T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/5217
Karar No : 2025/1467
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının davacı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdür Yardımcısı olarak görev yapmakta iken 03/02/2020 tarihinde emekli olan davacı tarafından, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun Geçici 5. maddesinin 3. fıkrasının atıfta bulunduğu mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesinin 2. fıkrası uyarınca adına gümrük müşaviri izin belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda, Gümrük Müşavirliği veya Gümrük Müşavir Yardımcılığı izin belgesinin verilebilmesi için "gümrükte çalışmış olmak" koşulunun arandığı, kişilerin gümrük teşkilatında geçen fiili hizmetlerinin değerlendirilmesinde, görev yaptıkları birimlerin gümrük idaresi içerisinde yer alıp almadığı ayrımından çok, bu birimlerin yaptıkları işlemlerin gümrük mevzuatı içerisinde yer alıp almadığı hususunun önem arz ettiği, bu durumda, davacının gümrük muhafaza biriminde geçen hizmetlerinin, anılan birimin görevleri itibariyle gümrük mevzuatının uygulanmasını kapsamadığı gibi gümrükte geçen fiili hizmet süresi olarak değerlendirilemeyeceği açık olduğundan, gümrük mevzuatının uygulandığı gümrük idaresinde hizmeti bulunmayan ve gümrük muhafaza başmüdürü unvanında hizmeti olmayan davacıya gümrük müşavirliği izin belgesi verilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, Gümrük teşkilatında yer alan birimlerin hangilerinin idari mevzuatı doğrudan uyguladığı, hangilerinin dahilinin olmadığı hususunda net bir ayrımın bulunmadığı, başmemurluk kadrosundan daha üst görevlerde idareci olarak çalıştığı, görevlerinin gümrük mevzuatı kapsamındaki görevlerden olduğu hatta bu konularda dersler verdiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 14/09/1976 tarihinde Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğünde memur olarak görevine başladığı, akabinde aynı Genel Müdürlükte 05/06/1979 tarihinde şef unvanını aldığı, 04/12/1979 tarihinde istifaen ayrıldığı, 01/08/1981 tarihinde Van Gümrük Müdürlüğünde şef olarak tekrar görevine başladığı, 17/08/1982-22/08/1983 tarihleri arasında Gümrük ve Tekel Bakanlığı Genel Sekreterliğinde şef, 22/08/1983-02/01/1985 tarihleri arasında Gümrük ve Tekel Bakanlığı Genel Sekreterliğinde şube müdürü yardımcısı, 02/01/1985-12/08/1986 tarihleri arasında Gümrük ve Tekel Bakanlığı İdari ve Mali İşler Genel Müdürlüğünde şef olarak görev yapmasını müteakip 12/08/1986 tarihinden 01/05/1989 tarihine kadar Ankara Gümrük Muhafaza Başmüdürlüğünde şube müdürü, 01/05/1989 tarihinden 13/06/1991 tarihine kadar Çanakkale Gümrük Muhafaza Müdürlüğünde muhafaza müdürü olarak görev yaptığı, 13/06/1991 tarihinden emekli olduğu 03/02/2020 tarihine kadar muhtelif Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerinde başmüdür yardımcısı olarak görev yaptığı, 13/06/1991 tarihinden emekli olduğu 03/02/2020 tarihine kadar muhtelif Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerinde başmüdür yardımcısı olarak görev yaptığı, davacı tarafından, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun geçici 5/3. maddesinin atıfta bulunduğu mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167/2. maddesi uyarınca adına gümrük müşaviri izin belgesi düzenlenmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapıldığı, anılan başvurunun "4458 sayılı Gümrük Kanununun geçici 5/3. maddesi uyarınca adına gümrük müşaviri izin belgesinin düzenlenmesinin mümkün olmadığı, talebi halinde anılan Kanunun 228/2-a maddesi uyarınca gümrük müşavir yardımcılığı izin belgesinin düzenlenmesinin mümkün olduğu" gerekçesiyle ... tarih ve E.... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 228. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, "Gümrük idaresinde gümrük başmüdürü, gümrük muhafaza başmüdürü, gümrük uzmanı, kontrolör, gümrük müfettişi, daire başkanı ve daha üst görevlerde enaz on yıl çalışmış olanlardan, görevlerinden istifa eden veya emekliye ayrılanlar, 227 nci maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen koşulları taşımaları halinde, sınav ve staj koşuluna bağlı olmaksızın gümrük müşaviri olmaya hak kazanırlar." hükmüne; aynı Kanun'un Geçici 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanununun 167 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası ile 168 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre gümrük komisyoncusu veya gümrük komisyoncu yardımcısı olmaya hak kazananların görevlerinden istifa etmelerini veya emekli olmalarını müteakip, kendilerine bu Kanun hükümlerine göre gümrük müşavirliği veya gümrük müşavir yardımcılığı izin belgesi verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesinin 2. fıkrasında; "Gümrükte en az onbeş yıl çalışıp da bunun üç yılını başmemurluk veya aynı dereceye muadil memurlukta veya muayene memurluğunda geçirenlerden gümrük tatbikat kursundan mezun olanlarla, keza gümrükte on yıl çalışmış ve yüksek görevlerde bulunmuş olanlar tahsil ve imtihan kaydına tabi değildir." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 05/02/2000 tarihi itibarıyla gümrükte herhangi bir görevde en az on beş yıl çalışmış olup da, bunun üç yılını başmemurluk veya aynı dereceye muadil memurlukta veya muayene memurluğunda geçirenlere istifa etmelerini veya emekli olmalarını müteakip talepleri halinde Gümrük Müşavirliği izin belgesi düzenleneceği öngörülmüştür.
Kanun metninin lafzı (düzenleme hükmü) açıkken, gai (amaçsal) yoruma gidilemeyeceği de kuşkusuzdur.
Yukarıda anılan mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "gümrükte en az on beş yıl çalışıp da" ibaresinde herhangi bir görev unvanı ayrımı yapılmadığı, maddede sadece on beş yıllık sürenin üç yılının hangi memuriyetlerde geçirilmesi gerektiğinin belirtildiği, dolayısıyla kanun metninin lafzından üç yıllık süre dışındaki süreçte gümrükte çalışmış olmak kaydıyla şef, şube müdür yardımcısı, şube müdürü, muhafaza müdürü ve gümrük ve muhafaza başmüdür yardımcısı kadrolarındaki çalışmanın da gümrük müşaviri izin belgesi için aranan hizmet süresinden sayılacağı açıktır.
Bu durumda, Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğünde 14/09/1976 - 05/06/1979 tarihleri arasında memur, 05/06/1979 ila 04/12/1979 tarihleri arasında şef, 01/08/1981-17/08/1982 tarihleri arasında Van Gümrük Muhafaza Müdürlüğünde şef, 17/08/1982-22/08/1983 tarihleri arasında Gümrük ve Tekel Bakanlığı Genel Sekreterliğinde şef, 22/08/1983-02/01/1985 tarihleri arasında Gümrük ve Tekel Bakanlığı Genel Sekreterliğinde şube müdürü yardımcısı, 02/01/1985-12/08/1986 tarihleri arasında Gümrük ve Tekel Bakanlığı İdari ve Mali İşler Genel Müdürlüğünde şef olarak görev yapmasını müteakip 12/08/1986 tarihinden sonra Ankara ve Çanakkale Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğünde şube müdürü ve muhafaza müdürü olarak görev yaptığı, 13/06/1991 tarihinden emekli olduğu 03/02/2020 tarihine kadar muhtelif Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerinde başmüdür yardımcısı olarak görev yaptığı anlaşılan davacının, 4458 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 15 yılı aşkın süre gümrükte görev yaptığı ve bu sürenin üç yılını başmemurluk, aynı dereceye muadil memurluk veya muayene memurluğunda geçirdiği sabit olduğundan, mevzuatta yer alan hizmet süresine ilişkin şartları taşıyan davacıya gümrük müşaviri izin belgesi verilmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.