T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/4971
Karar No : 2025/1458
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... Taşımacılık Emlak İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Valiliği / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar vekili tarafından, Diyarbakır ili, Sur ilçesinde bulunan müvekkili şirketlerine ait "..." isimli otelin, ilçede çıkan terör olayları sebebiyle ilan edilen sokağa çıkma yasağı döneminde güvenlik güçleri tarafından kullanıldığı ve terör örgütünün saldırısına uğradığından bahisle, söz konusu zararın ödenmesi istemiyle yaptıkları başvuruya istinaden Diyarbakır Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonunun 1.072.590,50 TL'nin ödenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 26/11/2018 tarihli uyuşmazlık tutanağının iptali ve müvekkili şirket için 1.000.000,00 TL (miktar artırımı ile 27.274.387,00 TL) maddi ve 250.000,00 TL manevi tazminat ile müvekkili ... için 250.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların sahibi ve işletmecisi olduğu otelin terör eylemleri ve terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle hasara uğradığının açık olduğu, zararın meydana gelmesinde idarenin hizmet kusuru bulunmamakla birlikte sosyal risk ilkesi gereğince sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle, davalı idarece,... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasındaki bilgi ve belgeler veya adli, idari ya da askeri mercilerdeki diğer bilgi ve belgeler dikkate alınmaksızın, salt davacılar ile sigorta şirketi arasında imzalanan sigorta sözleşmesi hükümleri dikkate alınmak suretiyle zarar miktarının belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline, manevi tazminata hükmedilebilmesi için aranan şartların oluşmadığı gerekçesiyle davacıların manevi tazminat istemlerinin reddine, olay tarihine en yakın bilirkişi raporu olduğundan ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:...sayılı dosyasındaki hesap raporunun hükme esas alınabilecek yeterlikte görüldüğü gerekçesiyle, davacıların maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile 4.817.250,54 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden (08/01/2016) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlığın; dava konusu işlemlerin yönünden, 5233 sayılı Kanun kapsamında, maddi tazminat istemi yönünden, davalı idarenin zararın oluşumunda hizmet kusuru bulunmaması ve davanın 5233 sayılı Kanun kapsamında açılması nedeniyle 5233 sayılı Kanun kapsamında, manevi tazminat istemi yönünden, sosyal risk ilkesi gereğince çözümlenmesinin gerektiği gerekçesiyle, tarafların istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine, ... tarih ve ... sayılı Zarar Tespit Komisyonu işleminin iptali istemi yönünden; eksik inceleme ile işlem tesis edildiği gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmına yönelik davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine, 26/11/2018 tarihli uyuşmazlık tutanağının iptali istemi yönünden; kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliği taşımadığı gerekçesiyle, İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmının kaldırılmasına, davalı idarelerin istinaf başvurularının kararın bu kısmı yönünden kabulüne, belirtilen kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine, maddi tazminat istemi yönünden; yeniden yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 22/05/2023 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek yeterlikte görüldüğü gerekçesiyle, davacıların istinaf başvurularının reddine, 1.463.548,90 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 08/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine, bu yönden İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, manevi tazminat istemi yönünden; davacı ...'nin yaşanan olaylar nedeniyle manevi zarara uğradığı ancak davacı şirketin manevi zarara uğradığına ilişkin somut bir delil bulunmadığı gerekçesiyle, davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı ... için 100.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 08/01/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce anılan davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine, bu yönden İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı şirketin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar vekili tarafından; olay nedeniyle uğradıkları zararın idarenin zamanında ödeme yapmaması nedeniyle katlanarak arttığı, müvekkili şirketin manevi tazminat talebinin reddinin hatalı olduğu, müvekkili şirket yetkilisi lehine hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz olduğu iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idareler tarafından, davacılara teklif edilen maddi tazminat tutarında hata bulunmadığı, 5233 sayılı Kanun'da manevi tazminata yer verilmediğinden davacılar lehine manevi tazminata hükmedilemeyeceği iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Davalı idareler tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar vekili tarafından, Diyarbakır ili, Sur ilçesinde bulunan müvekkili şirketlerine ait "..." isimli otelin, ilçede çıkan terör olayları sebebiyle ilan edilen sokağa çıkma yasağı döneminde güvenlik güçleri tarafından kullanıldığı ve terör örgütünün saldırısına uğradığından bahisle, söz konusu zararın ödenmesi istemiyle yaptıkları başvuruya istinaden Diyarbakır Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonunun 1.072.590,50 TL'nin ödenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 26/11/2018 tarihli uyuşmazlık tutanağının iptali ve müvekkili şirket için 250.000,00 TL (miktar artırımı ile 27.274.387,00 TL) maddi ve 250.000,00 TL manevi tazminat ile müvekkili ... için 250.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.", 7. maddesinde, ''Bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla karşılanabilecek zararlar şunlardır: a) Hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar, b) Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri, c) Terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddî zararlar'' hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A. Temyize Konu Kararın, Davacı ...'nin Manevi Tazminat İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan, Dairemizin E:2024/532 sayılı dosyasında davacılar tarafından açılan dava ile bakılan dava arasında derdestlik ilişkisi bulunmadığından, Dairemizin E:2024/532 sayılı dosyasında davacı ...'nin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesinin bakılan davaya bir etkisi bulunmamaktadır.
B. Temyize Konu Kararın, Diyarbakır Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ... Sayılı İşleminin İptali İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
C. Temyize Konu Kararın, Davacı Şirketin Manevi Tazminat İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan, Dairemizin E:2024/532 sayılı dosyasında davacı şirket lehine manevi tazminata hükmedildiği görüldüğünden, mükerrer ödemeye mahal vermemek amacıyla bakılan davada manevi tazminata hükmedilmemesi bir eksiklik olarak görülmemiştir.
Ç. Temyize Konu Kararın, 26/11/2018 Tarihli Uyuşmazlık Tutanağının İptali İstemine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Dairemiz içtihadında, 5233 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen sulhnameler kesin ve yürütülebilir işlemler olarak nitelendirildiğinden, davacıların 26/11/2018 tarihli uyuşmazlık tutanağının iptali isteminin, uyuşmazlık tutanağının icrai işlem olmadığından bahisle incelenmeksizin reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
D. Temyize Konu Kararın, Davacı Şirketin Yapı Zararına İlişkin Kısmının (497.037,69 TL'lik kısım) İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
E. Temyize Konu Kararın, Davacı Şirketin Vakıflara Ait Kira Giderleri, Araç Kira Giderleri, Avukat Ödemeleri, Muhasebeciye Yapılan Ödemeler, Elektrik, Su, İnternet Ve Telefon Faturası Ödemelerine İlişkin Kısmının(279.688,40 TL'lik kısım) İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
F. Temyize Konu Kararın, Davacı Şirketin Gelir Kaybı Zararı ile Personel Giderlerine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesince, davacıların sunduğu bilgi ve belgeler esas alınarak hazırlanmış olan 22/05/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda, vakıflara ait kira giderleri, araç kira giderleri, avukat ödemeleri, muhasebeciye yapılan ödemeler, elektrik, su, internet ve telefon faturası ödemelerine ilişkin zarar hesabı davacı tarafından dosyaya ara karar cevabı olarak sunulan CD'de yer alan bilgi ve belgelerle uyumlu olduğundan, bu kısımlar yönünden raporda hesap hatası görülmemiştir.
Ancak raporun personel giderlerine ilişkin kısmında, davacı şirketin zararı olarak sadece çalışanlara yapılan ücret ödemelerinin esas alındığı, çalışanlar için davacı şirketin ödediği prim ve vergilerin zarar hesabına dahil edilmediği, ayrıca, 2015/9, 2015/12, 2016/5, 2018/2, 2018/9, 2018/10, 2018/11 dönemlerine ilişkin davacı şirketin çalışanlarına ödeme yaptığı tutar olarak davacı tarafından dosyaya ara karar cevabı olarak sunulan CD'de 3 numaralı klasörde yer alan tahakkuk fişlerinde "prime esas kazanç" olarak belirtilen tutarların dikkate alınmadığı, gelir kaybı hesabının rapordan anlaşıldığı kadarıyla 1 yıl için yapıldığı, oysa ki davacı şirketin oteli 15/08/2015 tarihinden 01/01/2019 tarihine kadar işletemediği, yine gelir kaybı hesabında 2015 yılından geriye doğru 5 yıllık net karların esas alınması gerekirken sadece 2012,2013 ve 2014 yıllarının esas alındığı görüldüğünden, raporda bu yönlerden hukuki isabet görülmemiştir.
Bu durumda, davacı şirketin personel giderleri ile gelir kaybı zararının yukarıda belirtilen hususlar nazarı dikkate alınarak hesaplanması gerekirken bu konunun çözümü için yeterli olmayan bilirkişi raporuna dayalı olarak eksik inceleme sonucu verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının;
A. Davacı ...'nin manevi tazminat istemine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
B.Diyarbakır Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemine ilişkin kısmının ONANMASINA,
C.Davacı şirketin manevi tazminat istemine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
Ç.26/11/2018 tarihli uyuşmazlık tutanağının iptali istemine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
D.Davacı şirketin yapı zararına ilişkin kısmının(... TL'lik kısım) ONANMASINA,
E. Davacı şirketin vakıflara ait kira giderleri, araç kira giderleri, avukat ödemeleri, muhasebeciye yapılan ödemeler, elektrik, su, internet ve telefon faturası ödemelerine ilişkin kısmının (... TL'lik kısım) ONANMASINA,
F.Davacı şirketin gelir kaybı zararı ile personel giderlerine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.