T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/530
Karar No : 2025/4633
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi adlarına asaleten, ..., ... ve ... adlarına velayeten ... ve ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
2- ... Genel Komutanlığı / ...
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Diyarbakır Kayapınar İlçe Jandarma Komutanlığında zorunlu askerlik görevini ifa etmekte iken, 12/06/2018 tarihinde saat 22.00-24.00 aralığında nöbet tuttuğu sırada nöbet kulesinde zimmetli piyade tüfeğiyle intihar ederek hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık anne ... için 100,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, baba ... için 100,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, kardeş ... için 100,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi, kardeş ... için 100,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi, kardeş ... için 100,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 12/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; müteveffanın askerlik hizmeti ile intihar eylemi arasında uygun illiyet bağının olmadığı, meydana gelen zararlı sonuç ile eylem arasında idareye yüklenebilecek bir nedensellik bağının olmadığı, eylemin idari eylem olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla davacılar yakınının intiharına neden olan bir hizmet kusurunun veya kusursuz sorumluluk kuram ve ilkelerinin uygulanmasını gerektirir bir idari eylemin bulunmadığı anlaşıldığından, davacıların maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, yakınları ...'ın olaydan önce de intihara teşebbüs ettiği, askerde baskı gördüğü ve ailevi sıkıntıları olduğu, bu hususu arkadaşları ve komutanları ile paylaştığı, silahlı nöbet tutacak olan askere gerekli psikolojik desteğin verilmediği, askerlik öncesinden süregelen rahatsızlığının olduğu, nöbet tutan askerlerin gerektiği kadar ve özenle kontrol edilmediği, müteveffanın intihar eğilimi fark edilmesine rağmen silahlı nöbet tutturulduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, müteveffanın kimseyle herhangi bir problem yaşamadığı, telefon ile görüştükten sonra intihar ettiği, rehberlik ve danışmanlık takibinde olmadığı, olayla ilgili olarak başlatılan ceza soruşturmasında takipsizlik kararı verildiği, idari tahkikat raporunda da kusurlu personel tespit edilmediğinin belirtildiği, insan davranışlarının öngörülemezliği de dikkate alındığında olayda idarelerine atfedilebilir bir kusurun bulunmadığı ve temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacıların yakını ...'ın, Diyarbakır Kayapınar İlçe Jandarma Komutanlığında zorunlu askerlik görevini yerine getirmekte iken, 12/06/2018 tarihinde U.A. isimli asker ile birlikte saat 22.00-24.00 aralığında aynı yerde nöbet tutmak üzere görevlendirildiği, o gün için nöbet görevi olan tüm personele silah ve 4 dolu şarjör teslim edildiği, ...'ın nöbet yerindeyken saat 22.20 sıralarında kendisine zimmetli G3 piyade tüfeği ile yaşamına son verdiği, olay esnasında birlikte nöbet görevini ifa ettiği U.A.'nın alınan ifadesine göre, olayın hemen öncesinde ...'ın yüksek sesle konuşarak telefon görüşmesi yaptığı, telefon görüşmesi devam ederken üzerindeki çelik yeleği çıkardığı, konuşmalar farklı bir dilde olduğu için ne konuşulduğunu anlayamadığı, telefon görüşmesi bittikten sonra silahın dipçiğini yere, namlusunu karın bölgesine gelecek şekilde dayatarak namlunun üstüne eğilip intihar ettiği, davacılar tarafından yakınlarının vefatı nedeniyle oluşan zararlarının tazmini istemiyle yapılan başvurunun reddi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1) Temyize Konu Kararın Davacıların Maddi Tazminat İstemleri Yönünden İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, davacıların maddi tazminat istemlerinin reddi yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
2) Temyize Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İstemleri Yönünden İncelenmesi:
Manevi zarar, kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, duyulan acı ve ıstırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmekte, fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik olmayıp, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Tam yargı davalarının özelliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, manevi tatmin sağlayacak, olayın oluş şekli ve niteliğine uygun, idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifadeyle benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Dava konusu olayda, davacılar yakını ...'ın, Diyarbakır Kayapınar İlçe Jandarma Komutanlığında zorunlu askerlik görevini yerine getirmekte iken, 12/06/2018 tarihinde saat 22.00-24.00 aralığında U.A. isimli asker ile birlikte nöbet tuttuğu sırada, önce babasıyla telefonda görüştüğü, telefonu kapattıktan sonra da nöbet kulesinde zimmetli piyade tüfeğiyle intihar ederek hayatına son verdiği; olay ile ilgili başlatılan idari tahkikat kapsamında bilgisine başvurulan askerlerin ifadelerine göre, 15/04/2018 tarihinde ...'ın yine nöbet görevini yerine getirdiği sırada, diğer askerler ile arasında yaşanan tartışma neticesinde tüfeğinin namlusunu çene kemiğine dayayarak ateşe hazır hale getirmeye çalıştığı, yanındaki askerlerin müdahale ederek tüfeği elinden aldıkları, bu olaydan sonra bir hafta kadar nöbet tutmadığı, sonrasında silahlı nöbetlerine devam ettiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, davacıların, yakınları ...'ın, intihar eyleminden yaklaşık iki ay kadar önce yaşadığı bir tartışma sırasında intihar girişiminde bulunduğu olay sonrasında psikolojik destek sağlanmış, yaşamı koruyucu tedbirler uygulanmış, elinden alınan silahı psikolojik açıdan değerlendirilmeden geri verilmemiş olsaydı intihar edip etmeyeceği ile ilgili maddi gerçeğe hiçbir zaman ulaşamayacağı ve ömür boyu şüphe duyacağı, bu durumun ise üzüntüye ve manevi acıya yol açacağı açık olup, davacıların bu şekilde uğradığı manevi zararının karşılanmasına yönelik makul bir tutarın ödenmesine karar verilmesi gerekmekte iken, manevi tazminat isteminin reddedilmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince, manevi tazminat takdir edilirken, olayda davacılar yakınının kendi eylemiyle hayatına son vermek suretiyle müterafik kusurunun bulunduğunun da dikkate alınacağı muhakkaktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının manevi tazminat istemleri yönünden BOZULMASINA, maddi tazminat istemleri yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı hukuka uygun olduğundan, kararın davacıların manevi tazminat isteminin reddi yönünden de onanması gerektiği oyuyla, bu kısma ilişkin aksi yönde oluşan Daire kararına katılmıyoruz.
(XX) - KARŞI OY :
Bakılan davada, davacılar yakını ...'ın, Diyarbakır Kayapınar İlçe Jandarma Komutanlığında zorunlu askerlik görevini ifa etmekte iken, 12/06/2018 tarihinde saat 22.00-24.00 aralığında nöbet tuttuğu sırada nöbet kulesinde zimmetli piyade tüfeğiyle intihar ederek hayatını kaybettiği, intihar eyleminden önce 15/04/2018 tarihinde, yine bir nöbet görevini yerine getirdiği sırada, yaşadığı bir tartışma neticesinde de intihar girişiminde bulunduğu, bu olay sonrasında bir hafta kadar silahsız ve nöbetsiz bırakıldığı, devamında başkaca hiçbir tedbir alınmaksızın silahlı nöbetlerine başladığı görülmektedir.
Buna göre, davacılar yakınının intihar eyleminden kısa bir süre önce yaşadığı bir tartışmada intihar girişiminde bulunmasının psikolojik desteğe ihtiyacı olduğunu gösterdiği, ancak bir hafta kadar silahsız ve nöbetsiz bırakılmasıyla yetinildiği, kişinin gerekli psikolojik destek sağlanmadan, silahlı nöbet tutabileceğine yönelik psikiyatrik değerlendirmeye tabi tutulmadan silahlı nöbetlerine başlatılmasının, devamında intihar eylemine zemin hazırladığı, dolayısıyla davalı idarelerin olayda hizmet kusurunun bulunduğu, davacıların maddi ve manevi zararlarının hizmet kusuru nedeniyle tazmin edilmesi gerektiği oyuyla, Daire kararına maddi tazminat istemi yönünden esası bakımından, manevi tazminat istemi yönünden ise gerekçesi bakımından katılmıyorum.