T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/6543
Karar No : 2025/4158
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- Kendi adlarına asaleten; ... adına
velayeten ... ve ...
2- ...
3- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'in ... İl Jandarma Komutanlığı Asayiş Komando Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini ifa etmekte iken ... tarihinde intihar ettiğinden bahisle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın babası ... için 10.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 123.801,04 TL) maddi, 55.000,00 TL manevi, annesi ... için 10.000,00 TL (miktar artırım sonucu 222.707,54 TL) maddi, 55.000,00 TL manevi tazminat ile kardeşleri ..., ... ve ... için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılar yakınının izin dönüşünde yanında 6 cm boyunda silindirik kutu içinde bulunan kimyasal madde ile nizamiyeden giriş yaptığı, nizamiyede yapılan çanta ve üst aramasında, müteakiben koğuşlar bölgesinde yapılan aramada üzerindeki kimyasal madde tüpü tespit edilemediğinden idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, ölüm olayının müteveffanın kendi eylemi sonucu gerçekleşmesi ve RDM kaydında intihara meyilli olduğu yönünde değerlendirilebilecek herhangi bir psikolojik sorununun olmaması nedeniyle müteveffanın da %75 oranında müterafik kusurunun bulunduğu, 01/01/2021 tarihli aktüerya bilirkişi raporunda baba ... için 123.801,04 TL, anne ... için 222.707,54 TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, müterafik kusur indirimi ile baba ... için 30.950,26 TL, anne ... için 55.676,88 TL destekten yoksun kalma tazminatının ödenmesi gerektiği, davacılar murisi ...'in vefat etmesinden dolayı yaşadıkları acı ve üzüntü nedeniyle baba ... için 10.000,00 TL, anne ... için 10.000,00 TL, kardeşler ..., ... ve ...'in her biri için 3.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi ve dava dilekçesinde faiz talebinde bulunulmadığından hükmedilen tazminata faiz işletilmemesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; tarafların maddi tazminatın esasına yönelik istinaf başvurularının reddine, davacıların manevi tazminata yönelik istinaf başvurusunun ise kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, manevi tazminat isteminin anne ve baba için ayrı ayrı 30.000,00 TL, kardeşler için ayrı ayrı 10.000,00 TL olmak üzere toplam 90.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin kısmının reddine, kabul edilen 90.000,00 TL'nin idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; müteveffanın kardeşleri yönünden maddi tazminata hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğu, maddi tazminat hesabının yanlış olduğu, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının düşük olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğu, dava konusu olayın meydana gelmesinde idarenin kusurunun bulunmadığı, manevi tazminata hükmedilmesi için şartların oluşmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının faize ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, davacıların yakını ...'in, ... İl Jandarma Komutanlığı Asayiş Komando Bölük Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yerine getirmekte iken, ... tarihinde, birliğin garajlar bölgesinde 6 cm boyunda silindirik kutu içindeki kimyasal maddeyi içmesi sonucu vefat ettiği, davacılar tarafından ... tarihinde davalı idareye yaptıkları başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının tarafların maddi tazminatın esasına yönelik istinaf istemlerinin reddine ilişkin kısmı ile davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, hükmedilen manevi tazminat miktarına yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
Usûl hukukunun temel ilkelerinden olan taleple bağlılık ilkesine göre, Mahkeme tarafından davacının talepleri aşılarak karar verilmesi mümkün olmamakta, davacının istemleri ile bağlı olunup, istemleri genişletecek şekilde karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü ile taleple bağlılık ilkesi açıklanmıştır.
Bakılan uyuşmazlıkta; davacıların, dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat istemlerine faiz işletilmesi talebinin bulunmadığı anlaşılmakta olup, Bölge İdare Mahkemesince kabul edilen manevi tazminat miktarlarına faiz işletilmesi taleple bağlılık ilkesine dolayısıyla usul kurallarına aykırılık oluşturmaktadır.
Öte yandan, dava dilekçesinde talep edilmediği halde miktar artırımı dilekçesinde yapılan yasal faiz talebinin, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olduğunu kabul etmeye hukuken olanak bulunmamaktadır. Zira, 2577 sayılı Kanun'un 16/4. maddesiyle getirilen "artırım" hakkı dava dilekçesinde gösterilen "miktar" ile sınırlı olup dava dilekçesinde yer verilmeyen yeni bir talepte bulunulmasına imkan veren bir mahiyet taşımamaktadır. Bu nedenle, miktar artırım dilekçesinde talep edilen "yasal faiz" "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan ve davacı dava dilekçesinde faiz talebinde bulunmadığından kabul edilen manevi tazminat miktarlarına yasal faiz işletilemeyeceği açıktır.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararının kabul edilen manevi tazminat tutarlarına yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının tarafların maddi tazminatın esasına yönelik istinaf istemlerinin reddine ilişkin kısmı ile davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, hükmedilen manevi tazminat miktarına yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.