T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/663
Karar No : 2025/3710
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1-...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların çocuğu ...'in, Mardin Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne bağlı ... Yuvasında koruma altında iken yaşamını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle davacı ... için 10.000,00 TL (miktar artırımıyla 25.000,00 TL), davacı ... için 10.000,00TL (miktar artırımıyla 25.000,00 TL) olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; Mahkemelerinin davanın reddi yolundaki kararına karşı yapılan bireysel başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesi'nin ... tarih ve ... başvuru numaralı kararıyla "yaşam hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ...İdare Mahkemesine gönderilmesine" karar verilmesi üzerine yeniden yapılan yargılama sonucunda, davalı idarenin yürüttüğü kamu hizmetinin gereği olarak, bakım ve koruması altında bulunan, beden, ruh, ahlak gelişimlerini ve şahsi güvenliklerini sağlamakla yükümlü bulunduğu; sosyal, psikolojik ve manevi açıdan bakım ve desteğe muhtaç çocukların kalmakta olduğu yurtta gerekli güvenlik önlemlerini almayarak, çocukların maddi, manevi ve sosyal yoksunluklarının giderilmesine yardımcı olma yükümlülüğünü gerekli dikkat ve özenle yerine getirmemesi nedeniyle kusurlu olduğu gerekçesiyle davacıların manevi tazminat istemlerinin kabulü ile davacıların her biri için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın 20.000,00 TL'lik kısmının ilk dava açma tarihi olan 10/05/2005 (adli yargı yerinde açılan dava tarihi) tarihinden, 30.000,00 TL'lik kısmının miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 26/06/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idarenin sorumluluğunun bulunmadığı, Mahkemece miktar artırım talebinin kabul edilmesinin yerinde olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılardan ...’ın 17/8/2004 tarihinde diğer davacıyla müşterek konutlarında bir bebek dünyaya getirdiği, doğumdan sonra bebeği kapı önüne bıraktığı, diğer davacı ...'ın akşam bebeğin sesini duyması üzerine bebeği alarak karakola teslim ettiği, bebeğin emniyet görevlilerince Mardin Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı ... Çocuk Yuvasına teslim edildiği, Mardin Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı oluru ile kurumda koruma altına alındığı, 07/01/2005 tarihinde küçüğün kurum bahçesinde ölü bulunması üzerine davacılar tarafından bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu olaya ilişkin olarak davacı ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle 10/05/2006 tarihinde ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... esasına kayıtlı davanın açıldığı, bu davada verilen görevsizlik kararı üzerine aynı taleplerle Mardin İdare Mahkemesinde bakılan davanın açıldığı, davacılar tarafından 31/03/2014 havale tarihli miktar artırım dilekçesiyle manevi tazminat taleplerinin ... için 25.000,00 TL ve ... için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL'ye çıkarıldığı; Mahkemece söz konusu miktar artırım dilekçesinde talep edilen manevi tazminat tutarları dikkate alınarak, davacıların her biri için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına 11/04/2013 tarih ve 6459 sayılı Kanunun 4. maddesi ile eklenen hüküm ile, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktarın, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabileceği ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçenin otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edileceği kuralı getirilmiştir.
Yukarıda yer alan hükümler uyarınca; miktar artırım müessesi davanın görülmesi sırasında tarafların kusurlarında, zararı doğuran nedenlerin ve olayların tespitinde ve uğranılan zararın miktarında bir değişiklik olması durumunda maddi tazminat için işletileceği gibi; zararı doğuran olayın meydana geliş biçiminin yeni ortaya çıkan bulgu ve tespitler sonucu, kişilerin manevi yönden çok daha fazla etkilendiğinin saptanması halinde manevi tazminat için de uygulanabilir. Ancak bu durumun istisnai bir durum olduğu ve manevi zararın sonradan gerçekten artmış olduğunun tespiti halinde işletilebileceği kuşkusuzdur.
Ayrıca manevi tazminat talepleri açısından konunun manevi tazminatın amacı ve niteliğinin dikkate alınması suretiyle ele alınması gerektiğinde de duraksama bulunmamaktadır.
Manevi zarar, kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, duyulan acı ve ıstırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmekte, fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ıstırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Manevi zararın niteliği gereği sonradan gelişen veya öğrenilen yeni bir olgu olmadığı sürece kişinin manevi varlığında oluşan zararın arttığından bahsedilemez.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacılar tarafından küçük çocuklarının idarenin denetim ve gözetim altında bulunduğu sırada vefat etmesi nedeniyle hizmet kusuruna dayalı olarak tazminat talebinde bulunulduğu, dava devam ederken davacılar açısından sonradan oluşan veya öğrenilen yeni bir olgunun bulunmadığı anlaşıldığından; davacılar tarafından miktar artırım yoluyla manevi tazminat tutarının artırılmasında, İdare Mahkemesince de manevi tazminat tutarının davacıların dava dilekçesinde talep ettikleri tutarı aşar şekilde, miktar artırım dilekçesiyle talep edilen tutarın kabulüne karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın kabulüne ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11/09/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.