harita ve kadastro mühendislik ve müşavirlik faaliyeti de yürütebilirler. Kamu kurum ve kuruluşlarının diğer kanunlar ve ilgili mevzuata göre hak, görev ve yetkileri devam eder." düzenlemesine;
"Tutulacak defter ve belgeler ile uygulanacak ücretler" başlıklı 8. maddesinde,
"Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları, malî mevzuat gereği tutacakları kayıtlar ile yönetmelikte belirlenecek kayıt ve defterleri tutmak zorundadırlar.
Lisans sahiplerine çalışma konuları ile ilgili bilgi ve belgelerin verilmesi, kullanılması ve hizmetle ilgili ücret tarifelerinin hazırlanmasına ilişkin usûl ve esaslar yönetmelikte belirlenir.
Hizmet ile ilgili ücret tarifeleri, her yıl harita kadastro mühendisleri odasının görüşü alınmak suretiyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü" başlıklı Otuzdördüncü Bölümünün "Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri" başlıklı 480. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "16/6/2005 tarihli ve 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun hükümlerine göre harita ve kadastro mühendislik bürolarına lisans vermek, bu büroların faaliyet usul ve esaslarını belirlemek ve denetlemek." hükmü;
"Hizmet birimlerinin görevleri" başlıklı 484. maddesinin 1. fıkasının (b) bendinin 3. alt bendinde, "Merkez teşkilatının hizmet birimlerinin görevleri şunlardır:
Kadastro Dairesi Başkanlığı: 5368 sayılı Kanun hükümlerine göre harita ve kadastro mühendislik bürolarına lisans vermek, bu büroların faaliyet usul ve esaslarını belirlemek, sicil ve kaydını tutmak." hükmü yer almıştır.
25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelik, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve bürolarının çalışma usul ve esaslarını belirleyerek, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlamak ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
(2) Bu Yönetmelik, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve bürolarıyla ilgili lisans alma, kuruluş, görev, yetki ve sorumluluk, disiplin işleri, personel, görevin ifa edileceği mekân ve donanım, teminat alınması, teminatın saklanması ve iadesi, iş dağıtımı, denetim, imza yetkisinin devri, bilgi ve belgelerin verilmesi ve kullanılması, kayıt ve defterlerin tutulması, lisansın iptali ile hizmetle ilgili ücret tarifelerine ilişkin usul ve esasları kapsar." hükmüne;
"Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelikte yer alan; ...
c) İdare: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünü,
d) Kadastro teknik hizmetleri: Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilecek olan tescile tâbi olmayan aplikasyon, parselin yerinde gösterilmesi, plan örneği verilmesi ile tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini ile 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun ek 5 inci maddesi gereğince hatalı bağımsız bölüm veya blok numarası düzeltilmesi işlemlerine yönelik talebe bağlı hizmetleri, ...
ğ) Lisanslı büro: Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hizmetler ile diğer kanunlarla kendilerine verilen görevleri yapmakla sınırlı olmak kaydıyla lisans alan lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarını, ...
i) Lisanslı mühendis: Lisans belgesini almış olan mühendisi, ...
k) Oda: TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasını, ...
m) TMMOB: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğini, ifade eder." hükmüne;
"İdarenin görevleri, yetkileri ve lisanslı büro komisyonu kurulması" başlıklı 4. maddesinde,
"(1) İdare bu Yönetmelik çerçevesinde;
...
b) Odanın görüşü alınmak suretiyle lisanslı büro hizmet ücretlerinin belirlenmesi,
... konularında görevli ve yetkilidir. ..." hükmüne;
"Lisanslı büroların hizmet ücretleri" başlıklı 27. maddesinde,
"(1) Lisanslı büroların kadastro teknik hizmetlerine yönelik ücret tarifeleri, ilk kez belirleme dışında, her yıl Ocak ayının ilk haftası içerisinde İdare tarafından Odanın da görüşü alınarak belirlenir ve ilan edilir. Lisanslı bürolar belirlenen ücret tarifesine göre ücret alırlar.
(2) Ücret tarifesinin belirlenmesinde; işin yapım maliyeti ve kâr marjı dikkate alınır. Ücret tarifesinin belirlenmesinde ulaşım giderleri dikkate alınmaz. Ancak İdare tarafından belirlenecek olan fiyat tarifesine uygun olarak hesaplanan ulaşım gideri ilgilisinden ayrıca alınabilir.
(3) Lisanslı bürolar, yeni yıla ait hizmet ücretleri yayımlanıncaya kadar aldıkları ve yapacakları işler için mevcut ücret tarifesini uygular ve fiyat farkı alamaz.
(4) Lisanslı büroların işi alma tarihleri sözleşme yaptıkları tarihtir.
(5) Lisanslı bürolar, plân örneği işlemi nedeniyle 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu gereği alınması gereken harçların ilgilisince Maliye veznesine yatırılmasını sağlar ve makbuzunu işlem dosyasında saklar. Harç tahsili makbuz ile belgelendirilmeden işlem sonuçlandırılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarında hukuka uygunluk denetiminin, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yapılacağı öngörülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; lisanslı bürolara yönelik ücret tarifesinin, her yıl harita kadastro mühendisleri odasının görüşü alınmak suretiyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirleneceği açıktır.
Uyuşmazlıkta, lisanslı büroların hizmet ile ilgili ücret tarifelerinin belirlenmesinde yetkili bulunan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce 22/12/2021 tarihli yazı ile Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Başkanlığından görüş sorulduğu, ardından dava konusu 27/12/2021 tarihli Olur tesis edilerek lisanslı büroların 2022 yılı ücret tarifesinin belirlendiği görülmüştür.
Buna göre, yukarıda özetlenen mevzuatta öngörülen yetkili merci olan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından, şekli ve usuli gerekliliklerin tamamlanmasını müteakip tesis edilen dava konusu işlemde yetki ve şekil yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
İdari işlem ile ulaşılmak istenen nihai sonuç olan idari işlemin amaç unsurunun her zaman "kamu yararı" olması gerekmektedir.
Diğer taraftan; Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 27. maddesinde, lisanslı büro ücretleri belirlenirken esas alınacak kriterlerin "işin yapım maliyeti" ile "kâr marjı" olduğunun, ulaşım giderlerinin ücret tarifesinin belirlenmesinde dikkate alınmayacağının öngörüldüğü, bu düzenlemenin de iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 24/04/2025 tarihli ve E:2021/6640, K:2025/2205 sayılı kararıyla, anılan kural yönünden davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Lisanslı harita ve kadastro mühendisleri ve büroları, serbest meslek mensubu olmalarına karşın, kamu hizmetinin yerine getirilmesi amacıyla faaliyet yürütmektedirler. Yürüttükleri faaliyetin karşılığında hak ettikleri ücret için objektif, öngörülebilir belirli bir ücret tarifesinin bulunması, ücretlerin de Yönetmelikte öngörülen "işin yapım maliyeti" ile "kâr marjı" kriterleri dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından, 7317 sayılı Kanun ile lisanslı mühendislere getirilen "serbest harita kadastro mühendislik ve müşavirlik" faaliyeti imkanına bağlı olarak bürodaki personel, kira gibi sabit giderlerin her bir iş başına düşen payının (birim maliyetinin) azaldığı da dikkate alınarak "talebe konu işin" yapım maliyetinin yanı sıra kamu hizmetinin erişilebilirliği ile büro faaliyetlerinin sürdürülebilirliği arasındaki denge gözetilerek "kâr marjı"nın göz önünde bulundurulması suretiyle dava konusu tarifenin tesis edildiği anlaşıldığından, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak hazırlandığı sonucuna varılan dava konusu işlemde amaç unsuru yönüyle de hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
Gerek yargısal kararlarda gerekse öğretide idari işlemin sebep unsuru, işlemin yapılmasını gerektiren hukuki işlem veya olay olarak tanımlanmaktadır. Sebep, idareyi işlem yapmaya yönelten tüm etkenler olup, işlemin bir tür gerekçesidir.
Dava konusu işlemin, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca her yıl yeniden belirlenmesi zorunluluğu çerçevesinde 2022 yılına özgü olarak tesis edilmesi karşısında, meşru, makul ve yeterli hukuki gerekçesinin olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde sebep unsuru yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bir idari işlemin konu unsuru ise, o işlemin hukuk aleminde yaptığı etki ve doğurduğu hukuki sonuç veya hüküm olarak ifade edilmektedir. İşlemin konusu, onun içeriğidir. İşlemin konusunun hukuka ve genel ahlaka aykırı olmaması, ayrıca imkansız bulunmaması gerekir.
İptali istenilen işlemin konusunu, 2022 yılı lisanslı büro hizmet ücretlerinin belirlenmesi olduğu, bu hâliyle dava konusu düzenlemenin konu unsuru yönünden de hukuka uygun bulunduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin, serbest harita ve kadastro mühendisliği faaliyetinde de bulunabilmesinin Kanun değişikliği ile mümkün kılınarak lisanslı büro hizmetlerinin yapım maliyetlerinin düşürüldüğü, aynı zamanda yeni bir gelir getirici faaliyete izin verilmesi nedeniyle kâr marjının da arttırıldığı dikkate alınarak kamu hizmetine herkesin erişim sağlamasını teminen tesis edildiği sonucuna varılan dava konusu işlemde hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 30/09/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.