T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/323
Karar No : 2025/2136
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2008 yılında geçirmiş olduğı trafik kazası nedeniyle ... Devlet Hastanesinde yapılan ameliyatta bacağında 10x15 cm ebadında plastik yabancı cisim unutulmasında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 10.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının geçirmiş olduğu kaza neticesinde davalı idareye ait Devlet hastanesine yapmış olduğu başvuruya ilişkin kayıtları (muayene notu, epikrizleri, ameliyat notu, MR, röntgen vs...), davalı idarenin saklamakla yükümlü olduğu, ancak davalı idarece anılan kayıtların muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermemesi sebebiyle kayıtlara ulaşılamadığı, bu yükümlüğünü yerine getirmeyerek meydana gelen zarar nedeniyle idarenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığının yargısal denetimini engellediği de dikkate alınarak, maddi gerçeğe ulaşımı engelleyen davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, bu nedenle davacının uğramış olduğu maddi ve manevi zararlarının davalı idare tarafından karşılanması gerektiği, davacının uğramış olduğu maddi zararların tespiti amacıyla, ameliyat sonrasında bacağında 10x15 cm ebadında plastik cisim unutulması olayından kaynaklı olarak geçici ve kalıcı iş gücü kaybının olup olmadığının tespiti amacıyla davacının hastaneye sevk edildiği, davacının yapılan muayenesi neticesinde Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalının ... tarih ve ... sayılı Adli Tıp Kurul Raporunda mevcut yaralanmanın davacıda vücut fonksiyon kaybı oluşturmadığı, olay tarihi itibarıyla mevcut yaralanmalar nedeniyle geçici iş göremezlik için öngörülen sürenin bir ay olduğu yönünde kanaat bildirildiği, davacının herhangi bir kalıcı iş gücü kaybının bulunmadığının tespit edildiği, yine davacının devlet memuru(öğretmen) olması hasebiyle bu süre zarfında maaşını aynen almaya devam ettiğinden, geçici iş göremezlik zararının söz konusu olmayacağı, bu sebeple davacının uğramış olduğu herhangi bir maddi kaybın söz konusu olmadığı, manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede davacının sağ bacağında 10x15 cm ebadında plastik yabancı cisim unutulmasında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, davalının hizmet kusuru sebebiyle davacının 9 yıl boyunca bacağında 10x15 cm ebadında plastik cisim ile yaşadığı, bu duruma bağlı olarak davacının elem ve ızdırap duyduğu, olayın oluş şekli ve davalı idarenin kusurunun ağırlığı dikkate alındığında takdiren belirlenen 20.000,00 TL manevi tazminat miktarının zenginleşmeye yol açmayacağı ve hakkaniyetli olduğu gerekçesiyle davacının maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile, 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 30/11/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, duyulan acı ve eleme kıyasla hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu, 9 yıl boyunca bacağındaki yabancı cisim nedeniyle duyduğu acıyı dindirmek için ağrı kesici kullanmak zorunda kaldığı, sportif faaliyetlerden ve sosyal aktivitelerden mahrum kaldığı iddialarıyla; davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı, kararda gerekçeye yer verilmediği, trafik kazasının etkilerinin olmasının doğal olduğu, kazanın muhtemel sonucu itibarıyla plastik parçasının bacağına saplandığı, görüntüleme cihazlarında plastiğin görülemeyebileceği, tazminata hükmetme şartlarının oluşmadığı, karşılanacak bir zarar da bulunmadığı iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi; davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın maddi tazminata ilişkin kısmının onanması, manevi tazminata yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının 07/07/2008 tarihinde geçirdiği trafik kazası sonrası sağ bacağındaki açık yaralanması sebebiyle Samandağ Devlet Hastanesinde ameliyata alındığı, ameliyat sonrası taburcu edildiği, 01/08/2008 ve 30/06/2009 tarihlerinde anılan hastaneye, 01/07/2009, 21/07/2009, 05/08/2009 ve 11/11/2011 tarihlerinde Mustafa Kemal Üniversitesi Hastanesine başvurduğu, bu muayenelerde bacağındaki cismin tespit edilmediği, sağ ayak bileğindeki hareket kısıtlılığı için fizik tedavi uygulandığı ancak netice alınamadığı, ağrılarının devam etmesi üzerine 02/08/2017 tarihinde Samandağ Devlet Hastanesine tekrar başvurduğu, uzun süre önce geçirilmiş travma sonrası sağ bacakta ağrı ve şişlik olduğu tespiti ile ameliyata alındığı, sağ tibia anterior cilt altı bölgeden 10x15 cm ebadında plastik yabancı cisim çıkarıldığı, akabinde davacı tarafından 07/07/2008 tarihinde geçirdiği trafik kazası sonucu sağ bacağında açık yaralanma olması nedeniyle götürüldüğü Samandağ Devlet Hastanesinde geçirdiği operasyonda bacağında yabancı cisim unutulması nedeniyle oluşan zararının karşılanması istemiyle 19/09/2017 tarihinde davalı idareye başvuru yapıldığı, başvurunun zımnen reddi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davalarıdır. Bu tür davalarda mahkeme, hem olayın maddi yönünü, başka bir ifadeyle zararı doğuran işlem veya eylemleri, hem de bundan çıkabilecek hukuki sonuçları tespit edecektir.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
Diğer taraftan, idarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütmek yükümlülüğünün bulunduğu da tartışmasızdır.
Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.
Öte yandan, manevi zararın varlığı, sadece şeref, haysiyet ve onur kırıcı işlem ve eylemlere maruz kalmış ya da kişilerin vücut bütünlüğünün ihlal edilmiş olmasına, ölüm nedeniyle ağır bir elem, üzüntü duyulması şartına bağlı olmayıp; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi eksiksiz olarak sunamaması nedeniyle ilgililerin yeterli hizmet alamamalarından dolayı üzüntü ve sıkıntı duymaları da manevi zararın varlığı ve manevi tazminata hükmedilmesi için yeterli bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize Konu Kararın Davacının Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davacının maddi tazminat istemine yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize Konu Kararın Davacının Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyize konu karar ile davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmişse de dava konusu olay nedeniyle davacının yaklaşık 9 yıl bacağında unutulduğunu bilmediği 10x15 cm ebadında plastik cisim ile yaşadığı, ağrıları sebebiyle sürekli ağrı kesici ameliyat kullanmak zorunda kaldığı dikkate alındığında davacının manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı sonucuna varıldığından, temyize konu kararın belirtilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE; davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının maddi tazminata yönelik kısmının ONANMASINA, manevi tazminata yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/04/2025 tarihinde maddi tazminat yönünden oy birliğiyle, manevi tazminat yönünden oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Davanın kısmen kabulü kısmen reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:202...175, K:... kararının, davacının manevi tazminat istemine yönelik kısmının da onanması gerektiği oyuyla Daire kararının bozmaya ilişkin kısmına katılmıyorum.