T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/5842
Karar No : 2024/2490
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. V. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1) ...
2) ...
3) ... 4) ... 5) ... 6) ... 7) ...
8) ...
9) ...
10) ...
11) ...
12) ...
VEKİLLERİ : ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Geçici Köy Korucusu olan yakınları ...'nın, 12/10/2011 tarihinde Siirt ili, Baykan ilçesi, ... Köyü, ... Mevkiinde kardeşleriyle birlikte odun topladığı sırada terör örgütü mensuplarınca yapılan saldırıda şehit olmasında davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 138.945,10 TL maddi 100.000 TL manevi; ölenin çocukları olan ... için 31.046,70 TL (miktar artırım dilekçesiyle 829.642,41 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, çocukları ... için 27.856,92 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, ... için 31.046,70 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, annesi ... için 11.549,85 TL (miktar artırım dilekçesiyle 79.368,08 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, babası ... için 13.486,52 TL (miktar artırım dilekçesiyle 67.508,04 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararıyla, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın yetki yönünden reddine karar verilerek Mahkemelerine gönderilen davaya ilişkin ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Onuncu Dairesinin 15/04/2016 tarih ve E:2015/3567, K:2016/1987 sayılı kararı ile, davanın manevi tazminata ilişkin kısmının onanması, maddi tazminata ilişkin kısmının bozulması üzerine, bozma kararına uyularak dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda müteveffanın eşi ... için 829.642,41 TL, annesi ... için 79.368,08 TL, babası ... için 67.508,04 TL destekten yoksun kalma zararının bulunduğunun belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacıların verdikleri miktar artırım dilekçesi gözetilerek davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulü ile ... için 829.642,41 TL, ... için 79.368,08 TL, ... için 67.508,04 TL ve 2.000,00 TL cenaze ve defin giderleri olmak üzere toplam 978.518,53 TL maddi tazminat istemlerinin kabulüne, maddi tazminat istemlerinin 132.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihi olan 11/06/2012 tarihinden, 846.518,53 TL'sine miktar artırım dilekçesinin verildiği 19/11/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu olay nedeniyle davacılara 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Ödenmesi Hakkında Kanun kapsamında bağlanan aylıklar ve yapılan ödemeler dikkate alındığında davacıların maddi zararlarının bulunmadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, Geçici Köy Korucusu olan yakınları ...'nın, 12/10/2011 tarihinde Siirt ili, Baykan ilçesi, ... Köyü, ... Mevkiinde kardeşleriyle birlikte odun topladığı sırada terör örgütü mensuplarınca yapılan saldırıda şehit olmasında davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın eşi ... için 138.945,10 TL maddi 100.000 TL manevi; ölenin çocukları olan ... için 31.046,70 TL (miktar artırım dilekçesiyle 829.642,41 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, çocukları ... için 27.856,92 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, ... için 31.046,70 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, annesi ... için 11.549,85 TL (miktar artırım dilekçesiyle 79.368,08 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, babası ... için 13.486,52 TL (miktar artırım dilekçesiyle 67.508,04 TL) maddi, 10.000,00 TL manevi, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve E-... sayılı yazısında, İçişleri Bakanlığı emrinde Güvenlik Korucusu olarak görev yapmakta iken 12/102011 tarihinde vefat eden ...'nın yakınları ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ya 15/10/2011 tarihinden itibaren dul ve yetim aylığı bağlandığı, 2330 sayılı Kanun kapsamında tazminat ödendiği, vazife malullüğü tespit kurulunca yapılan inceleme neticesinde 2330 sayılı Kanun kapsamına giren olay nedeniyle ... hakkında 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun ilgili maddelerinin uygulanmasına karar verildiğinden ...'nın yakınlarına bağlanan aylıkların idarelerinin ... tarih ve ... sayıl işlemi ile tadil edildiği bildirilmiştir.
Mahkemece hükme esas alınan 16/07/2022 tarihli bilirkişi raporunda yapılan hesaplama neticesinde, müteveffanın eşi ... için 829.642,41 TL, annesi ... için 79.368,08 TL, babası ... için 67.508,04 TL destekten yoksun kalma zararının bulunduğu, çocukları ... ve ...'nın maddi zararlarının bulunmadığı belirlenmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Başka bir anlatımla idare, yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan, idari faaliyet ile nedensellik bağı kurulabilen, özel ve olağan dışı zararları kusursuz sorumluluk ilkesi gereği tazminle yükümlüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hale gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca; a) Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz. Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malül olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hazineden tahsil edilir..." hükmü yer almaktadır.
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un ''Aylık bağlanması'' başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına girenlerden, ölenlerin kendilerine bağlanması gereken görev malullüğü aylığının, dul ve yetimlerine intikal ettirileceği, bu madde gereğince ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların % 25 oranında artırılmak suretiyle ödeneceği; "Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminatın, uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu; yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı idarelerin ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu Kanun hükümleri uyarınca ödenen nakdi tazminatın göz önünde tutulacağı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosya kapsamında yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ... tarih ve E-... sayılı yazısında, dava konusu olay nedeniyle davacılara 3713 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlandığı bildirilmiştir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu hükümlerine göre davacılara bağlanan vazife malullüğü ölüm aylığı, şehit olan davacılar yakınının görevdeki emsali Köy Korucusu görev aylığı kadar olduğundan, davacıların herhangi bir maddi zararı bulunmamakta olup, Mahkemece hükme esas alınacak nitelik ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak ... için 829.642,41 TL, ... için 79.368,08 TL, ... için 67.508,04 TL maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan davacılara 2330 sayılı Kanun kapsamında yapılan nakdi tazminat ödemesi göz önünde bulundurulduğunda davacıların cenaze ve defin giderlerinin de karşılanmış olduğu sonucuna varılmış olup, davacılara cenaze ve defin giderleri için hükmedilen 2.000,00 TL maddi tazminat tutarında ve Dairemiz bozma kararı sonrasında verilen bozmaya uyma kararında davacılardan ... ve ...'nın maddi tazminat istemlerine ilişkin herhangi bir hüküm kurulmamış olması yönüyle de hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 10/06/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.