T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2436
Karar No : 2025/4588
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendi adına asaleten, ... adına
vesayeten ...
2- Kendi adına asaleten, ... adına
velayeten ...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, davacı ...'nin 30/01/2016 tarihinde ... civarında polis memuru tarafından ateşli silahla hayati tehlike geçirecek şekilde yaralandığından bahisle olayda idarenin sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık ... için 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, babası ... için 11.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, annesi ... için 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi ve kardeşi ... için 1.000,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 14.000,00 TL (miktar artırımı ile 192.344,99 TL) maddi ve 175.000,00 TL manevi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının 30/01/2016 tarihinde ... civarında görevli polis memuru tarafından gerçekleştirilen müdahale sırasında yaralandığı, her ne kadar ilgili polis memuru hakkında yürütülen tahkikat neticesinde soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmiş ise de, gerçekleştirilen müdahale esnasında ateşli silahtan çıkan merminin davacının bel bölgesine isabet etmesi suretiyle ağır yaralanmasına sebep olunması nedeniyle zor kullanma yetkisi sınırının aşıldığı, davalı İdare personeli tarafından gerçekleştirilen eylem ile hukuka uygunluk sınırının aşılarak orantısız müdahalede bulunulduğu hususunun sabit olduğu, bu yönüyle gerçekleşen olay nedeniyle davalı İdarenin hizmet kusurunun bulunduğu, maddi tazminat yönünden; İstanbul Tıp Fakültesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığı'nca hazırlanan 23/05/2019 tarihli raporda kişinin ateşli silah yaralanmasına bağlı vücudunda meydana gelen sol ilik kemik kırığı ile kolon ve ince bağırsak yaralanması sonucu iyileşme sürecinin olay tarihinden itibaren 3 aya kadar uzayabileceği, bu süre içerisinde kişinin %100 oranında geçici iş göremezlik ve başkasının bakımına muhtaç olma durumunun olduğu, olay nedeniyle %10 tüm vücut sürekli özür durumunun oluştuğu kanaatinin belirtildiği, raporda yer verilen tespitlerin hükme esas alınabilecek nitelikte değerlendirilmesi sonucu davacının maddi zararlarının tespiti amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun da hükme esas alınabilecek yeterlilikte görüldüğü; manevi tazminat yönünden, meydana gelen yaralanma ve sonrasında oluşan travmalar ile tedavi süreçleri dikkate alınarak duyulan elem ve ızdırap nedeniyle davacılar ... için 30.000,00 TL, baba ... için 20.000,00 TL, anne ... için 20.000,00 TL ve kardeş ... için 10.000,00 TL ödenmesi gerektiği gerekçesiyle maddi tazminat isteminin kabulüne, manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davacılar tarafından, davacılardan ...'nin yakınmalarının ve özürlülük halinin büyük kısmının psikiyatrik rahatsızlıklardan kaynaklandığı, ancak hükme esas alınan Adli Tıp Kurumu raporunu düzenleyen bilirkişi heyetinde psikiyatri uzmanının da yer alması gerekirken yer almadığı, Bursa Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen ve dosyada mevcut 20/06/2017 tarihli Engelli Sağlık Kurulu raporunda yer verilen %80 oranında "Atipik Psikoz Bozukluk" rahatsızlığının bulunduğu hususunun dikkate alınmadığı, olayın davacıya etkisinin ortaya konulabilmesi için olay öncesi ve sonrası sağlık durumunun araştırılması gerekirken araştırılmadığı, davacıların tedavi giderleri bakımından uğradığı zararların hekim ve seyahat-konaklama uzmanından oluşan bilirkişilere hesaplatılmadığı, bu konudaki taleplerinin değerlendirmeye alınmadığı, olayın etkileri dikkate alındığında manevi tazminat taleplerinin tamamen kabul edilmesi ve miktar artırımı yapılan maddi tazminat tutarına işletilecek faizin başlangıç tarihinin idareye başvuru tarihi olması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, olay nedeniyle kusurunun bulunmadığı, davacılardan ...'nin uyarıları dikkate almadığı, olay tarihi itibarıyla çalışmayan kişinin kazanç kaybından bahsedilemeyeceği, hastane masraflarının neye göre belirlendiğinin anlaşılamadığı, buna ilişkin bilgi ve belgelerin bulunmadığı, ailesinin bakımında olduğundan bakıcı giderlerinin olmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı ...'nin 30/01/2016 tarihinde İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... civarında yürümekte iken, sırt çantasından çıkan kabloları elinde tutması nedeniyle görevli polis memurlarının dikkatini çektiği, durumdan şüphelenilmesi üzerine görevli polis memurlarınca davacıya dur ihtarında bulunulduğu, davacının dur ihtarına uymayarak yoluna devam etmesi sebebiyle megafonla defaten ikazda bulunulduğu, davacının yapılan ikazlara uymayarak yürümeye devam etmesi üzerine önce havaya sonra davacının ayaklarına doğru silahla birer el ateş edildiği, gerçekleşen müdahale sonrasında yaralanan davacının hastaneye kaldırıldığı, ateşli silahla hayati tehlike arz edecek şekilde yaralanması nedeniyle olayın meydana gelmesinde hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek davacı ... için 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi; baba ... için 11.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi; anne ... için 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi; kardeş Betül Elsem İnce için 1.000,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetimi yapılacağından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Olayda, 30/01/2016 tarihinde Dolmabahçe Parkı civarında görevli polis memuru tarafından gerçekleştirilen müdahale esnasında ateşli silahtan çıkan merminin davacılardan ...'nin bel bölgesine isabet etmesi suretiyle ağır yaralanmasına sebep olunması nedeniyle zor kullanma yetkisinin sınırlarının aşıldığı, davalı İdare personeli tarafından gerçekleştirilen eylem ile hukuka uygunluk sınırının aşılarak orantısız müdahalede bulunulduğundan gerçekleşen olay nedeniyle davalı İdarenin hizmet kusuru nedeniyle sorumluluğunun bulunduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Davacıların maddi tazminat taleplerinin tedavi, yol, iaşe ve barınma, bakıcı giderleri ve efor kaybından doğan zararları açısından ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
Öncelikle bahsi geçen zarar kalemlerinin sadece zarara uğrayan ... tarafından talep edilebileceği açık olup, dava dilekçesinde diğer davacılar baba ... için 11.000,00 TL, anne ... ve kardeş ... için de ayrı ayrı 1.000,00 TL olmak üzere toplam 13.000,00 TL maddi tazminat ödenmesi taleplerinin bulunduğu görüldüğünden bu talepler yönünden de ayrıca hüküm kurulması gerekmektedir.
1- Geçici iş göremezlik tazminatı yönünden;
Hükme esas alınan hesap bilirkişisi raporunda davacı ... için 3 aylık iyileşme süresi yönünden 3.903,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı hesaplandığı görülmektedir.
Geçici iş göremezlik tazminatı, çalışma gücünün kullanılamaması nedeniyle çalışma gücünün %100 oranında kaybedildiğinin kabul edildiği "tedavi ve iyileşme süresi" ile sınırlı bir tazminat olup, bu süreçte olay öncesinde çalışılan kişinin işe devam edememesinden dolayı uğradığı kazanç kaybının giderilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, olay/zarar tarihinde gelir getirici bir işte çalışmayan kişinin kazanç kaybı söz konusu olmayacağından geçici iş göremezlik zararı da doğmayacaktır.
2- Tedavi, yol, iaşe ve barınma giderleri yönünden;
Hükme esas alınan hesap bilirkişisi raporunda, Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Kurumu Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde sunulan tedavi tutarlarını gösterir belgeler dikkate alınarak davacı ... için 15.011,99 TL tedavi giderinin bulunduğu, ancak hesaplamada dikkate alınan evrakların tedavi tutarlarının ödendiğine ilişkin belge niteliğinde olmadığı, hasta ücret takip formu olduğu, bu tedavi evraklarının içerikleri itibarıyla dava konusu yaralanmaya ilişkin olup olmadığının anlaşılamadığı, ayrıca yapılan harcamaların Sosyal Güvenlik Kurumundan karşılanıp karşılanmadığı hususunda alanında uzman bir kişiden rapor alınması gerektiği belirtilmektedir.
Bakılan davada, Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesince davacı ... adına düzenlenen ve tedavi tutarlarını gösteren belgeler sunulmuş ise de, söz konusu tedavilerin dava konusu yaralanma olayından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, bu olaydan kaynaklanmışsa yapılan tedavi giderlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanıp karşılanmadığı veya karşılanıp karşılanmayacağı araştırılmak suretiyle maddi tazminat isteminin tedavi giderlerine ilişkin kısmının yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu haliyle, bozma üzerine yeniden yapılacak olan yargılamada davacılardan ...'nin tedavi giderlerine ilişkin olarak yukarıda belirtilen araştırmanın yapılması suretiyle hüküm kurulması gerekirken, böyle bir araştırma yapılmaksızın davacılar tarafından sunulan tedavi tutarlarını gösterir belgelerin tümü dikkate alınarak tedavi giderlerinin kabulüne karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacılar tarafından yol, iaşe ve barınma giderlerine ilişkin zararlarının da tazmininin istendiği görülmekle birlikte, Mahkemece anılan giderlerin yapıldığına ilişkin bilgi ve belgeler araştırılmak ve davacılardan istenilmek suretiyle bu talep yönünden de hüküm kurulması gerekmektedir.
3- Bakıcı gideri, efor tazminatı ve üç aylık geçici bakıcı gideri yönünden;
“Tam bağımlı engelli”, “ağır özürlü” ya da “bakıma muhtaç” gibi kavramlarla ifade edilir hale gelen ve bu durumu sağlık kurulu/bilirkişi raporuyla tespit edilen kişiye (kalıcı) bakıcı giderinin ödenmesi hususunda tartışma bulunmamaktadır.
İdare Mahkemesince, kişinin ateşli silah yaralanmasına bağlı vücudunda meydana gelen sol ilik kemik kırığı ile kolon ve ince bağırsak yaralanması sonucu iyileşme sürecinin olay tarihinden itibaren 3 aya kadar uzayabileceği, bu süre içerisinde kişinin %100 oranında geçici iş göremezlik ve başkasının bakımına muhtaç olma durumunun olduğu, olay nedeniyle %10 tüm vücut sürekli özür durumunun bulunduğu, kişinin çeşitli psikiyatrik şikayetler ile söz konusu olaydan önce psikiyatrik takip ve tedavi gördüğünden psikiyatrik şikayetler ile olay arasında doğrudan illiyet bağının kurulamadığı tespitlerine yer verilen İstanbul Tıp Fakültesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığı'nca hazırlanan 23/05/2019 tarihli raporunun esas alınması, (Yönetmeliğin olay tarihinde yürürlükte bulunması karşısında) Dairemizce de uygun görülmektedir.
Bu durumda, yukarıda yer verilen sağlık kurulu raporu ile kalıcı şekilde bakıma muhtaç olduğu kanaatine varılmayan davacı ...'ye kalıcı bakıcı giderinin ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar bakıcı gideri, efor tazminatı ve üç aylık iyileşme süresine ilişkin geçici bakıcı gideri yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönlerden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan işbu bozma kararı üzerine maddi tazminat istemi hakkında yeniden karar verilirken Dairemizin yerleşik içtihadı uyarınca hükmedilen tüm tazminat miktarı için idareye başvuru tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği de açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi ile maddi tazminat isteminin bakıcı gideri, efor tazminatı ve geçici bakıcı ücretine ilişkin kısımları yönünden ONANMASINA, geçici işgöremezlik tazminatı, tedavi, yol, iaşe ve barınma giderleri ile ... dışındaki davacıların maddi tazminat istemleri hakkında hüküm kurulmaması yönlerinden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısımlar yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.