T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/3034
Karar No : 2025/4136
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1-...
2- ...
3-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların yakını, uzman onbaşı ...'ün Irak ülkesindeki görevi sırasında askeri birliğin konuşlandığı yerde nöbet mevziine yıldırım düşmesi sonucunda yaralanması nedeniyle uğradıklarını ileri sürdükleri manevi zarara karşılık eşi ... için 100.000,00 TL, anne ve babası ... ve ... için ise ayrı ayrı 50.000,00 TL olmak üzere toplamda 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; meydana gelen olaya ilişkin olarak hazırlanan 22/10/2019 tarihli İdari Tahkikat Raporu'nda, "kaza/olayın meydana geliş nedenleri" kısmında "planlanan paratonerlerin kurulamamış olması"nın olayın doğrudan nedeni olarak belirtildiği, bu sebeple öngörülebilen yıldırım düşmesi ihtimaline karşı yine öngörülen önlemin alınamamış olmasında idarenin kusurlu olduğu, olay nedeniyle yaralanan davacılar yakını hakkında düzenlenen Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Kurulu'nun ... tarihli ve İnegöl Devlet Hastanesi Engellilik Sağlık Kurulu'nun ... tarihli raporuna göre artık Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamayacağının ve işitme engelli hale geldiğinin tespit edildiği, bu durumun davacıları da olumsuz etkilediği, hayatlarının kalan kısmında da manevi ızdıraba sebep olacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacıların her biri için ayrı ayrı takdiren 20.000,00 TL toplamda 60.000,00 TL manevi tazminatın, davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin talepler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, olayda kusurlarının bulunmadığı, faizin karar tarihinden itibaren işletilmesi gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacıların yakını, uzman onbaşı ... Irak ülkesindeki görevi sırasında askeri birliğin konuşlandığı yerde nöbet mevziine yıldırım düşmesi sonucunda yaralanmıştır.
...'ün yaralanması sonucu engelli hale gelmesinde davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen manevi zarara karşılık davacılardan eş ... için 100.000,00 TL, diğer davacılar anne ... ve baba ... için 50.000,00 TL'er olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Tazminat hukukunda asıl olan, ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması olup, hizmet kusuru nedeniyle idarenin sorumluluğuna gidebilmek için ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması şarttır. Zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabildiği hallerde öncelikle idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkesine göre zararın tazmin edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple, hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A)Temyiz konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacılardan ... ve ...'e ilişkin kısımlarının incelenmesi;
İdare Mahkemesince, davacılardan anne ... için 20.000,00 TL ve ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.
Anılan kısımlara yönelik tarafların istinaf başvuruları Bölge İdare Mahkemesince reddedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, davacılardan ... ve ...'ün manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
C) Temyiz konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacılardan ...'e ilişkin kısmının incelenmesi;
İdare Mahkemesince, davacı ...'ün evlendiği tarihten itibaren eşiyle birlikte paylaştığı halihazırdaki durum nedeniyle duyduğu acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla davacı ...'e 20.000,00 TL tutarında manevi tazminat ödenmesine hükmedilmiş, anılan kısma yönelik tarafların istinaf başvuruları Bölge İdare Mahkemesince reddedilmiştir.
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ıstırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.
Manevi tazminata hükmedilebilmesi için yaralanan/ölen kişi ile manevi zarar iddiasında bulunan kişi arasında belli bir yakınlık ve duygusal bağ bulunması yeterli olup, manevi tazminat akrabalık veya mirasçılık gibi bir koşula bağlı değildir. Örneğin; taraflar arasında resmi nikahın olmadığı durumlarda kişiler arasında duygusal bir bağ (nişanlı ya da imam nikahı) bulunması halinde dahi manevi tazminata hükmedilebileceği Hukukumuzca kabul edilmektedir.
Uyuşmazlıkta; davacının eşi ...'ün 19/10/2019 tarihinde yaralandığı, davacı ile yaralanmasına sebebiyet veren olaydan sonraki bir tarih olan 10/04/2020 tarihinde evlendikleri görülmektedir.
Yukarıda belirtildiği üzere manevi tazminata hükmedilebilmesi için kişiler arasında resmi nikahın varlığı bir şart olarak aranmamakla birlikte, davacı tarafından ...'ün yaralandığı tarih itibariyle aralarında belli bir yakınlık veya duygusal bir bağ (nişanlı yada imam nikahı) bulunduğuna ilişkin dosyaya bir delil sunulmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, İdare Mahkemesince davacı ile yakını arasında olay tarihinden önce belli bir yakınlık veya duygusal bir bağın (nişanlı ya da imam nikahı) varlığını ortaya koyacak delil (video, fotoğraf, mesaj vs) araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırmaya davalı olarak davacının evlilik tarihinden sonra yaşayacağı acı ve ızdırap nedeniyle manevi tazminata hükmedilmesine ilişkin kararında hukuka uyarlık, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddinde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
2. Davanın kısmen kabulüne davanın kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı ...'e ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer davacılara yönelik kısımlarının ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.