T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/2302
Karar No : 2025/1746
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...
2- ...
...
8- ...
9- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılar tarafından aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları Jandarma Er ...'un Bingöl ili, Kiğı İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde askerlik görevini yapmakta iken, 15/08/2015 tarihinde izin dönüşü Diyarbakır ili, Lice ilçesi, Kayacık yol ayrımında terör örgütü tarafından kaçırıldığından ve sonrasında Kuzey Irak'ın Gara bölgesinde terör örgütü tarafından 13/02/2021 tarihinde şehit edildiğinden bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık şimdilik müteveffanın annesi ... ve babası ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi, diğer davacılar kardeşleri için ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazmınatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun gereği müteveffa ...'un anne ve babasına 157.496,70 TL tazminat ödendiği, 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi uyarınca tütün ikramiyesi ödemesinde bulunulduğu, yine 5434 sayılı Kanun kapsamında müteveffanın anne ve babasına vazife malullüğü aylığının bağlandığı, dolayısıyla 3713, 2330 ve 5434 sayılı Kanunlar uyarınca davacılar ... ve ...'a yapılan ödemeler ve bağlanan aylık tutarları dikkate alınarak davanın maddi tazminata ilişkin kısmının reddi ve dava konusu olay sebebiyle davacıların duyduğu elem ve ızdırabın giderilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın maddi tazminat istemleri yönünden reddine, manevi tazminat istemleri yönünden kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacılar anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 200.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 75.000,00 TL olmak üzere olmak üzere toplam 925.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 02/09/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacılar tarafından maddi ve manevi tazminat ile vekalet ücretine ilişkin olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacıların nispi karar harcına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; idarece ödenen tazminat ve maaşların maddi tazminattan düşülmemesi gerektiği, yakınlarının 5 yıl 6 ay boyunca rehin tutulduğu, trajik bir şekilde şehit olduğu, hükmedilen manevi tazminatın düşük olduğu, davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi, her biri yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi, nispi karar harcının alınmaması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge idare mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacıların yakını Jandarma Er ...'un Bingöl ili, Kiğı İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde askerlik görevini yapmakta iken 15/08/2015 tarihinde izin dönüşü Diyarbakır ili, Lice ilçesi, Kayacık yol ayrımında terör örgütü tarafından kaçırıldığı, yaklaşık 5,5 yıl rehin tutulduğu ve sonrasında Kuzey Irak'ın Gara bölgesine güvenlik güçlerince yapılan operasyon sırasında terör örgütü tarafından 13/02/2021 tarihinde şehit edildiği, davacılar tarafından dava konusu olay sebebiyle maddî ve manevî zararlarının tazmini istemiyle 31/08/2020 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurulduğu, yapılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Bölge İdare Mahkemesince; İdare Mahkemesince hükmedilen anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 200.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 75.000,00 TL manevi tazminat yerinde görülerek davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmişse de, dava konusu olayın vehameti, davacılar yakınının terör örgütü mensuplarınca kaçırılarak yaklaşık 5,5 yıl boyunca rehin tutulduğu, yapılan operasyon sonrasında Irak'ın Gara bölgesinde bulunan mağarada şehit edildiği, söz konusu olayın davacılar üzerinde yarattığı etki ve davacıların yaşadığı acı ve sıkıntılar ile toplumda yarattığı infial göz önünde bulundurulduğunda; İdare Mahkemesince davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, Mahkemece, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alınarak ayrıca davacıların talep ettiği manevi tazminat miktarı makul ve hakkaniyete uygun olduğundan manevi tazminat istemlerinin tamamının kabulü gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; iş bu bozma kararına uyulması halinde manevi tazminat istemleri yönünden yeniden hüküm kurulacağından dolayısıyla vekalet ücreti ve nispi karar harcı yönünden de yeniden karar verileceğinden davacıların vekalet ücretine ve nispi karar harcına yönelik temyiz talebi bu aşamada incelenmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemleri yönünden davanın reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının ONANMASINA, manevi tazminat istemleri yönünden davanın kısmen reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının ise BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.