T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1817
Karar No : 2025/4258
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendilerine asaleten;...'ye velayeten
... ve ...
2- ...
3- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'nin Uzman Çavuş rütbesiyle Espiye İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken, 19/07/2018 tarihinde katıldığı operasyonda şehit olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık olarak, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi; kardeşler ..., ... ve... için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşler ..., ... ve... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurularının reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının hükmedilen 350.000,00 TL manevi tazminatın 175.000,00 TL'lik kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüyle anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL, kardeşler..., ... ve ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL olmak üzere toplam 175.000,00 TL manevi tazminatın idari başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine ilişkin kısım yönünden ise davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; İdare Mahkemesince hükmedilen manevi tazminat tutarlarının temyize konu kararla düşürülmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararı ile anne ... ve baba ... için hükmedilen manevi tazminatın kaldırılmasına ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacıların yakını ..., Giresun İli, Espiye İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde Jandarma Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, Giresun İli, Doğankent İlçesi, Şadi Yaylası kırsalında bölücü terör örgütü mensuplarını etkisiz hale getirmek için pusu, keşif ve gözetleme faaliyeti esnasında kobra silah nişancısı olarak görevlendirilmiş ve 19/07/2018 tarihinde jandarma özel harekat timinin bulunduğu mevzilere yaklaştığı sırada ateş açılması sonucu olay yerinde şehit olmuştur.
Davacıların bu olay nedeniyle uğradıklarını ileri sürdükleri zararların tazmini istemiyle yaptıkları 10/07/2019 tarihli başvuru, cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmiştir.
Bunun üzerine, davacılar tarafından 02/10/2019 tarihinde açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava dilekçesinin reddine karar verilmesi ve bu kararın 05/01/2020 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 21/01/2020 tarihinde verilen yenileme dilekçesi ile bakılan dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Temyize konu kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ve İdare Mahkemesi kararının kardeşler ..., ... ve...'nin manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmı kaldırılarak davanın reddine ilişkin kısımlarının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ve İdare Mahkemesi kararının kardeşler ..., ... ve...'nin manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmı kaldırılarak davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, İdare Mahkemesi kararının anne ... ve baba ...'nin manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmı kaldırılarak davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla, ... İdare Mahkemesince davacılar anne ... ve baba ...'nin manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüyle anılan davacılar için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolunda verilen karara yönelik davalı idare istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bu kısmının kaldırılmasına, davacılar anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
Dava konusu olayın davacılar üzerinde yarattığı etki ve yaşadıkları sıkıntılar göz önünde bulundurulduğunda;... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacılar anne ... ve baba ... için hükmedilen manevi tazminat tutarlarının, davacıların tüm hayatları boyunca yaşayacağı acı ve üzüntü nedeniyle manevi varlıklarında meydana gelen zararın giderilebilmesi amacına uygun ve yerinde olduğu sonucuna varıldığından, anılan kararın bu kısmının kaldırılmasına ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönden hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu, İdare Mahkemesi kararının maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ve İdare Mahkemesi kararının kardeşler ..., ... ve...'nin manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmı kaldırılarak davanın reddine ilişkin kısımları yönünden ONANMASINA, İdare Mahkemesi kararının anne ... ve baba ...'nin manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmı kaldırılarak davanın reddine ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/10/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.