T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/4880
Karar No : 2025/4263
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
2- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Liman Hizmetleri ve İlaçlama Ambalaj Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İlaçlama ve ambalaj sektöründe faaliyet gösteren davacı şirket adına düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı zirai fümigasyon ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü İzmir Zirai Karantina Müdürlüğünün... tarihli ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile denetim sırasında fümigasyon operatör belgesi olmayan kişi tarafından usulsüz olarak gerçekleştirilen metil bromür uygulaması nedeniyle ruhsatın iptali yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, tek bir fiil ya da hukuksuzluk nedeniyle bir tek bir ceza verilmesi gerekmekte iken davalı idari tarafından davacıya davalı idare idari yaptırım kararı ile verilen idari para cezasının yanında Bitki Koruması Fümigasyon Yönetmeliğinde düzenleme altına alınmamış ve tanımı yapılmamış usulsüzlük nedeniyle davacı firmanın fümigasyon ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde bu nedenle hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile anılan ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, davacı şirket tarafından yanlış oranda, yanlış şekilde ve yanlış kişi tarafından fümigasyon uygulaması yapıldığı, bu hususun telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabileceği öngörülerek ihtarname ile giderilebilecek aksaklık ve noksanlık olarak değerlendirilemeyeceği, metil bromürün fiili olarak fümigasyon operatörünce uygulanması gerekmekteyken vasıfsız işçi tarafından işlem yapıldığı, ilgili müdürlüğe metil bromür kullanılacağına dair bildirim yapılmadığı, buna yönelik ücretin ödenmediği ve nezaret görevlisi istenilmeyerek gözetim eşliğinde fümigasyon işlemi yapılmadığı, ahşap ambalaj malzemesine ait fümigasyonda kullanılan doz oranında uygulama yapılmadığı, şirketçe birçok mevzuata ve talimata aykırı hareket edildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, Mersin Karantina Müdürlüğü tarafından düzenlenen tutanağın gerçeği yansıtmadığı, somut olaya uygulanma alanı bulmaması gereken mevzuat hükümlerine yer verildiği, hâlihazırda ve ruhsat iptali işleminin gerçekleştirildiği tarihte de metil bromür uygulama belgelerinin mevcut olduğu, fümigasyon işleminin yanlış kişi tarafından yapıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Üye...'nun "Bakılan uyuşmazlığın konusu itibarıyla 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi kapsamında olmadığından temyiz isteminin incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı" yönündeki usûle ilişkin karşı oyuna karşılık oy çokluğu ile işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği hükümleri ve Tarım ve Orman Bakanlığınca belirtilecek diğer şartlara uymak kaydıyla 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu uyarınca fümigasyon işlerini yapmak üzere davacı şirket adına Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü İzmir Zirai Karantina Müdürlüğünce ... tarihli ve...sayılı zirai fümigasyon ruhsatı düzenlenmiştir.
Mersin Karantina Müdürlüğü ekiplerince başka bir şirkete ait işlenmiş mermer yüklü konteynerlerde yapılan denetim sonucunda tutulan 24/03/2021 tarihli tutanakta, davacı şirketin çalışanı T.S.'nin her bir konteynere 680 gramlık teneke tüp metil bromür uyguladığını beyan ettiği imza altına alınmıştır.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü İzmir Zirai Karantina Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile usûlsüz metil bromürle fümigasyon yapıldığının 24/03/2021 tarihinde tutanak altına alındığından bahisle Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 2. fıkrası ve Metil Bromür'ün Tarımda Kullanımının Azaltılması Hakkında Yönetmelik'in 20. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca davacı şirkete ait zirai fümigasyon ruhsatı iptal edilmiştir. Ayrıca davacı şirket adına idari para cezası düzenlenmiştir.
Bunun üzerine 03/05/2021 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
23/06/2000 tarihli ve 24088 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Metil Bromür'ün Tarımda Kullanımının Azaltılması Hakkında Yönetmelik'in;
"Bildirimde Bulunma Zorunluluğu" başlıklı 12. maddesinde,
"MeBr ruhsatına sahip firmalar, MeBr satan ilaç bayileri, toptancılar ve MeBr kullanan fumigasyon operatörleri aşağıda yazılı olan bilgileri 3 ayda bir Genel Müdürlüğe bildirir.
a) Ruhsat sahibi firmaların bildirimde bulunması gerekli hususlar;
-Satılan MeBr’in ticari adı,
-Satış yapılan toptancı veya bayiinin adı ve adresi,
-Satılan MeBr’in miktarı, tutarı ve satış tarihi,
b) Metil Bromür Toptancı ve Bayilerin bildirimde bulunması gerekli hususlar;
-MeBr’i satın aldığı firmanın adı,
-MeBr’i satın aldığı tarih, miktarı ve tutarı,
-MeBr’i sattığı bayiinin adı, adresi ve satış tarihi,
-MeBr’i sattığı MeBr fumigasyon operatörünün adı, adresi ve satış tarihi,
c)Metil Bromür Uygulama Belgesi almak için bildirimde bulunması gerekli hususlar;
-MeBr’i satın aldığı bayiinin adı ve adresi,
-Satın aldığı MeBr’in miktarı, tutarı ve tarihi,
MeBr’in kullanıldığı sera, toprak ve deponun adresi,
-MeBr, kullanılan ürünün çeşidi, ürünün miktarı, uygulama tarihi ve bu ürüne kullanılan MeBr miktarı.";
"Belge İptali" başlıklı 20. maddesinde,
"Bu Yönetmeliğin 10 , 11 ve 12 nci maddesinde belirtilen hükümlere uymayanlar;
a) İlaç toptancı ve bayileri Müdürlükler tarafından valilik makamının onayıyla 1 yıl süre ile kapatılır ve zirai mücadele ilaç satış yetkileri elinden alınır,
b)Fumigasyon operatörlerinin belgeleri iptal edilir ve 2 yıl süre ile fumigasyon operatörü belgeleri verilmez." düzenlemesine yer verilmiştir.
19/06/2011 tarihli ve 27969 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin;
"Amaç" başlıklı 1.maddesinde,
"Bu Yönetmeliğin amacı; bitki, bitkisel ürün, bitkisel sanayi ürünü ve orman ürünlerinin bulundukları, taşındıkları ve yetiştirildikleri ortamların zararlı organizmalardan arındırılması, miktar ve kalite kayıplarının önlenmesi, fümigasyon işlerini yapacak personelin belirlenmesi, yetiştirilmesi ve yetkili kılınmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.";
"Tanımlar" başlıklı 4.maddesinde,
"...
e) Fümigant: Fümigasyonda kullanılan, zararlı organizmalara gaz halinde etki eden katı, sıvı veya gaz formunda pestisitleri,
f) Fümigasyon: Zararlı organizmaları imha etmek amacıyla, belirli sıcaklıktaki kapalı bir ortama, gaz halinde etki eden bir fumigantı belirli miktarda verme ve belirli bir süre ortamda tutma işlemini,
g) Fümigasyon alanı: Fümigasyonun yapıldığı yerin yanında yaklaşılmasının hayati tehlike arz ettiği alanı,
ğ) Fümigasyon operatör yardımcısı belgesi: Bu Yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde eğitilerek başarılı olan ziraat teknikeri ve ziraat teknisyenleri ile orman teknikerlerine verilen belgeyi,
h) Fümigasyon operatörü: Fümigasyon işlerinde yeterliliği Bakanlıkça tespit edilerek belgelendirilen ziraat mühendisleri, orman mühendisleri ve orman endüstri mühendislerini,
ı) Fümigasyon operatörü belgesi: Bu Yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde eğitilerek başarılı olan ziraat mühendisleri, orman mühendisleri ve orman endüstri mühendislerine verilen belgeyi,
i) Fümigasyon operatörü kimlik kartı: Fümigasyon işlerinden sorumlu fümigasyon operatörlerine verilen kartı,
j) Fümigasyon operatör yardımcısı: Fümigasyon işlerinde yeterliliği Bakanlıkça tespit edilerek belgelendirilen ziraat teknikerleri ve ziraat teknisyenleri ile orman teknikerlerini,
k) Fümigasyon ruhsat belgesi: Bu Yönetmelikteki esaslara ve Bakanlıkça belirlenen teknik şartlara göre, fümigasyonu ticari amaçla yapacak gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlara verilen belgeyi,
l) Fümigasyon tutanağı: Fümigasyonu talep edenlerin yetkili temsilcileri ile fümigasyon operatörleri tarafından düzenlenerek imza altına alınan belgeyi,
...
ifade eder.";
"Denetleme" başlıklı 16. maddesinde,
"(1) Müdürlükler; ücret karşılığında veya kendi fümigasyonunu yapan diğer kamu, gerçek, tüzel kişi ve kuruluşları; görevlendirecekleri varsa bir fümigasyon operatörü yoksa bir fümigasyon operatörü yardımcısı ve bir teknik personel ile yılda en az bir defa denetler. Denetlemelerde fümigasyonla ilgili her türlü bilgi ve belgeler; diğer kamu kurum ve kuruluşlar ile özel ve tüzel kişi ve kuruluşlarca, denetim elemanlarına ibraz edilmek zorundadır.
(2) Müdürlükler, yapılan denetleme ve sonuçları hakkında düzenleyecekleri raporları altışar aylık dönemler halinde Genel Müdürlüğe gönderirler.
(3) Denetlemede tespit edilen aksaklık ve noksanlıklar, iş yerinde bulundurulması zorunlu olan müdürlük tasdikli Denetleme Defterine kaydedilir ve imzalanır.
(4) Aksaklık ve noksanlıkların en geç bir ay içerisinde giderilmemesi halinde, diğer kamu, gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlara yazılı olarak ihtar verilir.";
"Ruhsat iptali" başlıklı 17. maddesinde,
"(1) Denetlemelerde belirlenen aksaklık ve noksanlıkları, ihtar tarihini takiben bir ay içerisinde gidermeyen diğer kamu kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşların ruhsatları müdürlükler tarafından iptal edilir.
(2) Denetleme sırasında usulsüzlük tespiti halinde, fümigasyon ruhsatı iptal edilir.
(3) Ruhsatı iptal edilen diğer kamu kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşlar ve buralarda istihdam edilen kişiler adına üç yıl süreyle tekrar ruhsat düzenlenemez.
(4) Fümigasyon operatörü ve fümigasyon operatör yardımcısı sadece bir fümigasyon şirketinde faaliyet gösterir. Bir fümigasyon operatörünün ve fümigasyon operatör yardımcısının birden fazla fümigasyon şirketinde faaliyette bulunması veya fümigasyon uygulamalarıyla ilgili usulsüzlük tespit edilmesi halinde, fümigasyon operatörü ve operatör yardımcısı belgeleri Genel Müdürlükçe iptal edilir.
(5) Fümigasyon operatörü belgesi ile fümigasyon operatör yardımcısı belgesi iptal edilenler iki yıl süreyle bu belgeyi almak için müracaatta bulunamaz.
(6) Ruhsatı iptal edilmiş olanlar veya ruhsat almadığı halde fümigasyon yapanlara, 5996 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi hükümleri uygulanır.
(7) Kendi isteği ile ruhsatı iptal edilenler altıncı fıkra hükmü dışındadır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan davada, İzmir ilinde fümigasyon işleri yapmak üzere ruhsatlandırılan davacı şirketin İzmir Zirai Karantina Müdürlüğüne müracaat ederek faaliyet gösterdiği İzmir ilinin yanı sıra İstanbul, Kocaeli, Bursa ve Mersin illerinin de eklenerek gerekli izinlerin verilmesinin talep edildiği, idarece yapılan değerlendirme sonucunda davacı şirket tarafından yapılacak fümigasyon uygulamalarının anılan illerde yer alan Zirai Karantina Müdürlüklerince denetlenmesinin uygun olacağının idarelere bildirildiği, davacı şirket tarafından Mersin ilinde dava dışı üçüncü firmanın konteynerlerine metil bromür uygulaması yapıldığı sırada Mersin Zirai Karantina Müdürlüğünde görevli personelce yapılan denetimde, fümigasyon operatör belgesi ve metil bromür uygulama belgesi olmayan T.S. adlı kişi tarafından bu uygulamanın yapıldığının 24/03/2021 tarihli tutanak ile kayıt altına alınması üzerine, fümigasyon ruhsatının iptal edildiği görülmektedir.
Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, denetleme sırasında usûlsüzlük tespiti hâlinde, fümigasyon ruhsatının iptal edileceği kural altına alınmış, nelerin usûlsüzlük olacağı ayrıntılı bir şekilde düzenlenmemiştir.
Bu durumda, denetim sırasında fümigasyon operatör belgesi olmayan kişi tarafından yapılan metil bromür uygulaması, Yönetmelik'te ifade edildiği şekliyle bir "aksaklık veya eksiklik" değil "usûlsüzlük" olduğundan ve anılan durum Yönetmelikte ruhsat iptalini gerektiren nedenler arasında gösterildiğinden davacı şirketin zirai fümigasyon ruhsatının iptaline yönelik tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/10/2025 tarihinde usûlde oy çokluğuyla, esasta oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.