T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/5940
Karar No : 2025/1676
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU : Davacılar tarafından, davacılardan uzman jandarma çavuş ...'ın Ağrı ili, Diyadin ilçesi, ... mevkiinde 11/05/2017 tarihinde gerçekleştirilen operasyon esnasında bölücü terör örgütü mensupları ile çıkan silahlı çatışmada yaralandığından bahisle uğradıkları ileri sürülen manevi zararlara karşılık ... için 250.000,00 TL, diğer davacı eş ... için 100.000,00 TL manevi tazminatın zararın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının yaralanmasına yönelik meydana gelen olay çerçevesinde, idareye atf-ı kâbil bir kusur bulunup bulunmadığı yönünden bir değerlendirme yapılmasına gerek bulunmadığı, bu bağlamda olayın meydana geliş biçimi gözetildiğinde, davacının vatan müdafaasında yaralanarak malûl hâle geldiği, fedakârlığın denkleştirilmesi kapsamında değerlendirme yapılmasının kabulünün gerektiği, meydana gelen olay kapsamında davalı idarenin oluşan zararlardan kusursuz sorumluluk ilkeleri uyarınca tam sorumlu olduğu, davacıların meydana gelen olay nedeniyle duydukları elem ve ızdırabın giderilmesi bağlamında başkaca bir yol bulunmayışı, ayrıca davacının yaralanarak malûl hâle gelmesinin askerî görev esnasında icra edilen operasyonda meydana gelmiş olması, icra ettiği işinin niteliği gereği Türk toplumunda atfedilen önem de gözetilerek bir değerlendirme yapılmasının gerektiği, davacı ...'ın sürekli olarak malul hâle gelmiş olmasının katlanılmaz acısı karşısında, manevî yönden yaşadığı elem ve ızdırabı için oluşan manevî zararlarına yönelik 50.000,00 TL'nin tazmin edilmesinin makul ve yeterli olacağı, yine davacı ...'ın eşi olan davacı ...'ın eşinin durumuna yönelik duyduğu elem ve ızdırabın boyutu gözetildiğinde, davacı ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın makul ve yeterli olacağı gerekçesiyle davacı ... için 50.000,00 TL, diğer davacı ... için 20.000,00 TL olmak üzere toplam 70.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 20/02/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat ve faiz istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, helikopterlerin olay yerine geç geldiği, bir arkadaşının yaralıların nakli yapılırken helikopter palinin çarpması suretiyle vefat ettiğini gördüğü, psikolojik sıkıntı yaşadığı, fiziksel zarara uğradığı, hükmedilen manevi tazminatın az olduğu; davalı idare tarafından, olay nedeniyle ödenen nakdi tazminat ile bağlanan aylıkların maddi ve manevi zararın karşılığı olduğu, manevi tazminata faiz uygulanamayacağı, uygulanacak ise de faizin karar tarihinden itibaren uygulanabileceği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup; davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli ve düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Davacılardan ...'ın Ağrı Jandarma Komando Özel Harekat Tabur Komutanlığı emrinde uzman jandarma çavuş olarak görev yapmakta iken, Ağrı ili, Diyadin ilçesi, Tendürek Dağı Kışlak mevkiinde 11/05/2017 tarihinde gerçekleştirilen operasyona katıldığı, bu operasyon sırasında bölücü terör örgütü mensupları ile çıkan silahlı çatışmada yaralandığı, bir süre tedavi gördüğü, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Maluliyet ve Sağlık Kurulları Daire Başkanlığı Kurum Sağlık Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporunda, malul olduğuna, 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin 6 (Altı) ve maluliyetinin sürekli olduğuna karar verilmesi sonrasında vazife malulü olarak kabul edilerek adı geçen davacıya 3713 sayılı Kanun kapsamında vazife malullüğü aylığı bağlandığı, Jandarma Genel Komutanlığı Nakdi Tazminat Komisyonunun... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ...sayılı kararlarıyla da 2330 sayılı Kanun kapsamında nakdi tazminat ödenmesine karar verildiği, davacılar tarafından 20/02/2020 tarihli dilekçeyle olay nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zararlarının tazmini istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür.
Kusursuz sorumluluk sebepleri arasında yer alan "risk ilkesi", idarenin hiçbir kusuru olmasa bile, yürüttüğü tehlikeli faaliyetler veya kullandığı tehlikeli araçlar nedeniyle ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlü olmasını ifade etmektedir.
Mesleki risk ise, risk ilkesinin iş kazası ve meslek hastalığı alanındaki tezahürü olup, temelde idarenin, istihdam ettiği kamu görevlisini, görevin içerdiği riskten koruması yükümlülüğüne dayanmaktadır. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevlerini yaparken, görevleri nedeniyle uğramış oldukları zararların da kusursuz sorumluluk (mesleki risk) ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
A) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davalı İdarenin Sorumluluğu Yönünden İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyize konu karar ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararıyla, dava konusu olay nedeniyle kusursuz sorumluluk ilkelerinden fedakârlığın denkleştirilmesi kapsamında manevi tazminata hükmedilmiştir. Davacılardan ...'ın Ağrı ili, Diyadin ilçesi, ... mevkiinde 11/05/2017 tarihinde gerçekleştirilen operasyona uzman jandarma çavuş (keskin nişancı) olarak katıldığı ve bölücü terör örgütü mensupları ile çıkan silahlı çatışmada yaralandığı, adı geçenin görevinin neden ve etkisiyle olaya maruz kaldığının sabit olduğu, bu itibarla, tazminata yürütülen bir kamu hizmetinin bünyesinde taşıdığı riskler nedeniyle kamu personelinin uğramış olduğu zararların kusur şartı aranmaksızın giderilmesini öngören mesleki risk ilkesi uyarınca hükmedilmesi gerekmekte ise de, fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca hükmedilmesinde ve bu kısma yönelik istinaf başvurularının reddedilmesinde sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamakta olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının Nispi Karar Harcı Yönünden İncelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa Danıştay'ın kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde, yargı işlemlerinden Kanuna bağlı (1) sayılı Tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu; 15. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı; 16. maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı Tarifede yazılı değerlerin esas olduğu; 21. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı Tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği; 28. maddesinde ise, (1) sayılı Tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı Tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden, binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.
Bu doğrultuda; konusu belli bir miktarı içeren davalarda, yargılama gideri içinde yer alan kalemlerden nispi karar harcı dışındaki harç, keşif ve bilirkişi ücreti ile posta giderinin, haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesi; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının ise, hükmedilen miktar yönünden haksız çıkmış olan davalı idareye yükletilmesi gerekmektedir. Bu nedenle de temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararının davalı idarece ödenmesi gereken bakiye nispi karar harcının davacılara tamamlattırılmasına ve nispi karar harcının yargılama giderleri içinde haklılık oranına göre davanın taraflarına yükletilmesine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda; temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasına "İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan '5-) Aşağıda dökümü yapılan 4.919,40-TL yargılama giderinin haklılık durumuna göre takdiren 983,88-TL'sinin davalı idarece davacılara ödenmesine, kalan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına,' ve '8-) Toplam kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 4.781,70-TL nispî karar harcından dava açılırken peşin yatırılan 1.196,40-TL harcın mahsubu sonucu kalan 3.585,30-TL nispî karar harcının davacılara tamamlattırılması için ilgili merciye müzekkere yazılmasına,' ibarelerinin sırasıyla, '5-) Aşağıda dökümü yapılan nispi karar harcı hariç 137,70 TL yargılama giderlerinin haklılık durumuna göre 27,55 TL'sinin davalı idarece davacılara ödenmesine, kalan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına,' ve '8-) Hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 4.781,70 TL nispi harçtan dava açılışında peşin olarak alınan 1.196,40 TL'nin mahsubu ile kalan 3.585,30 TL nispi harcın davalı idareden tahsil edilmesine, 1.196,40 TL nispi karar harcının davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,' şeklinde düzeltilmesine" ibaresinin eklenmesi suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin nispi karar harcı yönünden KABULÜNE, esas yönünden REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ve nispi karar harcı yönünden belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin aidiyetine göre iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ...İdare Mahkemesine gönderilmesine, 19/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.