T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/3595
Karar No : 2024/5753
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU : Deniz Kuvvetleri Komutanlığında Deniz Kurmay Kıdemli Albay rütbesinde görev yapmakta iken ... tarihinde emekli olan davacı tarafından, hakkında devam eden ceza davasında ... tarihinde beraat kararı verildiği, bu nedenle yurt dışına çıkmaması yönünde adli kontrol kararının verildiği 09/05/2012 tarihinde yürürlükte olan Gemi Adamları Yönetmeliği gereği sınavsız alma hakkına sahip olduğu Gemi Uzakyol Başmühendisliği Yeterlik Belgesi ve Yat Kaptanlığı Yeterlik Belgesini de içeren Gemiadamı Cüzdanı verilmesi istemiyle ... Liman Başkanlığına yaptığı ... tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Deniz Harp Okulu mezunlarının sınavsız belge alma haklarının 03/05/2014 tarihinde kaldırıldığı, davacının sınavsız belge alma hakkının bulunduğu dönemde hakkında yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol kararı bulunduğu, bu sebeple gemiadamı cüzdanı verilmesinin mümkün olmadığı, davacının kazanılmış hakkından bahsedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 03/12/2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Dava; Deniz Kuvvetleri Komutanlığında Deniz Kurmay Kıdemli Albay rütbesinde görev yapmakta iken ... tarihinde emekli olan davacı tarafından, hakkında devam eden ceza davasında ... tarihinde beraat kararı verildiği, bu nedenle yurt dışına çıkmaması yönünde adli kontrol kararının verildiği ... tarihinde yürürlükte olan Gemi Adamları Yönetmeliği gereği sınavsız alma hakkına sahip olduğu Gemi Uzakyol Başmühendisliği Yeterlik Belgesi ve Yat Kaptanlığı Yeterlik Belgesini de içeren Gemiadamı Cüzdanı verilmesi istemiyle ... Liman Başkanlığına yaptığı ... tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
31/07/2002 tarihli ve 24832 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları Yönetmeliğinin, ''Kazanılmış Haklar'' başlıklı 3. Bölümünün, ''Deniz Kuvvetlerinden Ayrılan Personel İle İlgili Hükümler'' başlıklı 17. maddesinde; ''(Değişik fıkra: 30/12/2008- 27096 S.R.G Yön/6.mad.) Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce Deniz Harp Okulundan mezun olanlar ile deniz astsubay sınıf okulları seyir, motor ve çarkçı branşlarından mezun olanlardan gemiadamı yeterlik belgelerini ilk kez alacak olanlar, bu belgeleri sınavsız olarak alırlar. Daha sonraki yeterlik yükseltmeleri için bu Yönetmeliğin eğitim, sınav ve deniz hizmeti ile ilgili hükümleri uygulanır. Ancak bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce, bu okullardan mezun olup da ilk defa yeterlik belgesi almış olanlar ile yeterlik belgesi aldıktan sonra bir üst yeterliğe terfi etmiş olanlar; bu Yönetmelik hükümlerine göre intibak yaptırdıklarında hak kazandıkları yeterlik derecesi, birinci fıkra hükmüne göre yeterlik belgesi almış olanlardan daha düşük olduğu takdirde, görev ve deniz hizmeti süresi daha aşağı olmamak kaydıyla yeterlikleri bunlarla aynı dereceye getirilir.'' hükmüne yer verilmişken, 23/08/2012 tarihli ve 28390 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 11. maddesiyle anılan hüküm yürürlükten kaldırılmış, anılan Yönetmeliğe 17/11/2012 tarihli ve 28470 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesiyle eklenen ''Gemiadamı yeterlik belgesi alınmasına ilişkin geçiş hükümleri'' başlıklı Geçici 14. maddesinde; ''1/1/2012-31/12/2012 tarihleri arasında Deniz Harp Okulundan mezun veya mezun olmadan ayrılanlar ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılanlardan gemiadamı yeterlik belgesini ilk kez alacak olanlara bu Yönetmeliğin 23/8/2012 tarihinden önceki hükümleri uygulanır. Daha sonraki yeterlik yükselmeleri için bu Yönetmeliğin eğitim, sınav ve deniz hizmeti ile ilgili hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmişken anılan hüküm 03/05/2014 tarihli ve 28989 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz ve İçsular Genel Müdürlüğünün 28/06/2016 tarihli ve E-46128 sayılı yazısında; 1996 yılından önce Deniz Harp Okulu ve Deniz Astsubay Sınıf Okullarından mezun olup, kamu oyunda Balyoz davası olarak bilinen davada tutuklu ve hükümlü olan kişilerin 31/07/2002 tarihli ve 24832 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliği uyarınca gemiadamı yeterlik belgelerini sınavsız alma hakkından yararlanmak için başvuru yapamadıklarının, 25/04/2016 tarihli ve 24209 sayılı Makam Oluru ile Yönetmelik değişikliğinin yapıldığı 23/08/2012 tarihinde adı geçen dava kapsamında tutuklu olup yapılan yargılama sonucunda beraat eden kişilerin mağduriyetlerini gidermeye yönelik düzenleme yapılarak, bu kişilerin 15/07/2016 tarihine kadar Mahkeme kararı ve diğer belgelerle birlikte başvurmaları halinde sınavsız gemiadamı yeterlik belgelerini almalarına olanak tanındığının, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile yapılan görüşmeler sonucunda bu sürenin 31/10/2016 tarihine kadar uzatıldığının, söz konusu denizci kökenli kişilerden olup tutuklu olmaları nedeniyle haklarını kullanamayanlardan hakkında beraat kararı verilenlerin Mahkeme kararı ile başvurması halinde gemiadamı yeterliliklerinin verilmesinde Gemiadamları Yönetmeliğinin 23/08/2012 tarihinden önce yürürlükte olan hükümlerinin uygulanmasına karar verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta; davacı hakkında ''Türkiye Cumhuriyeti Hükumetini Ortadan Kaldırmaya veya Görevini Yapmasını Engellemeye Teşebbüs Etme'', ''Hükumeti Cebren Devirmek ve Engellemek'' suçundan açılan kamu davasında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı ve ... tarihli kararıyla davacının yurt dışına çıkamaması yönünde adli kontrol kararı verildiği, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı ve 19/02/2015 tarihli kararıyla davacı hakkındaki yurt dışına çıkış yasağının kaldırıldığı, hakkında yapılan yargılama sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla beraatına karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla esastan reddine karar verildiği ve anılan kararın Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği bunun üzerine davacı tarafından, sınavsız alma hakkına sahip olduğu Gemi Uzakyol Başmühendisliği Yeterlik Belgesi ve Yat Kaptanlığı Yeterlik Belgesini de içeren Gemiadamı Cüzdanının verilmesi istemiyle Manavgat Liman Başkanlığına 22/07/2022 tarihinde başvuru yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz ve İçsular Genel Müdürlüğünün ... tarihli ve E-... sayılı yazısında en son başvuru tarihi olarak 31/10/2016 tarihinin belirlendiği, ancak davacının bu tarihe kadar gemiadamı yeterlik belgelerini sınavsız alma hakkından yararlanmak için başvuru yapmadığı anlaşıldığından, davacının başvurusunun zımnen reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.