T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/377
Karar No : 2025/2062
DAVACI : ... Sağlık ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av....
Hukuk Müşaviri Av....
DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değiştirilen Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1 ve Liste-4 ile Açıklamalar kısmının 2. maddesinin dava dilekçesinde belirtilen 39 adet işlemin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasının engellenmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu düzenlemenin daha önce 22/05/2021 tarihli Yönetmelik değişikliği ile getirildiği, bu değişikliğin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada Danıştay Onuncu Dairesince yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verildiği, yargı kararıyla hukuka aykırı bulunan düzenlemenin dava konusu değişiklik ile yeniden getirildiği, 2009 yılında göz dal merkezi olarak faaliyete başlayan şirketlerine ait tıp merkezinin Özel Mersin Nivgöz B Tipi Cerrahi Tıp Merkezi olarak faaliyette bulunduğu, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin geçici 2. ve 3. maddeleri ile mevcut tıp merkezlerinin halihazırdaki halleriyle faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmişken dava konusu düzenleme ile bu maddelerin işlevsiz bırakıldığı, dava konusu değişiklik ile bu Tıp Merkezinde yapılan ameliyatların %80'inin hiçbir haklı ve hukuki gerekçe gösterilmeden, herhangi bir çözüm imkanı sunulmadan yasaklandığı, büyük masraflar yapılarak yeni Yönetmeliğe uygun bir şekilde inşa edilen yeni bir binada kısa bir süre önce faaliyete geçen, beş göz hastalıkları hekimi, bir anestezi ve reanimasyon hekimi ve onyedi sağlık personelinin çalıştığı şirketlerine ait tıp merkezindeki ameliyatların tamamen durduğu, bahse konu düzenlemenin iptal edilmemesi durumunda, yatırımının heba olacağı, dava konusu Yönetmelik değişikliği ile B ve C tipi tıp merkezlerinin cerrahi müdahale hakkına kısıtlama getirildiği, davalı idarenin düzenleyici işlemlerini kanuna dayandırmak zorunda olduğu, kanunla tanzim edilmemiş bir alanda hukuki düzenleme yapma ve kural koyma yetkisinin bulunmadığı, idarenin kamu yararı gözetmeksizin, süreklilik ve hukuki güvenlik ilkelerine aykırı olarak, atıl kapasiteye sebep olacak ve sağlık hizmetinin işleyişine zarar verecek şekilde somut verilere dayanmadan Yönetmelik değişikliği yaptığı, ameliyatların zorluklarına ve özelliklerine göre, büyükten küçüğe doğru A, B, C, D ve E şeklinde gruplandırıldığı, dava konusu Liste incelendiğinde, genel anestezi ile gerçekleştirilmesine rağmen kardio vasküler cerrahi, kulak, burun, boğaz, genel cerrahi, ortopedi gibi tıp dallarında B ve C grubu ameliyatların yapılmasına imkan tanınırken, genel anestezinin uygulanmadığı, damla anestezisi veya lokal anestezi ile yapılan gözle ilgili B ve C grubu ameliyatların şirketlerine ait tıp merkezinde yapılmasına izin verilmediği, ayakta teşhis ve tedavi yapılan tıp merkezlerinde en kolay ve risksiz olarak yapılabilecek ameliyatların göz ameliyatları olduğu, tıp merkezlerinin faaliyete geçtiği 2000 yılından beri söz konusu ameliyatların hiçbir problem meydana gelmeden yapılageldiği, göz ameliyatları ile ilgili en önemli komplikasyonun endoftalmi olduğu, son on yılda pek çok hastanede bu vakaya rastlandığı halde şirketlerine ait tıp merkezinde böyle bir komplikasyonun meydana gelmediği, dolayısıyla dava konusu değişikliğin tıp merkezlerinin yetersizliği gibi bir sebebe dayanmadığı iddia edilerek dava konusu düzenlemelerin iptali istenilmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usul yönünden, davacının söz konusu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9'un Liste-1'e ilişkin bölümünün tamamının iptalinde menfaatinin bulunmadığı, bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesinin gerektiği, esas yönünden ise, ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunulan özel sağlık kuruluşlarına ilişkin ilk düzenlemenin yürürlüğe konulduğu 09/03/2000 tarihinde tıp merkezlerinin; “Asgari olarak bünyesinde iç hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum, çocuk sağlığı ve hastalıkları ve genel cerrahi tıp dallarından birer uzman hekim olmak üzere, ağız ve diş sağlığı alanında hizmet vermek amacıyla en az bir diş üniti ve diş hekimi ile Bakanlık tarafından ruhsatlı tıbbi tahlil ve röntgen laboratuvarı bulunan, sürekli ve düzenli olarak gelişmiş donanım ve personel desteği ve 24 saat süre ile ayakta teşhis ve tedavi hizmeti sunan özel sağlık kuruluşlarıdır.” şeklinde tanımlandığı, yine aynı Yönetmelikte, tıp merkezlerinin açılacağı yerler ile ilgili olarak tıp merkezi binasına ilişkin plan örneğinin istenildiği, imar mevzuatına dair herhangi bir bilgi ve belge istenilmediği, 15/02/2008 tarihinde yayımlanan Yönetmelik ile 09/03/2000 tarihli Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı, 15/02/2008 tarihinde yayımlanan Yönetmelik ile tıp merkezlerinin planlama kapsamına alındığı, tıp merkezi açmak için Bakanlıktan ön izin alınması gerektiği, personel, yer seçimi, bina standartları belirlenerek tıp merkezlerinin gerek fiziki mekân gerekse sağlık hizmet sunumu standartları açısından daha nitelikli hizmet vermelerinin amaçlandığı, işlemleri devam edenlerin haklarının korunduğu, işlemlerin müracaat tarihindeki mevzuata göre tamamlanması imkanının tanındığı, açılmış sağlık kuruluşlarına yeni düzenleme ile getirilen bazı şartlardan muafiyet tanındığı, yeni duruma intibakın sağlanabilmesini teminen dört yıllık bir uyum sürecinin öngörüldüğü, uyum sürecinde birçok tıp merkezinin yeni Yönetmeliğe uyum sağlayamadığı anlaşıldığından, 11/07/2013 tarihli Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinin A, B, C tipi olarak sınıflandırıldığı, 01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinin daha nitelikli hizmet vermesine yönelik düzenlemeler yapıldığı, TÜMSAD Derneği ile yapılan çalışmalar sonrası oluşturulan işlem listesine yönelik olarak, ... Derneği, ... Derneği, ...Derneği, ... Derneği, ... Derneği, ... Derneği,... Derneği, ... Derneği,... Derneği, ... Derneğinden görüş alındığı, 01/10/2019 tarihli ve 10/10/2019 tarihli Yönetmelikler ile alınan bu görüşlerin, Yönetmeliğin 23. maddesi hükmü ve farklı standartlara sahip tıp merkezlerinin nitelikleri dikkate alınarak EK-9 Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi Liste-1, Liste-2 ve Liste-3’ün oluşturulduğu, böylece özel tıp merkezlerinde yapılabilecek ve yapılamayacak işlemlerin belirlendiği, tıp merkezleri ve polikliniklerin, komplikasyonu olmayan, genel durumu stabil, karmaşık olmayan vakaların tedavi edildiği merkezler olduğu, bu nedenle karmaşık vakalar ile bu merkezlerde tanı konulamayan zorluk derecesi yüksek vakaların yataklı sağlık tesisleri ile üçüncü basamak sağlık tesislerinde çözüme kavuşturulduğu, bu vakaların çözüme kavuşturulabilmesi için yüksek maliyetli testlere, multidisipliner bir yaklaşım sergilenmesine ihtiyaç duyulabildiği, bu bağlamda sağlık tesislerinin hizmet rollerine göre zorluk derecesi düşük küçük cerrahi işlemlerin yapılmasına izin verildiği, 01/10/2019 tarihli, 12/05/2021 tarihli ve 22/05/2021 tarihli Yönetmelik değişikliklikleri ile tıp merkezlerinin imar mevzuatına uygun binalarda günümüz sağlık hizmet sunumuna uygun yapıda, sağlık hizmet sunumu standartları açısından günün gereklerine uygun olarak hizmet vermesinin amaçlandığı, akabinde 06/10/2022 tarihli değişiklik ile de Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9'un değiştirildiği, B ve C Tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin Liste-4'te düzenlendiği, Yönetmeliğin hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Dava konusu düzenlemelerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 5. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste 1'in tamamı, "259., 260., 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306 ve 307. sıra numaralı 39 adet işlemin yanına (*) işareti konularak bu işlemlerin B ve C tipi Tıp Merkezlerinde yapılamayacağı yönündeki düzenleme nedeniyle, bu işlemlere Liste 4'te de yer verilmemesi nedeniyle Liste 4'ün tamamının ve Açıklamalar kısmının 2. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek amacıyla yayımlanmış olan 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 2. maddesinde; Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı, belirtilmiş, 3. maddesinin 1/(a) bendinde; sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde; bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği, (e) bendinde; tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı; 9. maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği hükme bağlanmıştır.
09/07/2018 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; "Düzenleme yetkisi" başlıklı 40. maddesinde, "Bakanlık ve bağlı kuruluşlar görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." hükmü yer almıştır.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevlerini düzenleyen 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak, (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek, görevlerine yer verilmiş, aynı Kararname'nin 508. maddesinde de, Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi tanınmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri dayanak alınmak suretiyle 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, yayımlanmış, "Tıp merkezinde cerrahi müdahale ve gözlem hizmetleri" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Cerrahi uzmanlık dalında hizmet veren tıp merkezinde gerçekleştirilecek cerrahi müdahale vakasının ve bu vakaya uygulanacak yöntemin seçiminde; a) Cerrahi müdahale sonrası hastaya yapılacak olan gerekli tıbbi bakım süresinin yirmi dört saatte tamamlanabilir olması, b) Cerrahi müdahale yapılacak vakanın ve bu vakaya uygulanacak yöntemin, bu cerrahi müdahale sonrasında çıkması muhtemel sağlık sorunlarının herhangi bir yataklı tedavi kuruluşunda aynı sorunun çözümü için gereken ve cerrahi müdahalenin devamı niteliğinde olan ikinci bir müdahaleyi gerektirmeyecek tür ve nitelikte olması zorunludur. (2) Tıp merkezinde cerrahi müdahale uygulanan hastaların gözlem altında bulundurulma süresi yirmi dört saattir. Hastanın sağlık durumuna göre bu süre gözlem maksadıyla en fazla altı saat daha uzatılabilir. Gözlem altında bulundurulan hastalar ile ilgili takip bulguları ve yapılan her türlü müdahaleler ve tıbbi bakım, hasta dosyasına ilgili tabip tarafından kaydedilir. (3) Tıp merkezinde gözlem altında tutulan hastalar için, nöbetçi tabip bulunması gerekir. Gözlem altında hastası bulunan uzman tabipler icapçı olarak nöbet tutar. Ayrıca, taburcu edilen hastaların cerrahi müdahale sonrasında ortaya çıkması muhtemel sorunları bakımından, ilgili tabibine kolaylıkla ulaşabileceği irtibat numarası hastalara verilir. (4) Bu zorunlulukların yerine getirilmesinde birinci derecede cerrahi müdahale kararını veren ve gerçekleştiren cerrahi dal uzmanı tabipler, ikinci derecede ise mesul müdür ve işleten/işletenler sorumludur. (5) Tıp merkezinde müdahale yapılan hastalarda müdahaleye bağlı olarak gelişen komplikasyonlar ve/veya yoğun bakım hizmetine ihtiyaç olan durumlarda tıp merkezi tarafından, önceden belirlenmiş, koordineli olarak çalışılan ve bu hizmetlerin alındığı özel veya kamu hastaneleriyle gereken koordinasyon sağlanarak hasta transfer edilir. 6) Cerrahi müdahale biriminin faaliyet gösterebilmesi için, cerrahi müdahale uygulama izin belgesi alınması zorunludur. Sadece, bu izin belgesinde belirtilen uzmanlık dallarında cerrahi müdahale yapılabilir. (7)(...)." kuralı getirilmiş, 38/1. maddesinin (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesiyle, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9 değiştirilmiş, 2. maddesinde, değiştirilen Ek 9. maddenin 12/5/2021 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği, kuralına yer verilmiştir. Yeniden düzenlenen Ek-9'da; "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)" başlıklı kısmın,"Göz ve Adneksleri" başlığı altındaki cerrahi işlemlerden; 259., 260., 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304.,305.,306. ve 307. sıradaki SUT Kodu ile belirlenmiş işlemlerin yanına (*) işareti konularak, bu işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağı açıklanmış, (Liste-2)'de; "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi", (Liste-3)'te ise "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi" ne yer verilmiştir.
15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte yapılan değişikliklerin, uyuşmazlığın çözümü açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ana Yönetmeliğin, 10/03/2010 tarih ve 27517 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 8. maddesinde; Yönetmeliğin eki Ek-1/a, Ek-1/b ve Ek-1/c değiştirilmiş, Ek-8, Ek-9, Ek-10, Ek-11 ve Ek-12 eklenmiştir. İlk kez Yönetmeliğe eklenen EK-9; "Tıp Merkezlerinde Gerçekleştirilebilecek Cerrahi Müdahaleler Listesi"nin sonunda (*), (**) ve (***) işareti ile yapılan açıklamalarda, farklı tiplerde ruhsatlandırılmış tıp merkezleri yönünden bir ayrıma gidilmemiş ya da kısıtlama getirilmemiştir.
11/07/2013 tarih ve 28704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinde A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi olarak sınıflandırmaya gidilmiş; 09/03/2000 tarih ve 23988 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğe göre açılarak faaliyet gösteren tıp/dal merkezleri C tipi tıp merkezi olarak kabul edilmiş, geçiş hükümleri ile bu tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerini sürdürmelerine izin verilmiştir. A ve B tipi tıp merkezleri için, A tipi tıp merkezlerinin müstakil binalarda açılması ve binanın bulunduğu alanın imar mevzuatında özel sağlık tesisi yapılabilecek yer olması gerekliliği haricinde, aynı hizmet standartları belirlenmiştir.
12/12/2017 tarihli ve 30268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğin 8. maddesi ile Ek-9 değiştirilmiş; "Sağlık Uygulama Tebliği A, B ve C Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği D ve E Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılamayacak İşlemler Listesi (Liste-2)" olmak üzere iki liste halinde güncellenmiş, bu listelerde tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek işlemler yönünden A, B ve C tipi tıp merkezleri arasında herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.
Ancak, 01/10/2019 tarihli ve 30905 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile, A, B ve C tipi tıp merkezi sınıflandırması sona erdirilmiş; tıp merkezlerinin kadro, bina, hizmet ve personel standartlarında bir takım değişikliğe gidilerek tek tip “tıp merkezi” uygulamasına geçilmiş, geçiş hükümleri ile A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmiş, bu tıp merkezlerine belli şartları sağlamaları halinde "tıp merkezi"ne dönüşebilme imkanı verilmiş ve Yönetmeliğin eki Ek-9 da değiştirilmiştir. Ek-9, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" olmak üzere üç ayrı listeye dönüştürülmüş ve "Açıklamalar" kısmına yer verilmiştir.
Bu kez, 10/10/2019 tarihli ve 30914 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile Ek-9 yeniden değiştirilmiş, listedeki işlemlerin bazılarına (*) işareti konularak, bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağı açıklamasında bulunulmuş, dolayısıyla ruhsat tipine göre tıp merkezlerinin yapamayacağı cerrahi işlemler yönünden ayrıma gidilmiştir.
12/05/2021 tarihli ve 31482 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinde Ek-9 yeniden düzenlenmiş, Liste-1, “Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi” başlığı altında aynen korunmuş, ancak çoğu göz işlemi olmak üzere 47 adet işlemin yanına (*) işareti eklenmiş, fakat işaretin anlamı açıklanmamıştır. Önceki düzenlemede yer alan Liste-2 ve Liste-3 bu düzenlemede yer almamıştır. Liste-1'e “Açıklamalar” kısmı eklenmiş ve içeriğinde, (*) İşaretli işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağı açıklamasına yer verilmiştir.
Daha önce Ek-9 da liste kapsamındaki dava konusu cerrahi işlemlerin A, B ve C tipi tıp merkezi ayrımına gidilmeksizin, tıp merkezlerinde yapılabilen işlemler arasında sayıldığı görüldüğünden, Danıştay Onuncu Dairesinin E: 2022/2440 esasında kayıtlı davada, 06/07/2021 tarihli ara kararı ile; davalı idareden Ek-9 sayılı listede yer alan ve dava dilekçesinde sayılan işlemlerin, B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ve bu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı dönemde herhangi bir olumsuzluk yaşanıp yaşanmadığı sorulmuş, dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasına ilişkin evrakın dosyaya sunulması istenilmiş olup, verilen cevapta; "09/03/2000 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Yönetmelik döneminde kurulan tıp merkezlerinin 15/02/2008 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğe uyumu için verilen 4 yıllık sürenin sonunda Yönetmeliğe uyum sağlayamadıkları, bunun üzerine 2013 yılında yapılan değişiklik ile A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi tanımı yapıldığı, 01/10/2019 tarihine gelindiğinde 164 adedini A tipi, 94 adedini B tipi ve 373 adedini C tipi olmak üzere mevcut 631 tıp merkezinden sadece 258 tanesinin Yönetmelik şartlarına uyum sağladığı, yani 631 tıp merkezinin %41’ine tekabül eden 258 tıp merkezinin Yönetmeliğe uyum sağlarken %59’una tekabül eden 373 tıp merkezinin Yönetmeliğe uyum sağlamadığının görüldüğü, bu defa, 01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinin imar mevzuatına uygun binalarda, günümüz sağlık hizmet sunumuna uygun yapıda hizmet vermesinin amaçlandığı, 01/10/2019 tarihli Yönetmeliğe uyum sağlanması adına birtakım kısıtlamalar getirildiği, ancak A, B, ve C tıp merkezlerinin Tıp Merkezine dönüşümünün zorunlu tutulmadığı, bunun için bir süre verilmediği, ancak dönüşümün sağlanabilmesi adına özellikle müstakil binalarda sağlık hizmeti vermeyen B ve C Tıp merkezlerine yönelik bazı cerrahi işlemlere yönelik kısıtlamalar getirildiği, Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte 01/10/2019 tarihinde yapılan değişiklik ile Ek-9 "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi"nin güncellendiği, bazı derneklerden görüş alınarak Ek-9’un, Liste-1, Liste-2, Liste-3 olarak oluşturulduğu, ve Tıpta Uzmanlık Kurulunun görüşüne başvurulması üzerine görevleri arasında bulunmadığı nedeniyle talebin değerlendirilmediği kararının verildiği, eksik işlemin 22/05/2021 tarihli değişiklik ile düzeltildiği, bu nedenle Yönetmeliğin 2. maddesinde "Bu Yönetmelik 12/05/2021 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer." hükmüne yer verildiği açıklanmıştır.
Bu durumda, ara kararına verilen cevapta, uyuşmazlığa konu işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebeplerinin ortaya konulamadığı gibi yapılan açıklamaların dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasına ilişkin olmadığı, yine sunulan CD içeriğinden de; 12/12/2017 tarihli Yönetmelikle değişik Ek-9 sayılı listeye tıp merkezleri ve dernekler tarafından yapılan itirazlar üzerine davalı idare tarafından yeni bir çalışma başlatıldığı, bu çerçevede ilgili derneklerden görüş alındığı, TÜMSAD Derneği ile yapılan çalışmalar neticesinde hazırlandığı belirtilen listede ve alanla ilgili dernek olan Türk Oftalmoloji Derneğinin görüşü ekinde gönderdiği listede, dava konusu cerrahi işlemlerin tıp merkezlerinde yapılabilecek işlemler arasında sayıldığı, bu görüşlerde anılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağına ilişkin bir değerlendirmede bulunulmadığı bu itibarla, Danıştay Onuncu Dairesince; "tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla uzmanlık bilgisi gerektiren böyle bir alandaki düzenlemenin tıbbi ve bilimsel dayanağının bulunması gerektiği de muhakkaktır. Bu nedenle, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca düzenleme yapma yetkisini haiz idarece, dava konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerekmektedir. Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, dava konusu değişiklik öncesinde bu yönde bir çalışma yapıldığını gösteren, dava konusu düzenlemenin sebep unsurunu ortaya koyan herhangi bir belge ve/veya açıklama dosyaya sunulmamıştır. Bu durumda, 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değişik asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)" başlıklı kısmının "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 259., 260., 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin yanında yer alan (*) işaretinde, hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş, İdari Dava Daireler Kuruluna yapılan itiraz da reddedilmiştir.
Anılan dosyada verilen yürütmenin durdurulmasına ilişkin karar sonrasında dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesi ile Ek-9 değiştirilmiş ve dört adet liste olarak yeniden düzenlenmiş (Liste1) "Tıp Merkezi ve A Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi"nde, daha önceki Yönetmelikte de düzenlendiği üzere B ve C Tıp Merkezlerince yapılamayacak işlemler olarak belirlenen (*) işlemlere bu listede yer verilmiş, "D ve E Grup Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste 2)", "Sağlık Uygulama Tebliği Ek-2/B Listesinde Yer Alıp Ek-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste 3), "B ve C Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste 4) olarak yeniden düzenlenmiş, bu listede yürütülmesi durdurulan Yönetmelikte olduğu gibi (*) işaretli işlemlere yer verilmemiş, "Açıklamalar" başlıklı bölümün 2. maddesinde, "SUT Ek-2/C listesinde yer alan A, B, ve C grubu işlemlerden Tıp Merkezlerinde yapılması uygun görülenler Liste 1'de belirtilmiştir." açıklaması yapılmıştır.
Danıştay Onuncu Dairesince davanın çözümü için 03/05/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden; "1)Dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasına ilişkin evrakın dosyaya sunulmasının istenilmesine, 2) Ek-9 sayılı ekin Liste-1'inde yer alan dava dilekçesinde belirtilen işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebeplerinin sorulmasına, 3) Söz konusu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı dönemde herhangi bir olumsuzluk yaşanıp yaşanmadığının sorulmasına, yaşanan olumsuzluklar varsa bunların bildirilmesinin istenilmesine" karar verilmiş, sunulan bilgi ve belgelerden işlemin sebep unsurunun ortaya konulamadığı ve hazırlık aşamasına dair herhangi bir bilgi ve belgenin sunulamadığı ve önceki döneme ait yaşanan herhangi bir olumsuzluktan bahsedilmediği tespit edilmiştir.
Anayasanın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesinin doğal sonuçlarından birisi kanunların hukuk güvenliğini sağlaması, bu doğrultuda geleceğe yönelik, öngörülebilir kurallar içermesidir.
Anayasa Mahkemesi birçok kararında; “hukuki güvenlik ilkesinin hukuk devletinin unsurlarından biri olduğunu kabul etmiştir. Hukuki güvenlik ilkesi bir toplumda bireylerin bağlı oldukları hukuk kurallarını önceden bilmeleri, davranış ve tutumlarını bu kurallara göre düzene sokabilmeleri için hukuki durumun süreceğine olan inancı korumalarını gerektirmekte, bireylerin yürürlükteki hukuk sistemi ve hukuk kuralları yoluyla kazandıkları haklarının korunacağına ve sahip oldukları hakların kesintiye uğramadan sürekli kullanılabilir halde bulunacağına inanmaları gereği, hukuki işleyişi sağlamaktır." olarak değerlendirmiştir.
Doktrinde hukuki güvenlik ilkesine yönelik olarak; "Hukuki güvenlikten bahsedilebilmesi için öncelikle hukuk kurallarının öngörülebilir olması gerekir. Bu bağlamda hukuki güvenlik ilkesi hem idare hem de bireyler açısından normların belirli ve kesin olması anlamına gelir. Geriye yürüyen bir normun öngörülebilir ve belirli olduğunu iddia etmek ise zaman kavramını hiçe saymak anlamına gelir. Bu anlamda hukuki güvenlik ilkesinin iki yönü vardır. İlkine göre hukuk normları sık ve keyfi bir şekilde değiştirilmemelidir. Hukuki istikrar ilkesi gereğince hukuk kurallarının ancak zorunlu nedenlerle, ekonomik, teknolojik ve toplumsal gelişmelere uygun olarak, çağdaş yapıdan uzak kalmayacak şekilde değiştirilmeleri gerekir. Kişiler, hukuki düzenlemelerin makul bir süre varlıklarını sürdüreceklerine güvenebilmeli ve geleceklerini öngörerek planlayabilmelidir. Bu yön, daha çok ilkenin yasama organına yüklediği bir görev olarak düşünülebilir. İkinci yön ise, tamamlanmış olay ve hukuki ilişkilere yeni normun uygulanmasını yasaklar. Hukuk devleti ilkesinin unsurlarından biri olan hukuki güvenlik ilkesi, dolaylı olarak geriye yürümezlik ilkesini de koruması altına alır." görüşü ortaya konulmuştur.
Uyuşmazlık bütün olarak değerlendirildiğinde, 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, sağlık hizmeti sunucularını sınıflandırma, hizmet standartlarını ve sunulacak hizmetin içeriğini belirleme, değişen koşullara göre bunları nitelendirme, sınıflandırma, değiştirme konusunda davalı Bakanlık görevli ve yetkili bulunmakta ise de, bu yetkinin sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılmasının zorunlu olduğu açıktır. Bir alan yeniden düzenlenecek ise yapılacak değişikliğin hukuki gerekçesinin ortaya konulması, düzenleyici işlemin sebep unsurunun açıklığa kavuşturulması gerekmekte olup, daha önce B ve C tipi ruhsatlı tıp merkezlerince yapılmasına izin verilen cerrahi işlemlerin bu kez yapılamayacak olmasının sebepleri ortaya konulmaksızın, hukuki güvenlik ilkesi ve verilen yargı kararının gerekçeleri dikkate alınmaksızın yapılan dava konusu düzenleme değişikliğinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinin dava konusu hükümlerinin iptali gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için önceden taraflara bildirilen 16/04/2025 tarihinde, davacıyı temsilen gelen olmadığı, davalı Sağlık Bakanlığını temsilen Av. ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı. Hazır bulunan tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır bulunan tarafa son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davalı idarenin menfaate ilişkin usul itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Bunun üzerine, davacı tarafından anılan Yönetmeliğin 5. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1 ve Liste-4 ile Açıklamalar kısmının 2. maddesinin, anılan ekin Liste-1'inin "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 259., 260., 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasının engellenmesi sebebiyle hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istemiyle görülen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları belirlemek olduğu; 2. maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişileri ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; (e) bendinde, tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı; 9. maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği belirlenmiştir.
663 sayılı -09/07/2018 tarih ve 30473 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilmeden önceki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -yine 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga- "Düzenleme yetkisi" başlıklı 40. maddesinde, "Bakanlık ve bağlı kuruluşlar görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." yönünde düzenleme yer almıştır.
Yine, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerine dayanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Tıp merkezlerinde cerrahi müdahale ve gözlem hizmetleri" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Cerrahi uzmanlık dalında hizmet veren tıp merkezinde gerçekleştirilecek cerrahi müdahale vakasının ve bu vakaya uygulanacak yöntemin seçiminde;
a) Cerrahi müdahale sonrası hastaya yapılacak olan gerekli tıbbi bakım süresinin yirmi dört saatte tamamlanabilir olması,
b) Cerrahi müdahale yapılacak vakanın ve bu vakaya uygulanacak yöntemin, bu cerrahi müdahale sonrasında çıkması muhtemel sağlık sorunlarının herhangi bir yataklı tedavi kuruluşunda aynı sorunun çözümü için gereken ve cerrahi müdahalenin devamı niteliğinde olan ikinci bir müdahaleyi gerektirmeyecek tür ve nitelikte olması
zorunludur.
(2) Tıp merkezinde cerrahi müdahale uygulanan hastaların gözlem altında bulundurulma süresi yirmi dört saattir. Hastanın sağlık durumuna göre bu süre gözlem maksadıyla en fazla altı saat daha uzatılabilir. Gözlem altında bulundurulan hastalar ile ilgili takip bulguları ve yapılan her türlü müdahaleler ve tıbbi bakım, hasta dosyasına ilgili tabip tarafından kaydedilir.
(3) Tıp merkezinde gözlem altında tutulan hastalar için, nöbetçi tabip bulunması gerekir. Gözlem altında hastası bulunan uzman tabipler icapçı olarak nöbet tutar. Ayrıca, taburcu edilen hastaların cerrahi müdahale sonrasında ortaya çıkması muhtemel sorunları bakımından, ilgili tabibine kolaylıkla ulaşabileceği irtibat numarası hastalara verilir.
(4) Bu zorunlulukların yerine getirilmesinde birinci derecede cerrahi müdahale kararını veren ve gerçekleştiren cerrahi dal uzmanı tabipler, ikinci derecede ise mesul müdür ve işleten/işletenler sorumludur.
(5) (Değişik:RG-11/7/2013-28704) Tıp merkezinde müdahale yapılan hastalarda müdahaleye bağlı olarak gelişen komplikasyonlar ve/veya yoğun bakım hizmetine ihtiyaç olan durumlarda tıp merkezi tarafından, önceden belirlenmiş, koordineli olarak çalışılan ve bu hizmetlerin alındığı özel veya kamu hastaneleriyle gereken koordinasyon sağlanarak hasta transfer edilir.
6) (Ek:RG-3/7/2014-29049) Cerrahi müdahale biriminin faaliyet gösterebilmesi için, cerrahi müdahale uygulama izin belgesi alınması zorunludur. Sadece, bu izin belgesinde belirtilen uzmanlık dallarında cerrahi müdahale yapılabilir.
(7) (Ek:RG-3/7/2014-29049) Ameliyathanenin yönetimi, alet ve malzemenin sağlanması, bakım, onarım ihtiyaçlarının saptanarak yaptırılmak üzere ilgililere bildirilmesi ve burada çalışan personelin yönetimi ve eğitimlerinin yapılması amacıyla sorumlu cerrahi dallarından bir uzman ameliyathane sorumlusu olarak görevlendirilir." yönünde düzenlemeye yer verilmiş; 38. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile de asıl Yönetmelikte değişiklik yapılmıştır.
Anılan Yönetmeliğin 5. maddesinde, "Aynı Yönetmeliğin Ek-6’sında yer alan Müeyyide Formunun 24 sıra numaralı satırında yer alan 'ile Ek 1 inci maddesinin 12 nci fıkralarına' ibaresi yürürlükten kaldırılmış ve aynı forma 34 sıra numaralı satırından sonra gelmek üzere aşağıdaki satırlar eklenmiş ve aynı Yönetmeliğin Ek-9’u ekteki şekilde değiştirilmiştir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile, 15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilerek yayımlanan Ek-9'da, "Tıp Merkezi ve A Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)", "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)", "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" adıyla dört ayrı listeye yer verilmiş; listenin sonunda yer alan "Açıklamalar" başlıklı kısmın 2. maddesinde, "SUT EK-2/C listesinde yer alan A, B ve C grubu işlemlerden Tıp Merkezlerinde yapılması uygun görülenler Liste-1'de belirtilmiştir." yönünde açıklama yer almıştır.
Dava dilekçesinde hukuka aykırılık iddiasında bulunulan 39 adet işlem Liste-1'in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında sayılmış, ancak Liste-4'ün "Göz ve Adneksleri" başlığı altında sayılmamıştır.
Öncelikle, Ek-9'da yer alan liste ve tıp merkezlerinin sınıflandırılması yönünden mevzuat süreci incelenmiştir: Buna göre;
a-15/02/2008 tarihli ve 26788 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesinde, 10/03/2010 tarih ve 27517 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişikliğe gidilmiş ve maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi müdahaleler listesinin Yönetmeliğin eki Ek-9’da düzenlendiği belirtilmiştir.
Aynı değişiklik ile, "Tıp Merkezlerinde Gerçekleştirilebilecek Cerrahi Müdahaleler Listesi" adıyla Ek-9 Yönetmeliğe eklenmiştir.
Bu listede, tıp merkezlerinde yapılabilecek işlemler sayma suretiyle belirlenmiştir. Yönetmeliğin bu tarihte yürürlükte olan hali incelendiğinde, tıp merkezleri açısından A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi sınıflandırmasının bulunmadığı, dolayısıyla Ek-9 sayılı listede yapabilecek cerrahi işlemler açısından tıp merkezleri arasında bir ayrıma yer verilmediği görülmektedir.
b- 11/07/2013 tarih ve 28704 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile tıp merkezlerinde A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi sınıflandırmasına gidilmiş, 09/03/2000 tarih ve 23988 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğe göre açılarak faaliyet gösteren tıp/dal merkezleri C tipi tıp merkezi olarak kabul edilmiş, geçiş hükümleri ile bu tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerini sürdürmelerine izin verilmiştir. A ve B tipi tıp merkezleri için (A tipi tıp merkezlerinin müstakil binalarda açılması ve binanın bulunduğu alanın imar mevzuatında özel sağlık tesisi yapılabilecek yer olması gerekliliği haricinde) aynı hizmet standartları belirlenmiştir.
c- Devam eden süreçte, 12/12/2017 tarihli ve 30268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesi ile Ek-9 değiştirilmiş; "Sağlık Uygulama Tebliği A, B ve C Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği D ve E Grubu Olup Ayakta Teşhis ve Tedavi Merkezlerinde Yapılamayacak İşlemler Listesi (Liste-2)" olmak üzere iki liste halinde güncellenmiştir.
Bu listelerde tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek işlemler yönünden A, B ve C tipi tıp merkezleri arasında herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.
ç- Uygulama bu şekilde devam etmekte iken, 01/10/2019 tarihli ve 30905 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile A, B ve C tipi tıp merkezi sınıflandırması sona erdirilmiş; tıp merkezlerinin kadro, bina, hizmet ve personel standartlarında bir takım değişikliğe gidilerek tek tip “tıp merkezi” uygulamasına geçilmiş, geçiş hükümleri ile A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezlerinin mevcut halleri ile faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmiş, bu tıp merkezlerine belli şartları sağlamaları halinde "tıp merkezi"ne dönüşebilme imkanı verilmiştir.
d- 01/10/2019 tarihli Yönetmelik değişikliği ile aynı zamanda asıl Yönetmeliğin eki Ek-9 da değiştirilmiştir. Bu değişiklikte, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)", "D ve E Grubu Olup Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-2)" ve "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üç ayrı listeye ve "Açıklamalar" kısmına yer verilmiştir.
Bu değişiklikten kısa bir süre sonra bu defa, 10/10/2019 tarihli ve 30914 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)"e, yanına (*) işareti de konularak 4 işlem daha eklenmiş ve Ek-9 sayılı liste başka bir değişiklik yapılmadan yeniden yayımlanmıştır.
Anılan bu listeler ile 12/12/2017 tarihinde yayımlanan liste karşılaştırıldığında, Ek-9'a "Sağlık Uygulama Tebliği EK-2/B Listesinde Yer Alıp EK-2/C Listesinde Yer Almayan İşlemlerden Tıp Merkezlerinde Yapılamayacak Olan İşlemler Listesi (Liste-3)" adıyla üçüncü bir listenin eklendiği, 12/12/2017 tarihli listede yer alan bazı işlemlerin listeden çıkarıldığı, bazılarının ise listeye eklendiği, listedeki işlemlerden bir kısmının yanına (*) işareti konulduğu, listenin "Açıklamalar" kısmında bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağı açıklamasında bulunulduğu görülmektedir.
Böylece, tıp merkezlerinde gerçekleştirilebilecek cerrahi işlemler yönünden ilk defa bu değişikliklerle A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezleri arasında bir ayrıma gidilmiştir.
e- Bu değişikliklerden sonra bu defa, 12/05/2021 tarihli ve 31482 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Ek-9 değiştirilerek yeniden yayımlanmıştır.
Değiştirilen bu listede, 10/10/2019 tarihli değişiklikteki “Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek İşlemler Listesi (Liste-1)” başlığı ile birlikte aynen korunmuş, ancak bu defa, önceki düzenlemeden farklı olarak, çoğu göz işlemi olmak üzere 47 adet işlemin yanına (*) işareti eklenmiştir. Ancak bu yeni listede önceki düzenlemede yer alan “Açıklamalar” kısmına yer verilmemiş, dolayısıyla listede (*) işaretinin ne anlama geldiğine ilişkin herhangi bir açıklama yer almamıştır. Yine, önceki düzenlemede yer alan Liste-2'ye ve Liste-3'e bu düzenlemede yer verilmemiştir.
f- Devamında, 22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 12/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 değiştirilmeden aynen yeniden yayımlanmış, listeye “Açıklamalar” kısmı eklenmiş, "Açıklamalar"da diğer açıklamaların yanı sıra "* İşaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz.” yönünde açıklamaya yer verilmiştir. Ayrıca, Liste-2 ve Liste-3 de herhangi bir değişiklik yapılmadan -10/10/2019 tarihinde yayımlanan halleriyle- yeniden listeye eklenmiştir.
Ek-9'un, bu düzenlemeden önce yürürlükte olan halleri incelendiğinde, davacının hukuka aykırılık iddiasında bulunduğu ve Liste-1'in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan ve yanında (*) işareti bulunan cerrahi işlemlerin, daha evvel A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezi ayrımına gidilmeksizin tıp merkezlerinde yapılabilen işlemler arasında sayıldığı, bu işlemlerin bir kısmına ilk defa 22/05/2021 tarihli değişiklik ile, bir kısmına daha evvelki değişiklikler ile (*) işareti eklenerek B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamayacağı yönünde ayrıma gidildiği, nihayetinde 22/05/2021 tarihli değişiklikte anılan işlemlerin tamamının yanında (*) işaretinin yer aldığı görülmüştür. (12/05/2021 tarihli değişiklikte bu işlemlerin yanına "*" işareti konulmuş ise de bu işaretin ne anlama geldiği bu değişiklik ile açıklanmamıştır.)
g- 22/05/2021 tarihli ve 31488 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Açıklamalar" kısmında yer alan "(*) işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." cümlesinin ve anılan Yönetmeliğin 2. maddesinin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istemiyle daha önce Dairemizin E:2021/7297 sayısına kayden açılan davada, Dairemizin 07/04/2022 tarihli kararıyla, 22/05/2021 tarih ve 31488 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değişik asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin "Açıklamalar" kısmında yer alan "(*) işaretli işlemler B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamaz." cümlesinin, "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-1)"in "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerin yanında yer alan (*) işareti yönünden, "tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla uzmanlık bilgisi gerektiren böyle bir alandaki düzenlemenin tıbbi ve bilimsel dayanağının bulunması gerektiği, bu nedenle, düzenleme yapma yetkisini haiz idarece, dava konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerektiği, dava konusu değişiklik öncesinde bu yönde bir çalışma yapıldığını gösteren, dava konusu düzenlemenin sebep unsurunu ortaya koyan herhangi bir belge ve/veya açıklama dosyaya sunulmadığı" gerekçesiyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varılarak anılan düzenlemenin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş, bu karara davalı idare tarafından yapılan itiraz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/10/2022 tarih ve YD İtiraz:2022/547 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
ğ- Akabinde, 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan dava konusu Yönetmelik değişikliği ile, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1 (sezaryen hariç) (*) işaretleri kaldırılmak suretiyle, Liste-2 ve Liste-3 ise herhangi bir değişiklik yapılmadan yeniden yayımlanmış, "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" başlıklı Liste-4 ilk kez Ek-9'a eklenmiştir.
Söz konusu Liste-4 incelendiğinde, bu listede, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1'de yanında (*) işareti olanların dışında kalan cerrahi işlemlerin yer aldığı, 22/05/2021 tarihinde yayımlanan Liste-1'deki düzenlemenin bu kez (Liste-1 ve Liste-4 olmak üzere) 2 liste halinde, ancak aynı mahiyette yeniden getirildiği, dava dilekçesince belirtilen 39 adet işleme B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin sayıldığı Liste-4'te yer verilmediği, tıp merkezi ve A tipi tıp merkezlerinde yapılabilecek cerrahi işlemlerin sayıldığı Liste-1'de yer verildiği görülmüştür.
Bunun üzerine, Dairemizin 03/05/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, Ek-9 sayılı listede yer alan ve dava dilekçesinde sayılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ve bu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı dönemde herhangi bir olumsuzluk yaşanıp yaşanmadığı sorulmuş; dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasına ilişkin evrakın dosyaya sunulması istenilmiştir.
Davalı idare, ara kararına cevabında; 09/03/2000 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan mülga Yönetmelik döneminde kurulan tıp merkezlerinin 15/02/2008 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğe uyumu için verilen 4 yıllık sürenin sonunda Yönetmeliğe uyum sağlayamadıkları, bunun üzerine 2013 yılında yapılan değişiklik ile A tipi, B tipi, C tipi tıp merkezi tanımı yapıldığı, 01/10/2019 tarihine gelindiğinde toplam 631 tıp merkezinden sadece 258 tanesinin Yönetmelik şartlarına uyum sağladığı, 373'ünün uyum sağlayamadığının görüldüğü, bu defa, 01/10/2019, 10/10/2019, 12/05/2021 ve 22/05/2021 tarihli Yönetmelik değişiklikleri yapılarak farklı statüdeki tıp merkezlerinin kapasiteleri, fiziki şartları ve personel durumu göz önünde bulundurularak yapılabilecek cerrahi müdahalelerin niteliğine göre genel bir sınırlama getirildiği, C tipi tıp merkezleri olarak faaliyet gösteren sağlık kuruluşlarının onaylı bir projesinin bulunmadığı, 22 yıl önce düzenlenmiş bir mevzuata göre mimar onayı olmayan kroki ile hizmet verdiği, 2008 yılında yapılan Yönetmelik değişikliğinin sağlık hizmet sunumu ile ilgili mekanlarda da çok ciddi değişiklikler içerdiği, ameliyathanenin 2000 yılındaki tanımı ile güncel tanımına bakıldığında, hasta ve can güvenliği açısından 22 yıl önce çıkan mevzuatla faaliyetine devam etme ısrarı olan C tipi tıp merkezlerinde bu şartların da sağlanamadığı, idarenin mevcut şartlarda kurularak işletilen tıp merkezleri ile 2000 yılında yayımlanan Yönetmelik şartlarında hizmetine devam eden kuruluşlar arasında farklı uygulamalar yapmasının doğal olduğu, bu nedenle anılan Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinin yargı kararlarına da dikkate alınarak "Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi"nde (*) işareti konularak yapılmak istenen uygulama yerine "B ve C Tipi Tıp Merkezlerinde Yapılabilecek Cerrahi İşlemler Listesi (Liste-4)" olarak yeni bir liste hazırlanarak Ek-9'a eklenmesi kararının alındığı yönünde açıklamalarda bulunmuştur.
Ara kararı cevabında, dava dilekçesinde sayılan işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılamamasının sebepleri ortaya konulmamış, bu işlemlerin daha evvel B ve C tipi tıp merkezlerinde yapıldığı döneme ilişkin yaşanan herhangi bir olumsuzluk bildirilmemiş, dava konusu düzenlemenin hazırlık aşamasını içeren evrak da dosyaya sunulmamış, yukarıda yer verilen yargı kararı doğrultusunda yapılan herhangi bir çalışmadan bahsedilmemiştir.
Davalı Sağlık Bakanlığının, 3359 sayılı Kanun ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca çıkaracağı yönetmeliklerle, sağlık hizmeti sunucularını sınıflandırma, hizmet standartlarını ve sunulacak hizmetin içeriğini belirleme, değişen koşullara göre bunları değiştirme konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Buna göre, tıp merkezlerinde gerçekleştirilecek cerrahi işlemleri tespit yetkisi, tıp merkezlerinin hizmet standartları da göz önünde bulundurularak davalı idareye ait olmakla birlikte, dava dilekçesinde sayılan göz işlemlerinin yanında yer alan (*) işaretinin ve dolayısıyla bu işlemlerin B ve C tipi olarak ruhsatlandırılmış olan tıp merkezlerinde yapılamayacağına yönelik düzenlemenin yürütmesi yargı kararıyla "söz konusu listenin, tıp biliminin gerekleri doğrultusunda bir bilimsel komisyon oluşturularak belirlenmesi gerektiği" gerekçesiyle durdurulmasına rağmen, davalı idarece bu yönde herhangi bir çalışma yapılmamış, yargı kararıyla hukuka aykırı bulunan düzenleme ile aynı mahiyetteki dava konusu değişiklik yürürlüğe konulmuştur.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemelerde, Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1'inin "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 259., 260., 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasını engellemesi yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, davalı idare tarafından Dairemizin E.2022/7092 sayılı dosyasında sunulan 12/06/2024 kayıt tarihli ek beyan dilekçesinde, Danıştay Onuncu Dairesinin 2021/3110 esasına kayıtlı dosyasında verilen 14/12/2021 tarihli yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararı doğrultusunda 08/09/2022 tarihinde toplanıldığı ve bahsedilen Daire kararı doğrultusunda yeni bir liste hazırlanarak Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekine eklenmesine dair kararın alındığı belirtilmiş ise de, söz konusu toplantının davalı idare bünyesinde yönetici pozisyonunda yer alan (genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı) kişilerin katılımı ile gerçekleştirildiği, bu şekilde bir katılım ile yapılan toplantıda alınan kararların bilimsel komisyon marifetiyle alındığının kabulünün mümkün olmadığı, toplantıda yapılan değerlendirmelerin de tıbbi ve bilimsel değerlendirmeler içermediği anlaşıldığından, davalı idarenin dava konusu düzenlemelerin yukarıda anılan yargı kararının gerekleri doğrultusunda yapıldığı iddiasına itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 06/10/2022 tarih ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1 ve Liste-4 ile Açıklamalar kısmının 2. maddesinin (Yönetmeliğin Ek-9 sayılı ekinde yer alan Liste-1'inin "Göz ve Adneksleri" başlığı altında yer alan cerrahi işlemlerden 259., 260., 268., 269., 270., 271., 273., 274., 275., 276., 277., 279., 281., 282., 283., 284., 285., 286., 287., 288., 289., 290., 291., 292., 293., 294., 295., 296., 297., 298., 299., 300., 301., 302., 303., 304., 305., 306. ve 307. sıradaki işlemlerin B ve C tipi tıp merkezlerinde yapılmasını engellemesi yönüyle) İPTALİNE,
2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -davacı vekili duruşmaya katılmadığından- duruşmasız işler için belirlenen ...TL vekâlet ücreti ile ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetlerine göre taraflara iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/04/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.