T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/3855
Karar No : 2025/4417
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...
2- ... Valiliği / ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ...Cerrahi Hastanesinde ortopedi ve travmatoloji uzmanlık dalında kadrolu el cerrahisi uzmanlık dalında kadro dışı geçici statüde çalışmakta olan davacı tarafından, hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edilmemek kaydıyla çalışmakta olduğu sağlık kuruluşunda hastalarının teşhis ve tedavisini yapmak ve Muğla İli'nde muayenehane açmak için yapılan başvurunun Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi doğrultusunda reddine yönelik Denizli Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının ...Cerrahi Hastanesinde ortopedi ve travmatoloji alanında kadrolu, el cerrahisi dalında kadro dışı geçici olarak çalıştığı, her ne kadar davacının hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve Sosyal Güvenlik kurumundan talep edilmemek kaydıyla yaptığı başvurusu Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 9/2. maddesi uyarınca davacının el cerrahi dalında hizmet veren tek hekim olmasından bahisle reddedilmiş ise de; davacının bahse konu hastanede ortopedi ve travmatoloji alanında kadrolu hekim olarak görev yaptığı, sözleşmede %60'lık kapasitenin yan dal branşlara da ilişkin olduğuna dair açık bir düzenleme bulunmadığı gibi sözleşmede yer alan hükme dayanılarak davacının yan dal branşında da hizmet verdiğinden bahisle kısıtlanamayacağı, bu durumun 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın tanıdığı çalışma ve sözleşme hürriyeti hakkını ihlal sonucunu doğuracağı açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, 1219 sayılı Kanun'un 12. Maddesi uyarınca serbest meslek icrasında bulunan hekimlerin Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli merkezlerde, Sosyal Güvenlik Kurumuna tedavi bedellerini fatura etmemek kaydıyla çalışabilmelerinin mümkün olduğu, davacının halihazırda muayenehanesinin olmadığı ancak Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli bir özel sağlık kuruluşunda çalıştığı, bu sebeple durumunun Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 9/2. maddesi uyarınca değerlendirildiği ve davacının çalışmış olduğu özel sağlık kuruluşunda yan dalında tek hekim olması sebebiyle başvurusunun reddedildiği, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygun ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
...Cerrahi Hastanesinde ortopedi ve travmatoloji uzmanlık dalında kadrolu, el cerrahisi uzmanlık dalında kadro dışı geçici statüde çalışmakta olan davacı tarafından, hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve Sosyal Güvenlik kurumundan talep edilmemek kaydıyla çalışmakta olduğu sağlık kuruluşunda hastalarının teşhis ve tedavisini yapmak ve Muğla İli'nde muayenehane açmak için yapılan başvurunun, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemine dayanılarak, Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 9/2. maddesi uyarınca davacının el cerrahi dalında hizmet veren tek hekim olduğundan SGK kapsamından çıkarılarak Muğla ilinde muayenehane açmak suretiyle söz konusu özel hastanede çalışmaya devam etmesinin mümkün olmadığından bahisle reddine yönelik Denizli Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 12. maddesinin 2. fıkrasında, "Tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 28 inci maddesi, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 27 nci maddesi, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesi ile 17/11/1983 tarihli ve 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanununun 32 nci maddesi saklı kalmak kaydıyla, aşağıdaki sağlık kurum ve kuruluşlarında mesleklerini icra edebilir:
a) Kamu kurum ve kuruluşları.
b) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan özel sağlık kurum ve kuruluşları, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan vakıf üniversiteleri.
c) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan özel sağlık kurum ve kuruluşları, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan vakıf üniversiteleri, serbest meslek icrası." hükmüne; 3. fıkrasında -dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle-, "Tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamaları çerçevesinde ve ikinci fıkranın her bir bendi kapsamında olmak kaydıyla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabilir. Bu maddenin uygulanması bakımından Sosyal Güvenlik Kurumunca branş bazında sözleşme yapılan özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakıf üniversiteleri yalnızca sözleşme yaptıkları branşlarda (b) bendi kapsamında kabul edilir. Mesleğini serbest olarak icra edenler, hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edilmemek kaydıyla, (b) bendi kapsamında sayılan sağlık kuruluşlarında da hastalarının teşhis ve tedavisini yapabilir. ..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
1219 sayılı Kanunun 12. maddesinde, tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesi, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun ek 27. maddesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 36. maddesi ile 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu'nun 32. maddesi saklı kalmak ve anılan maddenin ikinci fıkrasının her bir bendi kapsamında olmak kaydıyla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşunda mesleklerini icra edebilecekleri kurala bağlanmıştır.
Buna göre bir tabip veya diş tabibi mesleğini; sadece kamu kurum ve kuruluşlarında veya sadece Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakıf üniversitelerinde ya da sadece Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakıf üniversitelerinde ve muayenehane açarak serbest olarak yapabilecektir.
Yani, 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sağlık kurum ve kuruluşları arasında meslek icrası açısından geçiş mümkün değilken, her bir bendin kendi kapsamı içinde kalmak kaydıyla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşlarında aynı zamanda çalışılabilecektir.
Bu çerçevede uyuşmazlığın çözümü için, Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmesi olan özel hastanede çalışan ilgili hekimin MEDULA sisteminden çıkarılması halinde bu branş bazında sözleşmenin sona erip ermeyeceği ile anılan durumda hekimin sözleşme kapsamındaki (SGK güvenceli) hastalara bakmadan bu hastanede çalışmasının mümkün olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmiştir.
Bu nedenle Dairemizin 07/01/2025 tarih ve E:2023/3855 sayılı ara kararı ile, Sosyal Güvenlik Kurumundan, davacının çalıştığı ... Cerrahi Hastanesinin, Sosyal Güvenlik Kurumu ile tüm branşlarda ya da davacının çalıştığı branşlarda sözleşmesinin bulunup bulunmadığı; Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin varlığı halinde davacının ... Cerrahi Hastanesi bünyesinde MEDULA sisteminden çıkarılması durumunda bu branşlar bazında sözleşmenin sona erip ermeyeceği ya da bu durumda sözleşme kapsamında olan SGK güvenceli hasta bakmadan çalışmasının mümkün olup olmadığı hususunun sorulmasına karar verilmiştir.
Ara kararına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünce sunulan ... tarih ve ... sayılı yazıda, Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 4. maddesinde yer alan "Bu sözleşmenin konusu, sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanan kişilere; SHS'nin, diş hekimliği ve Kurum tarafından bedeli ödenmeyen sağlık hizmetleri hariç olmak üzere, faaliyet izin belgelerinde bulunan tüm branşlarda vermeyi kabul ve taahhüt ettiği hizmetlerle sınırlı olmak üzere, sağlık hizmetlerinin sağlanmasının usul ve esasları ile karşılıklı hak ve yükümlülüklerin belirlenmesidir." şeklindeki; 9/2. maddesinde yer alan, "SHS, Kurumla yaptığı sözleşme kapsamında yer alan her bir branşta/sağlık hizmetinde ayrı ayrı olmak üzere görev yapan hekimlerin (acil serviste görev yapan hekimler hariç olmak üzere) en az %60’ı üzerinden hizmet sunmak zorundadır. Hizmet sunmak zorunda olunan hekim sayısının hesaplanmasında, yarım ve üzerindeki küsuratlar yukarı, altındaki küsuratlar ise aşağı tamamlanır. SHS’de görev yapan tüm hekimler sözleşme başvurusu sırasında Kuruma bildirilir." şeklindeki düzenlemelere atıf yapılarak "özel sağlık hizmeti sunucularının faaliyet izin belgelerinde yer alan branşların (diş hekimliği ve Kurum tarafından ödenmeyen sağlık hizmetleri hariç) tümü için sözleşme kapsamında sağlık hizmeti sunmalarının zorunlu olduğu, sözleşme kapsamındaki branşlarda görev yapan tüm hekimler yönünden her branş için ayrı ayrı olmak üzere en az %60’ının sözleşme kapsamında hizmet sunmaları gerektiği, davacının görev yaptığı hastanenin 08/10/2008 tarihinden bu yana faaliyet izin belgesinde yer alan tüm branşlarda Kurumla sözleşmesinin bulunduğu, davacı hekimin ortopedi ve tramvatoloji branşında SGK kapsamdışı hizmet verebileceği, ancak el cerrahisi branşında özel sağlık hizmet sunucusunda görev yapan tek hekim olduğu, bu sebeple Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesinin 9.2.1. maddesi hükmüne aykırı olması sebebiyle el cerrahisi branşının ve anılan hekimin sözleşme kapsamı dışında tutulmasının uygun olmadığı" yönünde açıklamalara yer verilmiştir.
Bu cevap üzerine, özel sağlık hizmeti sunucularında Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesindeki branş bazında en az %60 oranında hizmet sunma gerekliliği yerine getirilmeden bir hekimin SGK güvenceli hasta bakmadan çalışmasının olanaklı olup olmadığı hususu ile %60 oranında hizmet sunma şartının yerine getirilmemesi halinde özel sağlık hizmeti sunucusunun Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmesinin sona erip ermeyeceği hususunda tereddüt oluştuğundan Dairemizin 06/05/2025 tarihli ara kararı ile Sosyal Güvenlik Kurumundan bu defa; davacının; her iki uzmanlık dalı (ana ve yan dal) açısından, ... Cerrahi Hastanesi bünyesinde MEDULA sisteminden çıkarılması durumunda sözleşme kapsamında olan SGK güvenceli hasta bakmadan çalışmasının mümkün olup olmadığı hususu ile sözleşmedeki %60 oranında hizmet sunma şartının yerine getirilmemesi halinde özel sağlık hizmeti sunucusunun ilgili branşta ya da tüm branşlarda Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmesinin sona erip ermeyeceğinin sorulmasına karar verilmiş, buna ilişkin tereddütleri giderecek şekilde ayrıntılı açıklama yapılması istenilmiştir.
Ara kararına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünce sunulan ... tarih ve ... sayılı yazıda, "Sözleşmenin 9.3. numaralı maddesi gereğince sağlık kuruluşundan sürekli ayrılan hekimin branşında tek hekim olması halinde söz konusu branşta hizmet sunma imkanının bulunmadığı, ancak bu durumun sözleşmenin tüm branşlarda feshi sonucunu doğuracağına ilişkin sözleşmede bir düzenleme de bulunmadığı" yönünde açıklamalara yer verilmiştir.
Ayrıca, dava konusu uyuşmazlık ile benzer mahiyette olan Dairemizin E.2023/3628 sayılı dosyasında verilen 06/05/2025 tarihli ara kararına cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünce anılan dosyaya sunulan ... sayılı yazıda, "sözleşmenin 9.2.1 numaralı maddesinde belirtilen %60 oranının uygulandığı matrahın belirlenmesinde herhangi bir branşta görev yapan tüm hekimlerin sayısı esas alındığından, bir hekimin %60 oranının uygulandığı matrahın dışında bırakılarak MEDULA sisteminden çıkarılması yoluyla sözleşme kapsamında olan SGK güvenceli hasta bakmadan çalışmasının mümkün olmadığı, sözleşmedeki %60 oranında hizmet sunma şartının yerine getirilememiş olmasının herhangi bir branşta hiç bir hekimin görev yapmaması halinde söz konusu olacağı, bu durumun sadece o branşta hizmet sunulmaması sonucunu doğuracağı ancak sözleşmenin feshini gerektirmeyeceği" yönünde açıklamalar yer almaktadır.
Bu açıklamalar ve Sosyal Güvenlik Kurumu Özel Sağlık Hizmeti Sunucularından Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının çalıştığı ... Cerrahi Hastanesinin 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli özel sağlık kuruluşu olduğu, davacının MEDULA sisteminden çıkarılabildiği ana dal branşı yönünden çalıştığı hastanenin Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmesinin sona ermeyeceği/devam edeceği ve yan dal branşında ise sözleşmedeki %60 oranında hizmet sunma şartının yerine getirilmemesi nedeniyle davacının MEDULA sisteminden çıkarılması yoluyla anılan hastanede SGK güvenceli hasta bakmadan çalışmasının mümkün olmadığı dolayısıyla bu durumda da anılan hastanenin Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmesinin sona ermeyeceği anlaşılmaktadır.
Buna göre, 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamında muayenehanesinde serbest meslek faaliyetinde bulunmak isteyen davacının, anılan Kanun'un amir hükmü gereği bu maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olan özel sağlık kuruluşunda aynı anda çalışması mümkün olmadığından, ... Cerrahi Hastanesinde SGK kapsamından çıkarılarak çalışmak ve aynı zamanda Muğla ilinde muayenehane açmak istemiyle yaptığı başvurunun, mer'i mevzuat gereği mümkün olmadığından bahisle reddine ilişkin Denizli Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/10/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.