T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/6527
Karar No : 2025/4018
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendilerine asaleten, ...,
..., ...'a velayeten ...
2-...
3-...
4-...
5-...
6-...
7-...
8-...
9-...
VEKİLLERİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; Diyarbakır ili, ... İlçe Jandarma ... K.lığına bağlı ... üs bölgesinde ... tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarınca girilen çatışma sonucunda güvenlik korucusu olan yakınları ...'ın şehit olması sebebiyle eşi ... için 150.000,00 TL, çocukları ..., ..., ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, anne ... için 100.000,00 TL, kardeş ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 75.000,00 TL olmak üzere toplamda 1.075.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu olay sebebiyle ortaya çıkan manevî zararlardan davalı idarenin kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince sorumlu olduğu, şehidin eşi ... için 80.000,00 TL, çocukları ..., ..., ... için ayrı ayrı 80.000,00 TL ve anne ... için 50.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 15.000,00-TL olmak üzere toplam 475.000,00 TL manevî tazminatın davalı idare tarafından tazmin edilmesi ve söz konusu miktarlara idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmı yönünden davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne ve kısmen reddine, davacılardan şehidin eşi ... için 70.000,00 TL, çocukları ..., ..., ... için ayrı ayrı 40.000,00 TL ve anne ... için 30.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL olmak üzere toplam 255.000,00 TL'lik manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; dava konusu olay sebebiyle çektikleri acının bir nebze olsun hafifletilmesi için verilen tazminat miktarının emsal kararlara bakıldığında diğer şehit ailelerine takdir edilen tazminat miktarından az olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; Olayda idarenin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, davacıların yakını olan güvenlik korucusu ...'ın Diyarbakır ili, ... İlçe Jandarma ...Alay K.lığına bağlı ... üs bölgesi ... tepe mevkiinde ... tarihinde bölücü terör örgütü mensuplarınca girilen çatışma sonucunda şehit olması sebebiyle eşi ... için 150.000,00-TL, çocukları ..., ..., ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, anne ... için 100.000,00-TL, kardeş ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için 75.000,00 TL olmak üzere toplamda 1.075.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Bölge İdare Mahkemesince, davacılardan şehidin eşi ... için 70.000,00 TL, çocukları ..., ..., ... için ayrı ayrı 40.000,00 TL ve anne ... için 30.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL olmak üzere toplam 255.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmişse de, dava konusu olayın oluş şekli, davacılar yakınının gerçekleştirilen operasyon sırasında terör örgütü mensuplarınca şehit edildiği, söz konusu olayın davacılar üzerinde yarattığı etki ve davacıların yaşadığı acı ve sıkıntılar ile toplumda yarattığı infial göz önünde bulundurulduğunda; Bölge İdare Mahkemesince davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alındığında, İdare Mahkemesince davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarlarının olayın, zararın ve idarenin sorumluluğunu ortaya koyacak, hakkaniyet sınırlarını da aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve davalı idare aleyhine de aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olduğu anlaşıldığından, idare mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden yapılan yargılama sonucunda miktarın azaltılarak durumun davacılar aleyhine olacak şekilde verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1- Davacıların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2- Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3- Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurularının reddine, davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabul kısmen reddine yönelik dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
4- Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine 24/09/2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.