T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1356
Karar No : 2025/3395
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN
DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER : 1- ... Denizcilik Makina ve Ticaret A.Ş.
2- ... Römorkör Ve Kılavuzluk Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kılavuzluk ve Römorkör Hizmetleri
İnş. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU : Davacı şirket tarafından, İzmit Körfezi hizmet bölgesinde römorkörcülük hizmetlerinin yürütülmesi talebiyle 13/02/2020 tarihinde yapılan hizmet izni başvurusunun, söz konusu bölgede ... Denizcilik Makine ve Ticaret A.Ş. ile ... Römorkör ve Kılavuzluk A.Ş. isimli şirketlerin yetkilendirilmesi suretiyle reddedilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davalı idarenin ve müdahillerin istinaf başvurularının reddine kesin olarak karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, davanın konusu itibarıyla uyuşmazlığın temyize tabi olduğu, Yönetmeliğe karşı açılan davalarda verilen yargı kararlarının uygulandığı ve yetkilendirme işlemlerinin ortadan kaldırıldığı ve davanın konusuz kaldığı ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
2- Davalı yanında müdahiller tarafından, davanın konusu itibarıyla uyuşmazlığın temyize tabi olduğu, Bakanlığın Yönetmelikle düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu, Yönetmeliğe dayalı olarak tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, bakılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca temyize tabi olduğuna karar verilerek, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
24/06/1993 tarih ve 3911 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak çıkarılan ve 19/08/1993 tarih ve 21673 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile Denizcilik Müsteşarlığı kurulmuş, teşkilat ve görevlerine ilişkin esaslar düzenlenmiştir.
Söz konusu Kanun Hükmünde Kararname
nin dayandığı 3911 sayılı Yetki Yasası, Anayasa Mahkemesi'nin 16/09/1993 tarih ve E:1993/26, K:1993/28 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Öte yandan, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından görülmekte olan bir davada, 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri Anayasa'ya aykırı bulunarak iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmuştur.
Başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi 15/07/2002 tarih ve E:2002/116, K:2002/67 sayılı kararıyla; 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin sadece 2. maddesinin (c) ve (d) bentlerinin davada uygulanacağından bu bentlere yönelik inceleme yaparak Yetki Yasasının iptal edildiği gerekçesiyle 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin (c) ve (d) bentlerinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.
Bu süreç içerisinde ise Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmetleri konusundaki ilk düzenleme Mülga Denizcilik Müsteşarlığı döneminde 28/01/1998 tarih ve 23244 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkaj Hizmetleri Teşkilatları Hakkında Yönetmelik olmuştur.
Bu Yönetmelik, 15/02/2002 tarih ve 24672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Teşkilatları Yönetmeliğinin 17. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Anılan Yönetmeliğin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/01/2004 tarih ve E:2002/1702, K:2004/1365 sayılı kararıyla; Yönetmeliğin çıkarılmasına esas alınan yasal dayanağın (Anayasa Mahkemesince iptal edilmesine bağlı olarak) kalmadığı gerekçesiyle Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Teşkilatları Yönetmeliğinin yürürlükten kaldırılan geçici 1. maddesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, Yönetmeliğin diğer maddelerinin ise iptaline karar verilmiştir.
Daha sonra, 15/03/2005 tarih ve 25756 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5310 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin (c) bendi "Bayrak Devleti", "Liman Devleti" ve "Kıyı Devleti" yetkilerini haiz olarak denizlerde seyir, can, mal ve çevre güvenliğini sağlamak ve deniz kirliliğini önlemek amacıyla gerekli tedbirleri almak, bayrak devleti denetim ve uygulama hizmetleri ile liman devleti kontrol hizmetlerini yapmak, yaptırmak, kılavuzluk, römorkörcülük ve benzeri hizmetleri belirleyeceği esaslar çerçevesinde yaptırmak, arama kurtarma faaliyetlerini düzenlemek ve en üst düzeyde koordinasyonu sağlamak ve bu maddedeki görevlere ilişkin denetimleri yapmak" şeklinde değiştirilmiştir.
01/11/2011 tarih ve 28102 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 44. maddesi ile 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılarak deniz ve içsulara yönelik görev ve yetkiler aynı KHK'nin 9. maddesiyle Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının ana hizmet birimlerinden olan "Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne verilmiştir. 655 sayılı KHK'nin 9. maddesinin (k) bendinde, "Türk kıyılarında faaliyet gösteren liman, iskele ve benzeri kıyı yapılarına yanaşacak gemiler ile Türk boğazlarını kullanacak gemilere verilecek kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu hizmetleri vermek veya verebilecekleri yetkilendirmek ve denetlemek" adı geçen Genel Müdürlüğün görevleri arasında sayılmıştır.
Bu dönem içerisinde de Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri davalı idare tarafından verilen geçici izinlerle yürütülmüş, bir yandan da yeni Yönetmelik çalışmaları yapılmıştır.
Söz konusu çalışmalar sonucunda, davalı idare tarafından, Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Yönetmeliği 31/12/2018 tarih ve 30642 (4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış, bu Yönetmelik 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 23. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Davacı tarafından, 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik"in iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 09/12/2021 tarih ve E:2020/696, K:2021/6121 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, anılan karar, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/09/2022 tarih ve E:2022/1465, K:2022/2461 sayılı kararıyla bozulmuştur.
Bununla birlikte, 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, 11/02/2025 tarih ve 32810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 33. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle de Dairemizin 30/06/2025 tarih ve E:2023/737, K:2025/3385 sayılı kararıyla, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Öte yandan, 11/02/2025 tarih ve 32810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelikte, bölgesel hizmet sahalarında verilecek kılavuzluk ve/veya römorkörcülük hizmetlerinin yirmi yılı geçmemek üzere Bakanlık tarafından devredilebileceği, bu devirin 618 sayılı Kanun'un ek 1. maddesinde belirtilen işletme hakkının verilmesi yöntemi kullanılarak ihale ile yapılacağı, ihalenin her bir bölgesel hizmet sahası ve hizmet için ayrı ayrı yapılacağı düzenlenmiştir.
Bu durumda, kılavuzluk ve/veya römorkörcülük hizmetlerinin Bakanlık tarafından, 618 sayılı Kanun ve Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yapılacak ihaleler ile devredilmesi gerektiği açıktır.
Dolayısıyla davalı idarece dava konusu hizmet sahasına yönelik yapılacak ihale sonucuna göre yeni bir işlem tesis edileceği anlaşıldığından, temyizen incelenen karar sonucu itibarıyla hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/06/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)- KARŞI OY :
Dava, davacı şirket tarafından, İzmit Körfezi hizmet bölgesinde römorkörcülük hizmetlerinin yürütülmesi talebiyle 13/02/2020 tarihinde yapılan hizmet izni başvurusunun, söz konusu bölgede ... Denizcilik Makine ve Ticaret A.Ş. ile ... Römorkör ve Kılavuzluk A.Ş. isimli şirketlerin yetkilendirilmesi suretiyle reddedilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 12/11/2020 tarihli ve Y.D. İtiraz No:2020/476 sayılı kararı ile hukuka aykırı bulunan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Yönetmeliğine dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin yasal dayanağının kalmadığı anlaşıldığından, hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanan Yönetmeliğe dayalı olarak tesis edilen dava konusu bireysel işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesinin 07/07/2020 tarih ve E:2020/696 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmiş, karara karşı yapılan itiraz neticesinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/11/2020 tarih ve Y.D. İtiraz No:2020/476 sayılı kararıyla itirazın kabulüne, 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Diğer taraftan, Danıştay Onuncu Dairesinin 09/12/2021 tarih ve E:2020/696, K:2021/6121 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, ancak, karara karşı temyiz başvurusunda bulunulması neticesinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/09/2022 tarih ve E:2022/1465, K:2022/2461 sayılı kararıyla Danıştay Onuncu Dairesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Görüldüğü üzere, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/11/2020 tarih ve Y.D. İtiraz No:2020/476 sayılı kararıyla 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in yürütmesinin durdurulduğu, ancak Danıştay Onuncu Dairesinin 09/12/2021 tarih ve E:2020/696, K:2021/6121 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmesi nedeniyle yürütmenin durdurulması kararının geçerliliğini kaybettiği ve Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in tekrar yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, 11/02/2025 tarih ve 32810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 33. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle de Danıştay Onuncu Dairesinin 30/06/2025 tarih ve E:2023/737, K:2025/3385 sayılı kararıyla, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Dolayısıyla, 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olduğu gibi daha sonra da Yönetmelik hakkında herhangi bir iptal kararı verilmemiş olup, dava konusu işlemin hukuki değerlendirmesinin işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre yapılması gerektiği açıktır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu hizmet sahasında yetkilendirilmek üzere yapılan başvuruların Hizmet İzni Komisyonu tarafından 08/01/2020 tarih ve 31002 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında değerlendirildiği, asgari şartları sağladığı tespit edilen müdahil şirketlerin yetkilendirilmesine karar verildiği ve dava konusu hizmet sahasında müdahil şirketlerin yetkilendirilmesi işleminin iptalini gerektirir herhangi bir hukuki sebebin bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline dair mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararın bozulması gerekmekte iken gerekçeli olarak onanması yolundaki Daire kararına katılmıyorum.