T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/3821
Karar No : 2025/126
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, sahipliğinde bulunan ve ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ...Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren ''Özel ... Merkezi''nin 24/04/2023 tarihinde mühürlenerek faaliyetine son verilmesine dair ... Kaymakamlığı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davacı şirketin tıp merkezinin faaliyette bulunabilmesi için gerekli olan uygunluk belgesinin iptal edildiği, dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden uygunluk belgesinin iptaline ilişkin işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiğinin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile tespit edildiği, uygunluk belgesi iptal edilen davacı şirketin ruhsatsız faaliyete bulamayacağı, ruhsatsız iş yerinin mühürlenerek faaliyetinin sonlandırılması gerektiğinden, bu kapsamda uygunluk belgesinin iptali işlemine dayanılarak tesis edilen mühürleme ve faaliyetin sona erdirilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, ... Tıp Merkezinin mevzuata uygun olarak faaliyetini sürdürmekte iken uygunluk belgesinin iptal edildiği, B.Ç.'nin şirket ortaklığından çıkarılması için Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açıldığı, uygunluk belgesinin iptaline yönelik işleme karşı açılan davada temyiz aşamasında lehe karar verildiği, yargı kararının işbu davada dikkate alınması gerektiği, dava konusu işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi,... Caddesi, No:... adresinde yer alan, ... tarih ve ... sayılı uygunluk belgesine istinaden faaliyette bulunan C tipi niteliğindeki "Özel ... Tıp Merkezi"nin sahibi olup tüm ortakları tabiplerden oluşmaktadır.
Davacı şirketin ortağı ve aynı zamanda "Özel ... Tıp Merkezi"nin de mesul müdürü olan Dr....'un 02/01/2017 tarihinde vefat etmesi sonucu şirket hissesinin varisi...'e intikal etmesi üzerine durum İl Sağlık Müdürlüğüne bildirilmiş, 13/04/2017 tarih ve ... sayılı Makam Oluru ile tabip olmayan mirasçı...'un ortak olması nedeniyle tıp merkezinin 5 yıl süreyle işletilebileceğine ilişkin şerh düşülen uygunluk belgesi şirket yetkilisine teslim edilmiştir.
... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı yazısı ile C tipi tıp merkezinin tabip veya birden fazla tabip ve diş tabibi ortaklığında açılabileceğinden şirket ortaklarının tamamının tabip olması gerektiği,...'un şirket ortaklığı süresinin 13/04/2022 tarihinde dolacağı belirtilerek şirketin ortaklık yapısının mevzuata uygun duruma getirilmesi istenmiştir. Söz konu yazının tebliği üzerine davacı şirket yetkilisi tarafından şirket ortaklık yapısının düzeltilmesine yönelik 10/06/2022 tarihinde genel kurul yapılmasına ilişkin karar alınmış, anılan tarihte yapılan genel kurulda ...'un şirket ortaklığından çıkarılmasına ilişkin davacı şirkete yetki verilmiştir.
Yukarıda bahsedilen süreç devam ederken, davalı idare tarafından, tabip olmayan ortak ...'un şirket ortaklığından halen çıkarılmadığının tespiti üzerine ... tarih ve ... sayılı yazı ile eksikliğin giderilmesi için yedi (7) günlük süre verilmiş, mevzuata aykırılığın devam etmesi halinde verilen sürenin bitiminde uygunluk belgesinin iptal edileceği davacı şirkete bildirilmiştir. Akabinde, 7 (yedi) günlük süre içerisinde ortaklık yapısının mevzuata uygun hale getirilmediğinden bahisle uygunluk belgesi ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ...tarih ve E... sayılı işlemi ile iptal edilmiş, akabinde ''Özel ... Tıp Merkezi''nin Sarıyer Kaymakamlığının 24/04/2023 tarihli işlemi ile mühürlenerek faaliyetine son verilmiştir. Bunun üzerine davacı şirket tarafından, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın 56. maddesinde, Devletin; herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak, insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenleyeceği ve bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getireceği düzenlenmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanunun amacının, sağlık hizmetleri ile ilgili temel esasları düzenlemek olduğu; 2. maddesinde, Kanunun Milli Savunma Bakanlığı hariç bütün kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişilerini ve gerçek kişileri kapsadığı; 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımının ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; (g) bendinde, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, sağlık ve yardımcı sağlık personelinin yurt düzeyinde dengeli dağılımını sağlamak üzere istihdam planlaması yapılacağı; 9. maddesinin (c) bendinde, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle tespit edileceği hükme bağlanmıştır.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (c) bendinde, kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait sağlık kurum ve kuruluşlarına izin vermek ve ruhsatlandırmak, bu izin ve ruhsatları gerektiğinde süreli veya süresiz iptal etmek; (k) bendinde, sağlık insan gücü planlaması yapmak, sayı ve nitelik olarak ihtiyaca uygun insan gücü yetiştirilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak; (l) bendinde ise, mevcut sağlık insan gücünü, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar düzeyinde planlamak ve istihdamın bu plan çerçevesinde yürütülmesini denetlemek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerine dayanılarak; kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaksızın ülke düzeyinde dengeli, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere ayakta teşhis ve tedavi yapılan özel sağlık kuruluşlarının yapılandırılmaları, ruhsatlandırma işlemleri, faaliyetleri ve faaliyetlerine son verilmesi, denetimleri ve diğer hususlar ile ilgili usûl ve esasları düzenlemek amacıyla Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik hazırlanmış ve 15/02/2008 tarih ve 26788 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin -dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle- "Sağlık kuruluşu açmaya ve işletmeye yetkili kişiler" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, tıp merkezinin, mesleğini serbest icra etmek hak ve yetkisi olan tabip veya birden fazla tabip ve diş tabibi ortaklığı veya en az % 51 hissesi tabip ve diş tabibi ortaklığı bulunan tüzel kişiler tarafından açılabileceği; aynı maddenin 3. fıkrasında, tıp merkezi işleteni tabibin veya işleten şirket ise şirket ortağı olan tabibin/diş tabibinin ölümü halinde, eşi veya çocukları varsa bunlar hesabına en fazla beş yıl; varisler arasında eş veya çocuk yok ise, diğer mirasçılar hesabına en fazla bir yıl süreyle, mesul müdür sorumluluğu altında tıp merkezinin işletilmesine izin verileceği; "Açılmış sağlık kuruluşlarının uyumu" başlıklı Geçici 3. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, bu maddede geçen C tipi tıp merkezinin, 09/03/2000 tarihli ve 23988 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan mülga Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğe göre açılarak faaliyet gösteren tıp merkezlerini ifade ettiği; aynı maddenin 2. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça ruhsatlandırılmış A tipi, B tipi ve C tipi tıp merkezlerinin bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki mevcut halleriyle faaliyetlerine devam edecekleri, bu kuruluşlara mevcut halleriyle devam ettikleri müddetçe yeni ünite, birim ve uzman hekim kadrosu ilavesine izin verilmeyeceği düzenlenmiş, Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-6 müeyyide formunda; "Bu Yönetmeliğe uygun olarak, ruhsat ve faaliyet izin belgesi veya uygunluk belgesi almadan hizmet verilmesi halinde Valilikçe faaliyeti durdurulur ve kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu mühürleme işleminin dayanağı olan "Özel ... Tıp Merkezi"nin ... tarih ve ... sayılı C tipi uygunluk belgesinin iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada,... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve istinaf başvurusunun kabulü, davanın reddi yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karara karşı temyiz yoluna başvurulması neticesinde Danıştay Onuncu Dairesinin 08/05/2024 tarih ve E:2024/701, K:2024/1855 sayılı kararıyla anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince bozmaya uyularak verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile,
"Dava konusu işlemin, davacı şirketin sahipliğindeki "Özel ... Tıp Merkezi"nin C tipi niteliğinde tıp merkezi olması nedeniyle şirketin tüm ortaklarının tabip olması gerektiğinden ve tabip olmayan ...'un şirket ortaklığına dahil olması üzerine şirketin ortaklık yapısının mevzuatta öngörülen beş yıllık süre içerisinde uygun duruma getirilmediğinden bahisle tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar bahsedilen sebep ile dava konusu işlem tesis edilmiş ise de; ticaret sicil kayıtlarına göre davacı şirketin iki ortağının bulunduğu, dava konusu işlem tarihi itibarıyla şirket hisselerinin %82,55 'inin hekim olan ...'ye; %17,45'inin ise hekim olmayan ve veraseten ortaklığa dahil olan ...'a ait olduğu, dolayısıyla şirketin hakim ortağının hekim olan dava dışı ... olduğu, hali hazırda C tipi tıp merkezinden, mahiyeti itibarıyla teknik donanım, bina şartları, zorunlu hizmet birimleri ve personel şartları bakımından daha kapsamlı sağlık hizmetlerinin yürütülebildiği bir tıp merkezinin en az % 51 hissesi tabip ve diş tabibi ortaklığı bulunan tüzel kişiler tarafından açılabileceği de gözetildiğinde, C tipi tıp merkezinin işleteninin şirket olması halinde tüm ortaklarının tabip olması gerektiğine ilişkin Yönetmelik hükmünün, somut olay bakımından çalışma hak ve özgürlüğünü orantısız bir şekilde sınırlandırdığı ve kişilerin sağlık yönünden takip ve tedavisini yürüten sağlık kuruluşuna erişimini engellediği, bir başka ifadeyle telafisi güç ve imkansız zararlara sebep olacak şekilde hakkaniyete aykırı sonuçlara yol açabileceği kanaatine ulaşıldığından davacı şirketin sahibi olduğu C tipi tıp merkezinin uygunluk belgesinin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, hekim olmayan ...'un, şirket ortağı olan babası Dr. ...'un vefatı üzerine ortaklığa dahil olduğu, C tipi tıp merkezi için aranan şirket ortaklarının tümünün hekim olması şartının şirket iradesi dışında korunamadığı, idare tarafından tanınan süre içerisinde ortaklık yapısının mevzuata uygun hale getirilmesine ilişkin girişimlerin de sonuçsuz kalması üzerine adli yargı mercileri nezdinde ortaklık yapısına ilişkin davaların açıldığı ve devam ettiği, bununla birlikte, konunun sağlık hizmetine ilişkin olması ve sağlık kuruluşlarının faaliyetlerine devam etmelerinin sağlanması suretiyle kişilere ihtiyaç duyulan sağlık hizmetinin kesintisiz bir şekilde sunulabileceği gözetildiğinde, dava konusu işlemin davacı şirket açısından ağır bir sonuç doğurduğu, bu yönüyle de ölçülü olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Bu durumda, İstinafa konu ilk derece Mahkemesi kararında, davanın yukarıda belirtilen gerekçeyle iptali gerektiğinden gerekçe yönünden hukuki isabet bulunmamakta ise de; karar sonucu itibarıyla yerindedir." gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiş, bu karara karşı davalı idare tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 13/01/2025 tarih ve E:2024/4446, K:2025/118 sayılı kararı ile anılan kararın onanmasına kesin olarak karar verilmiştir.
Bu durumda, gelinen son noktada, dava konusu mühürleme işleminin dayanağı olan, davacı şirkete ait ... Tıp Merkezinin... tarih ve ... sayılı C tipi uygunluk belgesinin iptal edilmesine yönelik ... tarih ve E.... sayılı ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işlemi hukuka aykırı bulunarak yargı kararı ile iptal edildiğinden, hukuki dayanağı kalmayan işleme dayalı olarak tesis edilen dava konusu mühürleme işleminin de iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Bölge İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/01/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.