T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/7185
Karar No : 2025/2063
DAVACI : ... Hipermetropi Astigmatizma
Tedavi Hizmetleri Merkezi Ticaret ve San. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değiştirilen Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1 ve Liste-4 ile Açıklamalar kısmının 2. maddesinin fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemlerinin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasının engellenmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :Davacı tarafından, dava konusu düzenlemenin daha önce 22/05/2021 tarihli Yönetmelik değişikliği ile getirildiği, bu değişikliğin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada Danıştay Onuncu Dairesince yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verildiği, yargı kararıyla hukuka aykırı bulunan düzenlemenin dava konusu değişiklik ile yeniden getirildiği, şirketlerine ait tıp merkezinin 1998 yılından bu yana eksimer lazer refraksiyon cerrahisi alanında C tipi tıp merkezi olarak hizmet verdiği, dava konusu işlemlerin eksimer lazer işlemi ile ilgili olduğu, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin geçici 2. ve 3. maddeleri ile mevcut tıp merkezlerinin halihazırdaki halleriyle faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmişken dava konusu düzenleme ile bu maddelerin işlevsiz bırakıldığı, düzenlemenin bilimsel bir dayanağının olmadığı, C tipi tıp merkezlerinin yapabileceği işlemler kısıtlanarak bu merkezlerin kapatılmasının amaçlandığı, hangi tip tıp merkezi olursa olsun cerrahi müdahale birimi için aranan standartların aynı olduğu, B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılması yasaklanan bazı işlemler ile yapılmasına izin verilen bazı işlemlerin esasen aynı işlemler olduğu, söz konusu listelerin üniversitelerin tıp fakültelerinden veya herhangi bir kuruluştan bilimsel görüş alınmaksızın hazırlandığı, dava konusu düzenleme ile çalışma hürriyetinin, hastaların sağlık hizmetine ulaşma, tedavi göreceği sağlık kuruluşunu ve hekimi seçme gibi haklarının ve hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin ihlal edildiği, sağlık hizmetinde yönlendirme mahiyetinde düzenleme yapıldığı, kazanılmış hakların korunmadığı iddia edilerek, dava konusu düzenlemelerin iptali istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usul yönünden, davacının söz konusu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9'un Liste-1'e ilişkin bölümünün tamamının iptalinde menfaatinin bulunmadığı, bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesinin gerektiği, esas yönünden ise, ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunulan özel sağlık kuruluşlarına ilişkin ilk düzenlemenin yürürlüğe konulduğu 09/03/2000 tarihinde tıp merkezlerinin; “Asgari olarak bünyesinde iç hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum, çocuk sağlığı ve hastalıkları ve genel cerrahi tıp dallarından birer uzman hekim olmak üzere, ağız ve diş sağlığı alanında hizmet vermek amacıyla en az bir diş üniti ve diş hekimi ile Bakanlık tarafından ruhsatlı tıbbi tahlil ve röntgen laboratuvarı bulunan, sürekli ve düzenli olarak gelişmiş donanım ve personel desteği ve 24 saat süre ile ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunan özel sağlık kuruluşlarıdır.” şeklinde tanımlandığı, yine aynı Yönetmelikte, tıp merkezlerinin açılacağı yerler ile ilgili olarak tıp merkezi binasına ilişkin plan örneğinin istenildiği, imar mevzuatına dair herhangi bir bilgi ve belge istenilmediği, 15/02/2008 tarihinde yayımlanan Yönetmelik ile 09/03/2000 tarihli Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı, 15/02/2008 tarihinde yayımlanan Yönetmelik ile tıp merkezlerinin planlama kapsamına alındığı, tıp merkezi açmak için Bakanlıktan ön izin alınması gerektiği, personel, yer seçimi, bina standartları belirlenerek tıp merkezlerinin gerek fiziki mekân gerekse sağlık hizmet sunumu standartları açısından daha nitelikli hizmet vermelerinin amaçlandığı, işlemleri devam edenlerin haklarının korunduğu, işlemlerin müracaat tarihindeki mevzuata göre tamamlanması imkanının tanındığı, açılmış sağlık kuruluşlarına yeni düzenleme ile getirilen bazı şartlardan muafiyet tanındığı, yeni duruma intibakın sağlanabilmesini teminen dört yıllık bir uyum sürecinin öngörüldüğü, uyum sürecinde birçok tıp merkezinin yeni Yönetmeliğe uyum sağlayamadığı anlaşıldığından, 11/07/2013 tarihli Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinin A, B, C tipi olarak sınıflandırıldığı, 01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinin daha nitelikli hizmet vermesine yönelik düzenlemeler yapıldığı, TÜMSAD Derneği ile yapılan çalışmalar sonrası oluşturulan işlem listesine yönelik olarak, ...Derneği, ...Derneği, ... Derneği, ...Derneği, ...Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ...Derneği, ... Derneğinden görüş alındığı, 01/10/2019 tarihli ve 10/10/2019 tarihli Yönetmelikler ile alınan bu görüşlerin, Yönetmeliğin 23. maddesi hükmü ve farklı standartlara sahip tıp merkezlerinin nitelikleri dikkate alınarak EK-9 Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi Liste-1, Liste-2 ve Liste-3’ün oluşturulduğu, böylece özel tıp merkezlerinde yapılabilecek ve yapılamayacak işlemlerin belirlendiği, tıp merkezleri ve polikliniklerin, komplikasyonu olmayan, genel durumu stabil, karmaşık olmayan vakaların tedavi edildiği merkezler olduğu, bu nedenle karmaşık vakalar ile bu merkezlerde tanı konulamayan zorluk derecesi yüksek vakaların yataklı sağlık tesisleri ile üçüncü basamak sağlık tesislerinde çözüme kavuşturulduğu, bu vakaların çözüme kavuşturulabilmesi için yüksek maliyetli testlere, multidisipliner bir yaklaşım sergilenmesine ihtiyaç duyulabildiği, bu bağlamda sağlık tesislerinin hizmet rollerine göre zorluk derecesi düşük küçük cerrahi işlemlerin yapılmasına izin verildiği, 01/10/2019 tarihli, 12/05/2021 tarihli ve 22/05/2021 tarihli Yönetmelik değişikliklikleri ile tıp merkezlerinin imar mevzuatına uygun binalarda günümüz sağlık hizmet sunumuna uygun yapıda, sağlık hizmet sunumu standartları açısından günün gereklerine uygun olarak hizmet vermesinin amaçlandığı, akabinde 06/10/2022 tarihli değişiklik ile de Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9'un değiştirildiği, B ve C Tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin Liste-4'te düzenlendiği, Yönetmeliğin hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Dava konusu düzenlemelerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Davacı tarafından anılan Yönetmeliğin 5. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1 ve Liste-4 ile Açıklamalar kısmının 2. maddesinin fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemlerinin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasının engellenmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istemiyle görülen dava açılmıştır.
06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile, 15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilerek yayımlanan Ek-9'da, "Tıp Merkezi ve A Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)", "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)", "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" adıyla dört ayrı listeye yer verilmiş; listenin sonunda yer alan "Açıklamalar" başlıklı kısmın 2. maddesinde, "SUT EK-2/C listesinde yer alan A, B ve C grubu işlemlerden Tıp Merkezlerinde yapılması uygun görülenler Liste-1'de belirtilmiştir." yönünde açıklama yer almıştır.
Dava konusu fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemleri, Liste-1'in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında sayılmış, ancak Liste-4'ün "Göz ve Adneksleri" başlığı altında sayılmamıştır.
Öncelikle, Ek-9'da yer alan liste ve tıp merkezlerinin sınıflandırılması yönünden mevzuat süreci incelenmiştir: Buna göre;
15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesinde, 10/03/2010 tarih ve 27517 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişikliğe gidilmiş ve maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
Aynı değişiklik ile, "Tıp Merkezlerinde Gerçekleştirilebilecek Cerrahi Müdahaleler Listesi" adıyla Ek-9 Yönetmeliğe eklenmiştir.
Bu listede, tıp merkezlerinde yapılabilecek işlemler sayma suretiyle belirlenmiştir. Yönetmeliğin bu tarihte yürürlükte olan hali incelendiğinde, tıp merkezleri açısından A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi sınıflandırmasının bulunmadığı, dolayısıyla Ek-9 sayılı listede yapabilecek cerrahi işlemler açısından tıp merkezleri arasında bir ayrıma yer verilmediği görülmektedir.
11/07/2013 tarih ve 28704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinde A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi sınıflandırmasına gidilmiş, 09/03/2000 tarih ve 23988 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğe göre açılarak faaliyet gösteren tıp/dal merkezleri C tipi tıp merkezi olarak kabul edilmiş, geçiş hükümleri ile bu tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerini sürdürmelerine izin verilmiştir. A ve B tipi tıp merkezleri için (A tipi tıp merkezlerinin müstakil binalarda açılması ve binanın bulunduğu alanın imar mevzuatında özel sağlık tesisi yapılabilecek yer olması gerekliliği haricinde) aynı hizmet standartları belirlenmiştir.
Devam eden süreçte, 12/12/2017 tarihli ve 30268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile Ek-9 değiştirilmiş; "Sağlık Uygulama Tebliği A, B ve C Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği D ve E Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılamayacak İşlemler Listesi (Liste-2)" olmak üzere iki liste halinde güncellenmiştir.
Bu listelerde tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek işlemler yönünden A, B ve C tipi tıp merkezleri arasında herhangi bir ayrıma gidilmemiştir. - Uygulama bu şekilde devam etmekte iken, 01/10/2019 tarihli ve 30905 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile A, B ve C tipi tıp merkezi sınıflandırması sona erdirilmiş; tıp merkezlerinin kadro, bina, hizmet ve personel standartlarında bir takım değişikliğe gidilerek tek tip “tıp merkezi” uygulamasına geçilmiş, geçiş hükümleri ile A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmiş, bu tıp merkezlerine belli şartları sağlamaları halinde "tıp merkezi"ne dönüşebilme imkanı verilmiştir.
01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile aynı zamanda asıl Yönetmeliğin eki Ek-9 da değiştirilmiştir. Bu değişiklikte, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üç ayrı listeye ve "Açıklamalar" kısmına yer verilmiştir.
Bu değişiklikten kısa bir süre sonra bu defa, 10/10/2019 tarihli ve 30914 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)"e, yanına (*) işareti de konularak 4 işlem daha eklenmiş ve Ek-9 sayılı liste başka bir değişiklik yapılmadan yeniden yayımlanmıştır.
Anılan bu listeler ile 12/12/2017 tarihinde yayımlanan liste karşılaştırıldığında, Ek-9'a "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üçüncü bir listenin eklendiği, 12/12/2017 tarihli listede yer alan bazı işlemlerin listeden çıkarıldığı, bazılarının ise listeye eklendiği, listedeki işlemlerden bir kısmının yanına (*) işareti konulduğu, listenin "Açıklamalar" kısmında bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağı açıklamasında bulunulduğu görülmektedir.
Böylece, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi işlemler yönünden ilk defa bu değişikliklerle A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezleri arasında bir ayrıma gidilmiştir.
Bu değişikliklerden sonra bu defa, 12/05/2021 tarihli ve 31482 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilen bu listede, 10/10/2019 tarihli değişiklikteki “Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)” başlığı ile birlikte aynen korunmuş, ancak bu defa, önceki düzenlemeden farklı olarak, çoğu göz işlemi olmak üzere 47 adet işlemin yanına (*) işareti eklenmiştir. Ancak bu yeni listede önceki düzenlemede yer alan “Açıklamalar” kısmına yer verilmemiş, dolayısıyla listede (*) işaretinin ne anlama geldiğine ilişkin herhangi bir açıklama yer almamıştır. Yine, önceki düzenlemede yer alan Liste-2'ye ve Liste-3'e bu düzenlemede yer verilmemiştir.
f- Devamında, 22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 12/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 değiştirilmeden aynen yeniden yayımlanmış, listeye “Açıklamalar” kısmı eklenmiş, "Açıklamalar"da diğer açıklamaların yanı sıra "* İşaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz.” yönünde açıklamaya yer verilmiştir. Ayrıca, Liste-2 ve Liste-3 de herhangi bir değişiklik yapılmadan -10/10/2019 tarihinde yayımlanan halleriyle- yeniden listeye eklenmiştir.
Ek-9'un, bu düzenlemeden önce yürürlükte olan halleri incelendiğinde, dava konusu cerrahi işlemlerin, A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi ayrımına gidilmeksizin tıp merkezlerinde yapılabilen işlemler arasında sayılmakta iken, ilk defa 22/05/2021 tarihli değişiklik ile bu işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağı yönünde ayrıma gidildiği görülmüştür. (12/05/2021 tarihli değişiklikte bu işlemlerin yanına "*" işareti konulmuş ise de bu işaretin ne anlama geldiği bu değişiklik ile açıklanmamıştır.)
22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Açıklamalar" kısmında yer alan "(*) işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." cümlesinin ve anılan Yönetmeliğin 2. maddesinin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle daha önce Dairemizin E:2021/7297 sayısına kayden açılan davada, Dairemizin 07/04/2022 tarihli kararıyla, 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değişik asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Açıklamalar" kısmında yer alan "(*) işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." cümlesinin, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)"in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerin yanında yer alan (*) işareti yönünden, "tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla uzmanlık bilgisi gerektiren böyle bir alandaki düzenlemenin tıbbi ve bilimsel dayanağının bulunması gerektiği, bu nedenle, düzenleme yapma yetkisini haiz idarece, dava konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerektiği, dava konusu değişiklik öncesinde bu yönde bir çalışma yapıldığını gösteren, dava konusu düzenlemenin sebep unsurunu ortaya koyan herhangi bir belge ve/veya açıklama dosyaya sunulmadığı" gerekçesiyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varılarak anılan düzenlemenin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş, bu karara davalı idare tarafından yapılan itiraz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/10/2022 tarih ve YD İtiraz:2022/547 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan dava konusu Yönetmelik değişikliği ile, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 (sezaryen hariç) (*) işaretleri kaldırılmak suretiyle, Liste-2 ve Liste-3 ise herhangi bir değişiklik yapılmadan yeniden yayımlanmış, "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" başlıklı Liste-4 ilk kez Ek-9'a eklenmiştir.
Söz konusu Liste-4 incelendiğinde, bu listede, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1'de yanında (*) işareti olanların dışında kalan cerrahi işlemlerin yer aldığı, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1'deki düzenlemenin bu kez (Liste-1 ve Liste-4 olmak üzere) 2 liste halinde, ancak aynı mahiyette yeniden getirildiği, dava konusu işlemlere B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin sayıldığı Liste-4'te yer verilmediği, tıp merkezi ve A tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin sayıldığı Liste-1'de yer verildiği görülmüştür.
Her ne kadar, dava dilekçesi ekinde bir kısım evrak dosyaya sunulmuş ise de; bu evrakın dava konusu düzenlemeyle ilgili yargı kararı doğrultusunda yapılan bir çalışmaya ilişkin olmadığı, daha evvelki Yönetmelik değişikliklerine ilişkin olduğu görülmektedir.
Davalı Sağlık Bakanlığının, 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca çıkaracağı yönetmeliklerle, sağlık hizmeti sunucularını sınıflandırma, hizmet standartlarını ve sunulacak hizmetin içeriğini belirleme, değişen koşullara göre bunları değiştirme konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, dava konusu göz işlemlerinin yanında yer alan (*) işaretinin ve dolayısıyla bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağına yönelik ilk düzenlemenin yürütmesi yargı kararıyla "söz konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerektiği" gerekçesiyle durdurulmasına rağmen, davalı idarece bu yönde herhangi bir çalışma yapılmamış, yargı kararıyla hukuka aykırı bulunan düzenleme ile aynı mahiyetteki dava konusu değişiklik yürürlüğe konulmuştur.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemelerde, fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemlerinin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasını engellemesi yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığından iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için önceden taraflara bildirilen 16/04/2025 tarihinde, davacıyı temsilen Av...., davalı Sağlık Bakanlığını temsilen Av. ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Hazır bulunan taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır bulunan taraflara son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davalı idarenin menfaate ilişkin usul itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Bunun üzerine, davacı tarafından anılan Yönetmeliğin 5. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1 ve Liste-4 ile Açıklamalar kısmının 2. maddesinin fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemlerinin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasının engellenmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istemiyle görülen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 2. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; (e) bendinde, tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı; 9. maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği belirlenmiştir.
663 sayılı -09/07/2018 tarih ve 30473 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilmeden önceki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -yine 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga- "Düzenleme yetkisi" başlıklı 40. maddesinde, "Bakanlık ve bağlı kuruluşlar görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." yönünde düzenleme yer almıştır.
Yine, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerine dayanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Tıp merkezlerinde cerrahi müdahale ve gözlem hizmetleri" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Cerrahi uzmanlık dalında hizmet veren tıp merkezinde gerçekleştirilecek cerrahi müdahale vakasının ve bu vakaya uygulanacak yöntemin seçiminde;
a) Cerrahi müdahale sonrası hastaya yapılacak olan gerekli tıbbi bakım süresinin yirmi dört saatte tamamlanabilir olması,
b) Cerrahi müdahale yapılacak vakanın ve bu vakaya uygulanacak yöntemin, bu cerrahi müdahale sonrasında çıkması muhtemel sağlık sorunlarının herhangi bir yataklı tedavi kuruluşunda aynı sorunun çözümü için gereken ve cerrahi müdahalenin devamı niteliğinde olan ikinci bir müdahaleyi gerektirmeyecek tür ve nitelikte olması
zorunludur.
(2) Tıp merkezinde cerrahi müdahale uygulanan hastaların gözlem altında bulundurulma süresi yirmi dört saattir. Hastanın sağlık durumuna göre bu süre gözlem maksadıyla en fazla altı saat daha uzatılabilir. Gözlem altında bulundurulan hastalar ile ilgili takip bulguları ve yapılan her türlü müdahaleler ve tıbbi bakım, hasta dosyasına ilgili tabip tarafından kaydedilir.
(3) Tıp merkezinde gözlem altında tutulan hastalar için, nöbetçi tabip bulunması gerekir. Gözlem altında hastası bulunan uzman tabipler icapçı olarak nöbet tutar. Ayrıca, taburcu edilen hastaların cerrahi müdahale sonrasında ortaya çıkması muhtemel sorunları bakımından, ilgili tabibine kolaylıkla ulaşabileceği irtibat numarası hastalara verilir.
(4) Bu zorunlulukların yerine getirilmesinde birinci derecede cerrahi müdahale kararını veren ve gerçekleştiren cerrahi dal uzmanı tabipler, ikinci derecede ise mesul müdür ve işleten/işletenler sorumludur.
(5) (Değişik:RG-11/7/2013-28704) Tıp merkezinde müdahale yapılan hastalarda müdahaleye bağlı olarak gelişen komplikasyonlar ve/veya yoğun bakım hizmetine ihtiyaç olan durumlarda tıp merkezi tarafından, önceden belirlenmiş, koordineli olarak çalışılan ve bu hizmetlerin alındığı özel veya kamu hastaneleriyle gereken koordinasyon sağlanarak hasta transfer edilir.
6) (Ek:RG-3/7/2014-29049) Cerrahi müdahale biriminin faaliyet gösterebilmesi için, cerrahi müdahale uygulama izin belgesi alınması zorunludur. Sadece, bu izin belgesinde belirtilen uzmanlık dallarında cerrahi müdahale yapılabilir.
(7) (Ek:RG-3/7/2014-29049) Ameliyathanenin yönetimi, alet ve malzemenin sağlanması, bakım, onarım ihtiyaçlarının saptanarak yaptırılmak üzere ilgililere bildirilmesi ve burada çalışan personelin yönetimi ve eğitimlerinin yapılması amacıyla sorumlu cerrahi dallarından bir uzman ameliyathane sorumlusu olarak görevlendirilir." yönünde düzenlemeye yer verilmiş; 38. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile de asıl Yönetmelikte değişiklik yapılmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 5. maddesinde, "Aynı Yönetmeliğin Ek-6’sında yer alan Müeyyide Formunun 24 sıra numaralı satırında yer alan 'ile Ek 1 inci maddesinin 12 nci fıkralarına' ibaresi yürürlükten kaldırılmış ve aynı forma 34 sıra numaralı satırından sonra gelmek üzere aşağıdaki satırlar eklenmiş ve aynı Yönetmeliğin Ek-9’u ekteki şekilde değiştirilmiştir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile, 15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilerek yayımlanan Ek-9'da, "Tıp Merkezi ve A Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)", "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)", "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" adıyla dört ayrı listeye yer verilmiş; listenin sonunda yer alan "Açıklamalar" başlıklı kısmın 2. maddesinde, "SUT EK-2/C listesinde yer alan A, B ve C grubu işlemlerden Tıp Merkezlerinde yapılması uygun görülenler Liste-1'de belirtilmiştir." yönünde açıklama yer almıştır.
Dava konusu fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemleri, Liste-1'in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında sayılmış, ancak Liste-4'ün "Göz ve Adneksleri" başlığı altında sayılmamıştır.
Öncelikle, Ek-9'da yer alan liste ve tıp merkezlerinin sınıflandırılması yönünden mevzuat süreci incelenmiştir: Buna göre;
a-15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesinde, 10/03/2010 tarih ve 27517 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişikliğe gidilmiş ve maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
Aynı değişiklik ile, "Tıp Merkezlerinde Gerçekleştirilebilecek Cerrahi Müdahaleler Listesi" adıyla Ek-9 Yönetmeliğe eklenmiştir.
Bu listede, tıp merkezlerinde yapılabilecek işlemler sayma suretiyle belirlenmiştir. Yönetmeliğin bu tarihte yürürlükte olan hali incelendiğinde, tıp merkezleri açısından A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi sınıflandırmasının bulunmadığı, dolayısıyla Ek-9 sayılı listede yapabilecek cerrahi işlemler açısından tıp merkezleri arasında bir ayrıma yer verilmediği görülmektedir.
b- 11/07/2013 tarih ve 28704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinde A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi sınıflandırmasına gidilmiş, 09/03/2000 tarih ve 23988 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğe göre açılarak faaliyet gösteren tıp/dal merkezleri C tipi tıp merkezi olarak kabul edilmiş, geçiş hükümleri ile bu tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerini sürdürmelerine izin verilmiştir. A ve B tipi tıp merkezleri için (A tipi tıp merkezlerinin müstakil binalarda açılması ve binanın bulunduğu alanın imar mevzuatında özel sağlık tesisi yapılabilecek yer olması gerekliliği haricinde) aynı hizmet standartları belirlenmiştir.
c- Devam eden süreçte, 12/12/2017 tarihli ve 30268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile Ek-9 değiştirilmiş; "Sağlık Uygulama Tebliği A, B ve C Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği D ve E Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılamayacak İşlemler Listesi (Liste-2)" olmak üzere iki liste halinde güncellenmiştir.
Bu listelerde tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek işlemler yönünden A, B ve C tipi tıp merkezleri arasında herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.
ç- Uygulama bu şekilde devam etmekte iken, 01/10/2019 tarihli ve 30905 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile A, B ve C tipi tıp merkezi sınıflandırması sona erdirilmiş; tıp merkezlerinin kadro, bina, hizmet ve personel standartlarında bir takım değişikliğe gidilerek tek tip “tıp merkezi” uygulamasına geçilmiş, geçiş hükümleri ile A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmiş, bu tıp merkezlerine belli şartları sağlamaları halinde "tıp merkezi"ne dönüşebilme imkanı verilmiştir.
d- 01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile aynı zamanda asıl Yönetmeliğin eki Ek-9 da değiştirilmiştir. Bu değişiklikte, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üç ayrı listeye ve "Açıklamalar" kısmına yer verilmiştir.
Bu değişiklikten kısa bir süre sonra bu defa, 10/10/2019 tarihli ve 30914 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)"e, yanına (*) işareti de konularak 4 işlem daha eklenmiş ve Ek-9 sayılı liste başka bir değişiklik yapılmadan yeniden yayımlanmıştır.
Anılan bu listeler ile 12/12/2017 tarihinde yayımlanan liste karşılaştırıldığında, Ek-9'a "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üçüncü bir listenin eklendiği, 12/12/2017 tarihli listede yer alan bazı işlemlerin listeden çıkarıldığı, bazılarının ise listeye eklendiği, listedeki işlemlerden bir kısmının yanına (*) işareti konulduğu, listenin "Açıklamalar" kısmında bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağı açıklamasında bulunulduğu görülmektedir.
Böylece, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi işlemler yönünden ilk defa bu değişikliklerle A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezleri arasında bir ayrıma gidilmiştir.
e- Bu değişikliklerden sonra bu defa, 12/05/2021 tarihli ve 31482 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilen bu listede, 10/10/2019 tarihli değişiklikteki “Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)” başlığı ile birlikte aynen korunmuş, ancak bu defa, önceki düzenlemeden farklı olarak, çoğu göz işlemi olmak üzere 47 adet işlemin yanına (*) işareti eklenmiştir. Ancak bu yeni listede önceki düzenlemede yer alan “Açıklamalar” kısmına yer verilmemiş, dolayısıyla listede (*) işaretinin ne anlama geldiğine ilişkin herhangi bir açıklama yer almamıştır. Yine, önceki düzenlemede yer alan Liste-2'ye ve Liste-3'e bu düzenlemede yer verilmemiştir.
f- Devamında, 22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 12/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 değiştirilmeden aynen yeniden yayımlanmış, listeye “Açıklamalar” kısmı eklenmiş, "Açıklamalar"da diğer açıklamaların yanı sıra "* İşaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz.” yönünde açıklamaya yer verilmiştir. Ayrıca, Liste-2 ve Liste-3 de herhangi bir değişiklik yapılmadan -10/10/2019 tarihinde yayımlanan halleriyle- yeniden listeye eklenmiştir.
Ek-9'un, bu düzenlemeden önce yürürlükte olan halleri incelendiğinde, dava konusu cerrahi işlemlerin, A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi ayrımına gidilmeksizin tıp merkezlerinde yapılabilen işlemler arasında sayılmakta iken, ilk defa 22/05/2021 tarihli değişiklik ile bu işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağı yönünde ayrıma gidildiği görülmüştür. (12/05/2021 tarihli değişiklikte bu işlemlerin yanına "*" işareti konulmuş ise de bu işaretin ne anlama geldiği bu değişiklik ile açıklanmamıştır.)
g- 22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Açıklamalar" kısmında yer alan "(*) işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." cümlesinin ve anılan Yönetmeliğin 2. maddesinin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle daha önce Dairemizin E:2021/7297 sayısına kayden açılan davada, Dairemizin 07/04/2022 tarihli kararıyla, 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değişik asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Açıklamalar" kısmında yer alan "(*) işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." cümlesinin, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)"in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerin yanında yer alan (*) işareti yönünden, "tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla uzmanlık bilgisi gerektiren böyle bir alandaki düzenlemenin tıbbi ve bilimsel dayanağının bulunması gerektiği, bu nedenle, düzenleme yapma yetkisini haiz idarece, dava konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerektiği, dava konusu değişiklik öncesinde bu yönde bir çalışma yapıldığını gösteren, dava konusu düzenlemenin sebep unsurunu ortaya koyan herhangi bir belge ve/veya açıklama dosyaya sunulmadığı" gerekçesiyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varılarak anılan düzenlemenin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş, bu karara davalı idare tarafından yapılan itiraz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/10/2022 tarih ve YD İtiraz:2022/547 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
ğ- Akabinde, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan dava konusu Yönetmelik değişikliği ile, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 (sezaryen hariç) (*) işaretleri kaldırılmak suretiyle, Liste-2 ve Liste-3 ise herhangi bir değişiklik yapılmadan yeniden yayımlanmış, "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" başlıklı Liste-4 ilk kez Ek-9'a eklenmiştir.
Söz konusu Liste-4 incelendiğinde, bu listede, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1'de yanında (*) işareti olanların dışında kalan cerrahi işlemlerin yer aldığı, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1'deki düzenlemenin bu kez (Liste-1 ve Liste-4 olmak üzere) 2 liste halinde, ancak aynı mahiyette yeniden getirildiği, dava konusu işlemlere B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin sayıldığı Liste-4'te yer verilmediği, tıp merkezi ve A tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin sayıldığı Liste-1'de yer verildiği görülmüştür.
Bunun üzerine, Dairemizin 28/02/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, Ek-9 sayılı listede yer alan ve dava dilekçesinde sayılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ve bu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı dönemde herhangi bir olumsuzluk yaşanıp yaşanmadığı sorulmuş; dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasına ilişkin evrakın dosyaya sunulması istenilmiştir.
Davalı idare, ara kararına cevabında; 09/03/2000 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Yönetmelik döneminde kurulan tıp merkezlerinin 15/02/2008 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğe uyumu için verilen 4 yıllık sürenin sonunda Yönetmeliğe uyum sağlayamadıkları, bunun üzerine 2013 yılında yapılan değişiklik ile A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi tanımı yapıldığı, 01/10/2019 tarihine gelindiğinde toplam 631 tıp merkezinden sadece 258 tanesinin Yönetmelik şartlarına uyum sağladığı, 373'ünün uyum sağlayamadığının görüldüğü, bu defa, 01/10/2019, 10/10/2019, 12/05/2021 ve 22/05/2021 tarihli Yönetmelik değişiklikleri yapılarak farklı statüdeki tıp merkezlerinin kapasiteleri, fiziki şartları ve personel durumu göz önünde bulundurularak yapılabilecek cerrahi müdahalelerin niteliğine göre genel bir sınırlama getirildiği, C tipi tıp merkezleri olarak faaliyet gösteren sağlık kuruluşlarının onaylı bir projesinin bulunmadığı, 22 yıl önce düzenlenmiş bir mevzuata göre mimar onayı olmayan kroki ile hizmet verdiği, 2008 yılında yapılan Yönetmelik değişikliğinin sağlık hizmet sunumu ile ilgili mekanlarda da çok ciddi değişiklikler içerdiği, ameliyathanenin 2000 yılındaki tanımı ile güncel tanımına bakıldığında, hasta ve can güvenliği açısından 22 yıl önce çıkan mevzuatla faaliyetine devam etme ısrarı olan C tipi tıp merkezlerinde bu şartların da sağlanamadığı, idarenin mevcut şartlarda kurularak işletilen tıp merkezleri ile 2000 yılında yayımlanan Yönetmelik şartlarında hizmetine devam eden kuruluşlar arasında farklı uygulamalar yapmasının doğal olduğu, bu nedenle anılan Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin yargı kararlarına da dikkate alınarak "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi"nde (*) işareti konularak yapılmak istenen uygulama yerine "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" olarak yeni bir liste hazırlanarak Ek-9'a eklenmesi kararının alındığı yönünde açıklamalarda bulunmuştur.
Ara kararı cevabında, dava dilekçesinde sayılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ortaya konulmamış, bu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı döneme ilişkin yaşanan herhangi bir olumsuzluk bildirilmemiş, dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasını içeren evrak da dosyaya sunulmamış, yukarıda yer verilen yargı kararı doğrultusunda yapılan herhangi bir çalışmadan bahsedilmemiştir.
Her ne kadar, dava dilekçesi ekinde bir kısım evrak dosyaya sunulmuş ise de; bu evrakın dava konusu düzenlemeyle ilgili yargı kararı doğrultusunda yapılan bir çalışmaya ilişkin olmadığı, daha evvelki Yönetmelik değişikliklerine ilişkin olduğu görülmektedir.
Davalı Sağlık Bakanlığının, 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca çıkaracağı yönetmeliklerle, sağlık hizmeti sunucularını sınıflandırma, hizmet standartlarını ve sunulacak hizmetin içeriğini belirleme, değişen koşullara göre bunları değiştirme konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Buna göre, tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, dava konusu göz işlemlerinin yanında yer alan (*) işaretinin ve dolayısıyla bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağına yönelik ilk düzenlemenin yürütmesi yargı kararıyla "söz konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerektiği" gerekçesiyle durdurulmasına rağmen, davalı idarece bu yönde herhangi bir çalışma yapılmamış, yargı kararıyla hukuka aykırı bulunan düzenleme ile aynı mahiyetteki dava konusu değişiklik yürürlüğe konulmuştur.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemelerde, fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemlerinin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasını engellemesi yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davalı idare tarafından Dairemizin E.2022/7092 sayılı dosyasında sunulan 12/06/2024 kayıt tarihli ek beyan dilekçesinde, Danıştay Onuncu Dairesinin 2021/3110 esasına kayıtlı dosyasında verilen 14/12/2021 tarihli yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararı doğrultusunda 08/09/2022 tarihinde toplanıldığı ve bahsedilen Daire kararı doğrultusunda yeni bir liste hazırlanarak Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekine eklenmesine dair kararın alındığı belirtilmiş ise de, söz konusu toplantının davalı idare bünyesinde yönetici pozisyonunda yer alan (genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı) kişilerin katılımı ile gerçekleştirildiği, bu şekilde bir katılım ile yapılan toplantıda alınan kararların bilimsel komisyon marifetiyle alındığının kabulünün mümkün olmadığı, toplantıda yapılan değerlendirmelerin de tıbbi ve bilimsel değerlendirmeler içermediği anlaşıldığından, davalı idarenin dava konusu düzenlemelerin yukarıda anılan yargı kararının gerekleri doğrultusunda yapıldığı iddiasına itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1 ve Liste-4 ile Açıklamalar kısmının 2. maddesinin (fototerapötik keraktektomi, LASIK, LASEK ve astigmatik keratotomi işlemlerinin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasını engellemesi yönüyle) İPTALİNE,
2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen ... TL vekâlet ücreti ile ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetlerine göre taraflara iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/04/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.