T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/2789
Karar No : 2024/6184
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turz. Nak. San. ve
Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi Rektörlüğü
... / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından işletilen ve Kırıkkale ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... adresinde faaliyet gösteren akaryakıt ve LPG ikmal istasyonunun yakınında açılan Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi binasının, asgari emniyet mesafelerini ihlal ettiğinden bahisle Fakültenin faaliyetine son verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; işbu karar tarihi itibariyle gerek (tüzel kişiliği ayakta olan) davacı şirketin dava konusu işleme esas başvurunun yapılıp dava konusu işlemin iptali istemiyle uyuşmazlık çıkarıldığı tarihte faaliyet gösterdiği Kırıkkale Merkez ... Caddesi No:... şeklindeki adreste faaliyetine devam etmediği, gerekse davalı idareye ait fakülte binasındaki faaliyetin Kırıkkale ili ... Mahallesi ... Sokak No:... adresinde yürütülmediğinin anlaşıldığı, davacı şirketin görülen uyuşmazlığa ilişkin kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin kalmadığının açık olduğu gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davanın açıldığı tarih itibarıyla dava açma ehliyetinin bulunduğu, davanın açıldığı tarihte haklı olması nedeniyle vekalet ücretinin ve yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Kırıkkale ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde yer alan iş yeri için davacı şirket adına, Kırıkkale Belediye Başkanlığı İktisat İşleri Müdürlüğü tarafından ... tarih ve ... sayılı, "akaryakıt ve LPG istasyonu" faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiştir.
Söz konusu iş yerinin yakınında, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde yer alan bina Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi binası olarak kiralanmıştır. Kırıkkale Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile söz konusu yapının 24/09/2010 tarihi itibarıyla tamamlandığı ve yapı kullanma izin belgesi verildiği, bu belgeye sahip binaların kullanılmasında fen ve sağlık bakımından sakınca görülmediği belirtilmiştir.
Davacı tarafından 01/11/2010 tarihli dilekçe ile Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığına başvurularak, fakülte binasının asgari emniyet mesafelerine uygun olmadığı belirtilmiş, polikliniğin ve fakülte binasının kapatılması ve fiili durumun mevzuata uygun hâle getirilmesi istenilmiştir.
Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile üniversitelere bağlı fakülte binalarının akaryakıt ve LPG ikmal istasyonu gibi gayrisıhhi müesseselerden uzak olması konusunda yasal bir düzenleme olmadığından bahisle davacının başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
USUL YÖNÜNDEN:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, ehliyet konusunda Kanun'a aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca, dava ehliyeti, medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir. İptal davaları ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak nitelendirilmiştir.
Aktarılan temel kurallara göre iptal davaları, fiil ehliyetine sahip her gerçek ve tüzel kişinin sahip olduğu dava açma ehliyetinin yanı sıra iptal davasının amacıyla ve idari yargının özelliğiyle belirlenmiş iptal davalarına özgü bir ehliyet gerektirmektedir.
Yargı kararlarında "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idari işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idari işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddi bir alâka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmekte, bunun dışında ayrıca subjektif bir hakkın ihlal edilmesi şartı aranmamaktadır.
Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alâkasının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi, makul, maddi ve manevi bir alâkasının bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. Ayrıca kişisel, meşru ve güncel bir menfaatin yani dava ehliyetinin varlığı, davanın açıldığı tarihte bulunması ve bu tarihteki şartlara göre değerlendirilmesi gereken bir husus olup, davanın görülebilmesi için zorunlu olan bir usul hukuku koşuludur.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, yukarıda belirtilen iş yerinde akaryakıt ve LPG istasyonu olarak faaliyet göstermekte iken söz konusu iş yerinin yakınında, .... Sokak, No:... adresinde yer alan binanın Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi binası olarak kiralanarak kullanılmaya başlanılması üzerine binanın asgari emniyet mesafelerine uygun olmadığı belirtilerek kapatılması istemiyle yapılan başvurunun reddi sonucu bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İdare Mahkemesince, temyize konu kararın verildiği tarihte Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinin bahse konu adresten taşındığı, tüzel kişiliği ayakta olan davacı şirketin ise uyuşmazlık çıkardığı tarihte faaliyet gösterdiği iş yerindeki faaliyetini sonlandırdığı belirtilerek davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiş ise de; davanın açıldığı tarih itibarıyla davacı şirketin ve Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinin yukarıda aktarılan adreslerde faaliyet gösterdiği dikkate alındığında, davanın açıldığı tarihte davacının kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin bulunduğu dolayısıyla ehliyetli olduğu görülmektedir.
Bu durumda, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, iş bu bozma kararına uyulması halinde Kırıkkale Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi olarak kullanılan ve davanın açıldığı tarihte Kırıkkale ili, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan binanın 01/11/2016 tarihinde boşaltıldığı ve ilgili bina faaliyetinin ... Mahallesi, ... Sokak, No:... Yahşihan/Kırıkkale adresine taşındığı dikkate alınarak bir karar verilebileceği de açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11/12/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.