T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1543
Karar No : 2025/2215
DAVACI : ...
DAVALI :...Genel Müdürlüğü
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından,
1) 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin;
- yetki ve şekil yönünden tamamının, bu mümkün olmadığı takdirde;
- 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin,
- 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin,
- 22. maddesinin
iptali ile
2) 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına,
karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI_ : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "kesin koordinatlı parsel" düzenlemesinin yapılmasında idarenin yetkisinin bulunmadığı, bu maddenin 3458 sayılı Kanun'un 1. maddesinde aykırı olduğu, 4. maddesinde yer alan "iş dağıtımının belirlenmesi" ibaresinin belirsiz olduğu, 22. maddesinde tanımlanan işlerin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün kuruluş yasasında bulunmadığı, tevhit işleminin sayılıp ifraz işleminin sayılmamasının hukuki belirsizlik oluşturduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik'in tamamının iptali ile bu Yönetmeliğin dayanağı olan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un Lisanslı harita kadastro mühendislik bürosu açacaklarda aranacak şartlar başlıklı 2. maddesinde " (Değişik fıkra:21/4/2021-7317/2 md.) Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının açılıp işletilmesi, lisans sahibi olanlara aittir.
Lisans sahibi olabilmenin genel şartları şunlardır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Kamu haklarından mahrum bulunmamak.
c) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
d) (Değişik: 23/1/2008 – 5728/575 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve vergi kaçakçılığı ile haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak.
e) Devlet memurluğundan çıkarılma cezası almamış olmak.
Lisans sahibi olabilmenin özel şartları ise şunlardır:
a) Harita ve kadastro mühendisleri odasına kayıtlı bulunmak.
b) Kamu veya özel sektörde harita ve kadastro mühendisi olarak en az on yıl çalışmış olmak.
c) Müracaat tarihinde, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu hükümleri uyarınca meslekten geçici men cezası veya ihraç cezası almamış olmak.
d) Elli bin Türk Lirası tutarındaki teminatı bankaya yatırarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü adına bloke ettirmek.
e) (Mülga:21/4/2021-7317/2 md.)
Bu maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde yer alan miktar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Teminatların alınması, saklanması ve iadesine ilişkin hususlar Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmelikte belirlenir." hükmü, Kuruluş, görev, lisans verilmesi ve denetim başlıklı 4. maddesinde " (Değişik:21/4/2021-7317/4 md.) 2 nci maddede yer alan şartları taşıyan ve lisans başvurusunda bulunan mühendislere, lisanslı harita ve kadastro mühendislik faaliyeti yürütebilmeleri için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından lisans verilir.
Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları il genelinde yetkili olmak üzere lisanslı mühendisin talep ettiği ilçede kurulur.
Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları, meslek alanıyla ilgili mühendis, tekniker veya teknisyen unvanlarında en az 3 kişi çalıştırmakla yükümlüdür. Bu hüküm doğrultusunda çalıştırılanlardan en az birinin lisans sahibi dışında bir mühendis olması zorunludur.
Lisansların verilmesi, iptal edilmesi ve sicillerin tutulması ile lisanslı büro faaliyetlerinin denetimini yaparak uyarma, kınama, lisansın geçici veya sürekli iptali cezalarını vermeye Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilidir.
Bu Kanun kapsamına giren işlem başvuruları, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen yöntemlerle yapılır.
Kuruluş, görev, lisans verilmesi, iş dağıtımı, lisanslı büro yetkilendirmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususlar yönetmelikte belirlenir." kuralları yer almıştır.
Aynı Kanun'un Yönetmelik başlıklı 11. maddesinde ise "Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, harita ve kadastro mühendisleri odasının görüşleri alınmak suretiyle doksan gün içerisinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce hazırlanarak yürürlüğe konulur." kuralına yer verilmiştir.
Davacı tarafın soyut mahiyetteki Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmü yer almaktadır.
Anayasanın 124. maddesi ile idarelere, kamu hizmetinin daha etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarma ve bu yönetmeliklerde değişiklikler yapabilme yetkisinin verilmiş olduğu ve bu yönetmeliklerin Anayasa, yasa, tüzük ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi ve öngörülen biçim ve yetki koşullarına uyularak çıkarılması dışında, söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasında kamu hukuku yönünden herhangi bir engel bulunmamaktadır
Bu itibarla 5368 sayılı Yasa ile lisanslı harita ve kadastro mühendislik faaliyeti yürütebilmeleri için kurulacak büroların, kuruluş, görev, lisans verilmesi, iş dağıtımı, lisanslı büro yetkilendirmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususların Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce yürürlüğe konulanacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlandığından bu yetkiye dayalı olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan dava konusu Yönetmelikte üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
29/06/2005 tarih ve 25860 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun, 27/04/2021 tarih ve 31467 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7317 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun hükümleriyle değiştirilmiş, bunun üzerine 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik hükümleri yürürlüğe girerek, 15/06/2013 tarihli ve 28678 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
Dava konusu düzenlemenin hukuka uygunluk denetimi, davacının iddiaları ile sınırlı olarak yapılmıştır.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün düzenlendiği Otuzdördüncü Bölümünün, dava konusu Yönetmeliğin yayım tarihinde yürürlükte bulunan haliyle;
"Amaç" başlıklı 478. maddesinde,
"(1) Bu Bölümün amacı; mülkiyet hakkını tespit etmek üzere taşınmazların kadastro çalışmalarını planlamak, yürütmek, yenilenmesini ve güncellenmesini sağlamak, tapu sicillerini oluşturmak, arşivlenerek korunmasını sağlamak, toplu değerleme faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek, harita yapmak, üretim standartlarını tespit etmek ve arşivlenmesini sağlamak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları ile teşkilatlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne;
"Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri" başlıklı 480. maddesinde,
"(1) Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri şunlardır:
...
b) Ülkenin kadastrosunu yapmak, değişiklikleri takip etmek, tapu planlarının yenilenmesini ve güncellenmesini sağlamak, bunlara ilişkin kontrol ve denetim hizmetlerini yürütmek.
c) Büyük ölçekli kadastral ve topografik haritaların üretilmesi amacı ile jeodezik altyapı, havadan fotoğraf alımı, 1/5000 ve daha üst ölçekli fotogrametrik ve yersel harita üretim hizmetlerini yapmak veya yaptırmak, kontrol etmek, denetlemek ve temel prensipleri tespit etmek.
ç) Mekansal bilgi sistemi altyapısını ve harita üretim izleme merkezini oluşturmak, verilerden gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarının faydalanmasını sağlamak, coğrafi bilgi sistemleri konusunda verilecek görevleri yapmak.
...
f) 16/6/2005 tarihli ve 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun hükümlerine göre harita ve kadastro mühendislik bürolarına lisans vermek, bu büroların faaliyet usul ve esaslarını belirlemek ve denetlemek.
ğ) Genel Müdürlüğün görev, hizmet ve faaliyetleri ile ilgili olarak diğer kamu kurum ve kuruluşları ile meslek kuruluşlarınca uyulacak esasları belirlemek, koordinasyonu sağlamak.
ı) Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yerine getirmek." düzenlemesine;
"Hizmet birimlerinin görevleri" başlıklı 484. maddesinde,
"(1) Merkez teşkilatının hizmet birimlerinin görevleri şunlardır:
...
b) Kadastro Dairesi Başkanlığı:
1) Kadastro hizmetlerinin etkin ve zamanında sunulmasını sağlamak, kadastro işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamak için gerekli düzenlemeleri yapmak.
...
3) 5368 sayılı Kanun hükümlerine göre harita ve kadastro mühendislik bürolarına lisans vermek, bu büroların faaliyet usul ve esaslarını belirlemek, sicil ve kaydını tutmak.
...
7) Kadastro ve teknik işlemler ile ilgili her türlü konuyu incelemek ve sonucunu bildirmek.
8) Kadastro çalışmalarının teknik işlerinin bir kısmını veya tamamını gerçek veya tüzel kişilere yaptırmak, sonuçlarını takip etmek ve denetlemek.
9) Talebe bağlı işlemler ile imar, toprak ve tarım reformu, arazi toplulaştırması, afet ve diğer sebeplerle meydana gelen zemin düzenlemeleri ve değişikliklerin tescili ile ilgili teknik işlerin yapılmasını planlamak, izlemek ve gerekli tedbirleri almak." düzenlemesine yer verilmiştir.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un, 5728 ve 7317 sayılı Kanunlarla değişik;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde,
"Bu Kanunun amacı, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlayacak lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin faaliyet, denetim ve sorumluluklarına ve kuracakları harita ve kadastro bürolarına dair esas ve usûlleri belirlemektir.
Kadastro teknik hizmetlerinden tescile tâbi olmayan aplikasyon, yer gösterme ve plan örneği işlemlerinin yapım ve kontrolü, tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini işlemlerinin yapım sorumluluğu ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenecek kadastro teknik hizmetleri niteliğindeki diğer işler lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilir. Lisanslı harita ve kadastro mühendisleri, bu Kanun kapsamında faaliyetlerini yürüttükleri süre içerisinde serbest harita ve kadastro mühendislik ve müşavirlik faaliyeti de yürütebilirler. Kamu kurum ve kuruluşlarının diğer kanunlar ve ilgili mevzuata göre hak, görev ve yetkileri devam eder." düzenlemesine;
"Kuruluş, görev, lisans verilmesi ve denetim" başlıklı 4. maddesinde,
"2 nci maddede yer alan şartları taşıyan ve lisans başvurusunda bulunan mühendislere, lisanslı harita ve kadastro mühendislik faaliyeti yürütebilmeleri için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından lisans verilir.
Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları il genelinde yetkili olmak üzere lisanslı mühendisin talep ettiği ilçede kurulur.
Lisanslı harita kadastro mühendislik büroları, meslek alanıyla ilgili mühendis, tekniker veya teknisyen unvanlarında en az 3 kişi çalıştırmakla yükümlüdür. Bu hüküm doğrultusunda çalıştırılanlardan en az birinin lisans sahibi dışında bir mühendis olması zorunludur.
Lisansların verilmesi, iptal edilmesi ve sicillerin tutulması ile lisanslı büro faaliyetlerinin denetimini yaparak uyarma, kınama, lisansın geçici veya sürekli iptali cezalarını vermeye Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü yetkilidir.
Bu Kanun kapsamına giren işlem başvuruları, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen yöntemlerle yapılır.
Kuruluş, görev, lisans verilmesi, iş dağıtımı, lisanslı büro yetkilendirmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususlar yönetmelikte belirlenir." düzenlemesine;
"Yemin ve sorumluluk" başlıklı 5. maddesinde,
"Lisans sahibi, bu Kanun kapsamındaki görevine fiilen başlamadan önce, o yer sulh hukuk mahkemesinde görevini doğru ve tarafsız olarak yürüteceğine, bu Kanun hükümlerine ve ilgili mevzuata aykırı hareket etmeyeceğine ve ettirmeyeceğine dair yemin eder.
Bu Kanun kapsamında yapılan iş ve işlemlerden; tescile tâbi olmayanların yapım ve kontrolünden, tescile tâbi olanların ise yapımından lisans sahibi kişi sorumludur. Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarında, bu Kanun kapsamında belirtilen hizmetleri yapmakla yetkilendirilenler Türk Ceza Kanununun uygulanmasında kamu görevlisi sayılır ve büroların işlemlerinden dolayı zarar doğması halinde kusuru bulunana 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1007 nci maddesi uyarınca rücu edilir.
Lisans sahibi harita ve kadastro mühendisi, görevinde bulunmadığı hallerde imza yetkisini en fazla bir ay süre ile aynı büroda çalışan en az iki yıl harita ve kadastro hizmetlerinde deneyimli, bir başka harita ve kadastro mühendisine devredebilir. Ancak; bu durumda imza devrinde bulunan lisans sahibi iş ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.
İmza yetkisinin hangi şartlarda ve ne şekilde verilebileceği yönetmelikte belirlenir." düzenlemesine;
"Yönetmelik" başlıklı 11. maddesinde,
"Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, harita ve kadastro mühendisleri odasının görüşleri alınmak suretiyle doksan gün içerisinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce hazırlanarak yürürlüğe konulur." düzenlemesine;
Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelik, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve bürolarının çalışma usul ve esaslarını belirleyerek, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlamak ve uygulamayı yönlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.
(2) Bu Yönetmelik, lisanslı harita kadastro mühendisleri ve bürolarıyla ilgili lisans alma, kuruluş, görev, yetki ve sorumluluk, disiplin işleri, personel, görevin ifa edileceği mekân ve donanım, teminat alınması, teminatın saklanması ve iadesi, iş dağıtımı, denetim, imza yetkisinin devri, bilgi ve belgelerin verilmesi ve kullanılması, kayıt ve defterlerin tutulması, lisansın iptali ile hizmetle ilgili ücret tarifelerine ilişkin usul ve esasları kapsar." hükmüne;
"Dayanak" başlıklı 2. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelik, 16/6/2005 tarihli ve 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunun 2, 4, 4/A, 5, 8 ve 11 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne;
"Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelikte yer alan;
...
d) Kadastro teknik hizmetleri: Lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirilecek olan tescile tâbi olmayan aplikasyon, parselin yerinde gösterilmesi, plan örneği verilmesi ile tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini ile 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun ek 5 inci maddesi gereğince hatalı bağımsız bölüm veya blok numarası düzeltilmesi işlemlerine yönelik talebe bağlı hizmetleri,
...
g) Kesin koordinatlı parsel: Tesis kadastrosu, yenileme, güncelleme, sayısallaştırma gibi kadastral çalışmalarda ya da bu çalışmalardan sonra yapılan imar uygulaması, toplulaştırma, ifraz gibi değişiklik işlemleri ile doğrudan koordinatlı (ITRF, ED50, LOKAL) olarak üretilen, yüzölçümü parsel köşe koordinatları ile hesaplanmış olan ve pafta zemin uyumu bulunan parselleri,
..." hükmüne;
"İdarenin görevleri, yetkileri ve lisanslı büro komisyonu kurulması" başlıklı 4. maddesinde,
"(1) İdare bu Yönetmelik çerçevesinde;
...
g) İş dağıtımının belirlenmesi, konularında görevli ve yetkilidir.
..." hükmüne;
"Görev, yetki ve sorumluluk" başlıklı 22. maddesinde,
"(1) Lisanslı büro, Kanun ve bu Yönetmelikte belirlenen kadastro teknik hizmetlerinden tescile tâbi olmayan aplikasyon, yer gösterme ve plan örneği işlemlerinin yapım ve kontrolü, tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini işlemlerinin yapım sorumluluğu, 4/12/1984 tarihli ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yetkili makam tarafından kadastro müdürlüklerinden talep edilen ve kadastro teknik hizmetlerinden olan yer gösterme ve aplikasyon işlemlerinin yapılması ve talep edilen makama sunulması ile İdarece belirlenecek kadastro teknik hizmetleri niteliğindeki diğer iş ve işlemleri yapmakla görevli, yetkili ve sorumludur.
(2) Lisanslı mühendisler, Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre belirlenen hizmetler ile diğer kanunlarla kendilerine verilen görevleri yerine getirmekle sorumludurlar. Faaliyetlerini yürüttükleri süre içerisinde serbest harita ve kadastro mühendislik ve müşavirlik faaliyeti de yürütebilirler. Kamu kurum ve kuruluşlarının diğer kanunlar ve ilgili mevzuata göre hak, görev ve yetkileri devam eder.
(3) Lisanslı büroların görev alanına giren işler, lisanslı mühendisler ve ilgili mevzuatın izin verdiği durumlarda kadastro müdürlükleri dışında başka kişi veya kuruluşlar tarafından yapılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Anayasa'ya Aykırılık İddiasının İncelenmesi:
Davacı tarafından, 27/04/2021 tarih ve 31467 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7317 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile değişik 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un Anayasa aykırı olduğu iddia edilmiş, ancak Kanun'un hangi maddelerinin hangi gerekçeler ile Anayasa'ya aykırı olduğu belirtilmemiştir.
Davacının soyut nitelikteki Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiştir.
B) Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:
1-Dava konusu Yönetmeliğin tamamının yetki ve şekil unsurları yönünden incelenmesi;
5368 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, Kanun'da aranan şartları taşıyanlara Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından lisans verileceği, lisansların verilmesi, iptal edilmesi ve sicillerin tutulması ile lisanslı büro faaliyetlerinin denetimini yaparak uyarma, kınama, lisansın geçici veya sürekli iptali cezalarını vermeye Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün yetkili olduğu, Kanun kapsamındaki işlem başvurularının, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen yöntemlerle yapılacağı, lisanslı bürolarla ilgili kuruluş, görev, lisans verilmesi, iş dağıtımı, lisanslı büro yetkilendirmesi ve denetime ilişkin usul ve esaslar ile mekân, personel ve donanımlarına ilişkin hususların, imza yetkisinin devrine ilişkin şartlar ile usulün, lisanslı büroların tutacakları kayıt ve defterlerin, ücret tarifesinin hazırlanmasına ilişkin usul ve esasların, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odasının görüşünün alınması suretiyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce hazırlanacak yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
Ayrıca 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yukarıda aktarılan maddelerinde, 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun hükümlerine göre harita ve kadastro mühendislik bürolarına lisans vermek, bu büroların faaliyet usul ve esaslarını belirlemek ve denetlemek, davalı Genel Müdürlüğün görev, hizmet ve faaliyetleri ile ilgili olarak diğer kamu kurum ve kuruluşları ile meslek kuruluşlarınca uyulacak esasları belirlemek, koordinasyonu sağlamak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; dava konusu Yönetmelik taslağının, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ...arih ve ... sayılı yazısı ile Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası'na gönderilerek anılan Oda'nın görüşüne sunulduğu, Oda tarafından da taslağa ilişkin görüşlerin ... tarihli ve... sayılı yazısıyla davalı idareye iletildiği, gelen görüşlerin değerlendirilmesi sonucu nihai hali verilen dava konusu Yönetmeliğin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından (yukarıda aktarılan görev ve yetkilere dayanılarak) 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulduğu, dolayısıyla dava konusu düzenlemede yetki ve şekil unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerinin incelenmesine geçilmiştir.
2- Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi ve 22. maddesi yönünden incelenmesi;
Yönetmeliğin dava konusu 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, kesin koordinatlı parsel tanımlanmış, davacı tarafından, "kesin koordinatlı parsel"in bir üretim işlemi olduğu ve bu nedenle talebe bağlı olmayan bir kadastro teknik hizmeti olduğunun kabulü gerektiği, dolayısıyla davalı idarenin lisanslı bürolara devredilemeyecek bu işlem hakkında dava konusu Yönetmelik ile ilgili düzenleme yapma yetkisinin bulunmadığı ileri sürülmüştür.
Yönetmeliğin dava konusu 22. maddesinde ise, lisanslı büroların görev, yetki ve sorumlulukları belirlenmiş; davacı tarafından, 5368 sayılı Kanun'da davalı idareye verilen lisanslı bürolara devredilebilecek kadastro teknik hizmeti niteliğindeki "diğer işleri" belirleme yetkisinin dava konusu kuralda kullanılmayıp sınırları belirsiz ve muğlak bir alan olarak bırakıldığı, bu durumun hukuki belirsizliğe ve sınırları belirsiz takdir yetkisinin alt düzenlemelerle kullanılmasına yol açacağı ileri sürülmüştür.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün kuruluş ve görevleri düzenlenmiş; bu kapsamda Kararnamenin 480. maddesinde, ülkenin kadastrosunu yapmak, değişiklikleri takip etmek, tapu planlarının yenilenmesini ve güncellenmesini sağlamak, bunlara ilişkin kontrol ve denetim hizmetlerini yürütmek görevi ile 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun hükümlerine göre harita ve kadastro mühendislik bürolarına lisans vermek, bu büroların faaliyet usul ve esaslarını belirlemek ve denetlemek görevi Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne verilmiştir.
5368 sayılı Kanun'un 1. maddesinde de, kadastro teknik hizmetlerinden tescile tâbi olmayan aplikasyon, yer gösterme ve plan örneği işlemlerinin yapım ve kontrolü, tescile tâbi olan cins değişikliği, arzî irtifak hakkı tesisi veya terkini, birleştirme ve muhdesatın terkini işlemlerinin yapım sorumluluğu ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenecek kadastro teknik hizmetleri niteliğindeki diğer işlerin, lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarınca yerine getirileceği hükmü yer almıştır.
Buna göre, davalı idarenin, 5368 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 2. fıkrasında sayılmamakla birlikte kadastro teknik hizmetleri kapsamında yer alan ve niteliği itibarıyla Kanun'da sayılan işlemlere benzer mahiyette bulunan talebe bağlı işlemleri belirleyerek lisanslı bürolara devretme konusunda yetkili olduğu açıktır.
Nitekim davalı idare, bu yetkisini kullanarak dava konusu Yönetmeliğin 22. maddesinin 1. fıkrasında, Kanunda yer alan görev ve sorumluluk kapsamına aynen yer verdikten sonra, "3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yetkili makam tarafından kadastro müdürlüklerinden talep edilen ve kadastro teknik hizmetlerinden olan yer gösterme ve aplikasyon işlemlerinin yapılması ve talep edilen makama sunulması" işini lisanslı bürolarca yapılacak diğer işler kapsamında belirlemiş ve lisanslı büroların görev ile yetki tanımına yapılan bu ekleme, Dairemizin 24/04/2025 tarihli ve E:2021/7722 K:2025/2208 sayılı kararıyla uygun görülerek anılan kuralın iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bu itibarla, Kanun hükmünün tekrarı mahiyetinde bulunan ve Kanun hükmüyle verilen yetkinin, yukarıda aktarılan Daire kararıyla tespit edildiği üzere hukuka uygun olarak kullanılması sonucu "diğer işler" kapsamında lisanslı mühendislere 3091 sayılı Kanuna ilişkin görev ve sorumluluk yükleyen 22. madde hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, davacı tarafından, 5368 sayılı Kanun'da davalı idareye verilen lisanslı bürolara devredilebilecek kadastro teknik hizmeti niteliğindeki "diğer işleri" belirleme yetkisinin dava konusu kuralda kullanılmayıp sınırları belirsiz ve muğlak bir alan olarak bırakıldığı, bu durumun hukuki belirsizliğe ve sınırları belirsiz takdir yetkisinin alt düzenlemelerle kullanılmasına yol açacağı ileri sürülmüş ise de; "diğer işler" kavramının kapsamına giren hususlara ilişkin düzenleme içere davalı idare işlemlerinin yargısal denetime açık olduğu ve takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığının yargı yerince tespiti halinde iptaline karar verilerek bu hukuka aykırılığın giderilebileceği tabiidir.
Bu nedenle, davacının söz konusu iddiasına bu aşamada itibar edilmemiştir.
Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (g) bendinde "kesin koordinatlı parsel" tanımına yer verilmiş ise de, Yönetmeliğin başka bir yerinde söz konusu tanım geçmemiş, atıf yapılmamış ve bu işleme ilişkin üretim görev ve yetkisi lisanslı bürolara bırakılmamıştır. Aksine, davalı idarenin 12/04/2023 tarihli ve 2023/5 sayılı Talebe Bağlı İşlemlerin Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin 7. maddesinin 4. fıkrasında, "Lisanslı bürolar tarafından Teknik Bilgi ve Belge Örnekleri" başvurusunun döner sermaye ücretinin yatırılmasına ardından, kadastro müdürlüğünce işleme konu parsellerin geçici koordinatlı olması halinde parsele ait teknik bilgi ve belge örnekleri taranarak KBU üzerinden ilgili Lisanslı büro'ya gönderilir.
İşleme konu parsellerin kesin koordinatlı olması halinde ise ilgili Lisanslı büro, sisteme yüklenmiş olan onaylı veriye erişim sağlayabilir." düzenlemesine yer verilerek kesin koordinatlı parsel üretiminin kadastro müdürlükleri tarafından yapılacağı ve döner sermaye bedeli ödenmeksizin lisanslı bürolarca bu parsele ait onaylı teknik bilgi ve belge örneklerinin sistem üzerinden doğrudan temin edilebileceği kabul edilmiştir.
Bu haliyle, dava konusu düzenlemeyle kesin koordinatlı parsel üretimine ilişkin olarak lisanslı bürolara herhangi bir görev ve sorumluluk yüklenmediği, bu parsele ait onaylı teknik bilgi ve belge örneklerini temin ettikten sonra ise Kanun ve Yönetmelikte sayılı işlemler dışında, yani yetkisi haricinde bir işlem yapamayacağı anlaşıldığından, Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (g) bendinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Diğer taraftan, kesin koordinatlı parsel tanımının dava konusu Yönetmelik ile yapılmasının, Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nde yetkilendirilen mühendislerin yetki ve sorumluluklarını engellemediği de açıktır.
Nitekim, Kanun kapsamındaki lisanslı bürolarca yapılacak kadastro teknik hizmetlerinde kesin koordinatlı parsel verilerinin kullanılabileceği gibi, serbest harita ve kadastro mühendislerinin de yaptıkları iş kapsamında kesin koordinatlı parsel verilerini kullanmasına engel herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Sonucu itibarıyla, 5368 sayılı Kanun uyarınca verilen yetkiye dayanılarak yapılan dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
3- Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi yönünden incelenmesi;
Dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, davalı idarenin dava konusu Yönetmelik çerçevesinde iş dağıtımının belirlenmesi konusunda görevli ve yetkili olduğu düzenlemesi yer almıştır.
Davacı tarafından iş dağıtımının Kamu İhale Kanunu kapsamında belirlenebileceği, Yönetmelik ile iş dağıtımına karar verilemeyeceği ileri sürülmüştür.
5368 sayılı Kanun'un 4. ve 11. maddelerinde, lisanslı büroların iş dağıtımına ilişkin usul ve esasları yönetmelikte düzenleme yetkisi davalı idareye bırakılmıştır.
5368 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile dava konusu Yönetmeliğin 30. maddesinin birlikte incelenmesinden; lisanslı büroların il genelinde yetkili olmak üzere lisanslı mühendisin talep edeceği ilçede kurulacağının düzenlendiği, dolayısıyla lisanslı büroların yetki sahasının kurulu bulunduğu ilçenin idari yönden bağlı olduğu il sınırları olduğu, ilgililerin (iş sahiplerinin) il genelindeki yetkili olan lisanslı bürolardan dilediğinde işlem yaptırmakta serbest olduğu, iş dağıtımının ise, iş sahiplerinin il genelindeki lisanslı büro seçimine yönelik bu serbestiyetinin davalı Genel Müdürlükçe belirlenecek esas ve ilkeler dahilinde sınırlandırılması ve lisanslı büroların kabul edeceği işlerin çerçevelendirilmesi anlamına geldiği, 5368 sayılı Kanunla Genel Müdürlüğe iş dağıtımı esasının getirilip getirilmemesi konusunda takdir yetkisi tanındığı, davalı Genel Müdürlükçe de bu yetkinin dava konusu Yönetmeliğin 30. maddesiyle iş dağıtımı esasının kural olarak uygulanmaması şeklinde kullanıldığı, yalnızca gerekli durumlarda kamu hizmetinin etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla iş dağıtımına karar verilebileceğinin belirtildiği, davalının savunma dilekçesinde de, takdir yetkisinin bu yönde kullanılmasının sebebinin, hizmet kalitesinin ve vatandaş memnuniyetinin artmasının sağlanması olarak açıklandığı görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu kuralın, davalı idareye 5368 sayılı Kanunla verilen yetkinin tekrarından ibaret olduğu anlaşıldığından dava konusu kurallarda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 5368 sayılı Kanun ve dava konusu Yönetmelik hükümlerinde yer alan iş dağıtımının, davacının iddia ettiği gibi ihale yoluyla temin edilecek bir hizmet alımı kapsamında olmadığı, nitekim dava konusu Yönetmeliğin 30. maddesinde, davalı idarece gerekli görüldüğü takdirde iş dağıtımı yapılacak lisanslı büroların iş kabul yetkilerinin yer ve/ veya sayı yönünden çerçevesinin belirlenmesi suretiyle dengeli, adil bir iş dağılımı ile hizmetin hızlı, zamanında ve verimli yürütülmesinin sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla "iş dağıtımı" kavramıyla kastedilenin, idare tarafından lisanslı bürolardan hizmet alınması olmadığı açıktır. Esasen, lisanslı bürolar davalı idareye değil, tapuda işlem yaptırmak isteyen iş sahiplerine hizmet sunmaktadır.
Bu nedenlerle, incelenen Yönetmelik kuralında hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 24/04/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.