T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/532
Karar No : 2025/1457
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...Otelcilik Turizm Taşımacılık Emlak
İnşaat Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Valiliği /...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN_KONUSU : Davacılar vekili tarafından, Diyarbakır ili, Sur ilçesinde bulunan müvekkili şirketlerine ait "..." isimli otelin, ilçede çıkan terör olayları sebebiyle ilan edilen sokağa çıkma yasağı döneminde güvenlik güçleri tarafından kullanıldığı ve terör örgütünün saldırısına uğradığından bahisle 5233 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan zararlarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Diyarbakır Valiliği Hukuk İşleri Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı işleminin iptali ile müvekkili şirket için 1.000.000,00 TL maddi, 250.000,00 TL manevi tazminatın, müvekkili şirket yetkilisi ... için ise 250.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 28/06/2022 tarih ve E:2020/4083, K:2022/3630 sayılı kısmen bozma kararına uyularak, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, zararın meydana gelmesinde idarenin kusurunun bulunduğu, bina ve müştemilatta meydana gelen fiziki zararlara karşılık talep edilen maddi tazminat ile şirket yetkilisi ...'nin manevi tazminat talebinin reddinin hatalı olduğu, hükmedilen manevi tazminata işletilecek yasal faizin başlangıç tarihinin de aynı şekilde hatalı olduğu iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idareler tarafından, 5233 sayılı Kanun kapsamında kalan uyuşmazlıklarda manevi tazminata hükmedilemeyeceği, bakılan uyuşmazlığın da belirtilen nitelikte olduğu, bu nedenle davacı şirket lehine manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğu iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının idareleri aleyhine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacı ...'nin manevi tazminat istemine yönelik temyiz isteminin incelenmeksizin reddi, diğer kısımlara yönelik temyiz isteminin reddi, davacı şirketin lehine hükmedilen manevi tazminata işletilecek yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin temyiz isteminin kabulü, diğer kısımlara yönelik temyiz isteminin reddi, davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
A. Davacı ...'nin Manevi Tazminat İstemine İlişkin Temyiz İsteminin İncelenmesi:
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı davanın reddine ilişkin kararına karşı davacılar tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, İdare Mahkemesi kararının davacı şirketin ticari faaliyetin yürütülememesine karşılık olarak talep ettiği maddi tazminat ile davacı şirket ve davacı ...'nin manevi tazminat taleplerinin reddine ilişkin kısımlarına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine, İdare Mahkemesi kararının bina ve müştemilatta meydana gelen fiziki zararlara karşılık talep edilen maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik davacıların istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmının kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un 45/5. maddesi uyarınca kararın kaldırılan kısmı hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın kararın kesinleşmesinden sonra ait olduğu Mahkemeye iadesine karar verildiği, taraflarca bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunulması üzerine, Danıştay Onuncu Dairesince verilen 28/06/2022 tarih ve E:2020/4083, K:2022/3630 sayılı karar ile, adı geçen Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacı şirketin ticari faaliyetin yürütülememesine karşılık olarak talep ettiği maddi tazminat ile davacı ...'nin manevi tazminat taleplerinin reddine ilişkin kısımlarına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine ilişkin kısımlarının onandığı, İdare Mahkemesi kararının bina ve müştemilatta meydana gelen fiziki zararlara karşılık talep edilen maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik davacıların istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmının kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un 45/5. maddesi uyarınca kararın kaldırılan kısmı hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın kararın kesinleşmesinden sonra ait olduğu Mahkemeye iadesine ilişkin kısmı ile İdare Mahkemesi kararının davacı şirketin manevi tazminat isteminin reddine yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine ilişkin kısmının bozulduğu, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince de temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile, bozulan kısımlar yönünden yeniden yapılan inceleme neticesinde, davacı şirketin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, 100.000,00 TL manevi tazminatın, idari başvuru tarihi olan 08/01/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce anılan davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine, bina ve müştemilatta meydana gelen fiziki zararların davacıların açmış olduğu diğer dava olan Dairelerinin E:... sayılı dosyasında tespit edilerek karşılandığı gerekçesiyle belirtilen kısım yönünden davanın reddine karar verildiği, taraflarca bu kararın aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacılar ile davalı idareler tarafından temyizen incelenerek bozulmasının istenildiği, anılan kararın davacı ...'nin manevi tazminat istemine ilişkin kısmının ise kesinleştiği, davacı ... tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen hukuka aykırılık iddialarının bir kısmının kararın kesinleşen kısmına yönelik olduğu dikkate alındığında, davacı ...'nin manevi tazminat istemine ilişkin kısma yönelik temyiz isteminin incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Öte yandan, bakılan dava ile davacıların aynı olaydan kaynaklı olarak açmış oldukları Dairemizin E:2023/4971 kayıtlı dosyası arasında bir derdestlik ilişkisi bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
B. Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacı Şirket Lehine Hükmedilen Manevi Tazminata İşletilecek Yasal Faizin Başlangıç Tarihi Yönünden İncelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir."; "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir..." ve "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; ... b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." hükümleri yer almaktadır.
Faiz; en basit biçimiyle, idarenin tazmin borcu bağlamında; kişilerin, idarenin eylem ve/veya işlemlerinden dolayı uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle başvurmalarına karşın, idarenin zararı kendiliğinden ödemeyip, yargı kararıyla tazminata mahkûm edilmesi sonucunda, idarenin temerrüde düştüğü tarihten tazminatı ödediği tarihe kadar geçen süre için 3095 sayılı Kanuna göre hesaplanacak tutarı ifade etmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, uyuşmazlık bakımından ön karar başvurusunda bulunulduğu tarihteki haliyle 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği; bu isteklerinin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabileceği kuralı yer almaktadır.
İdari işlem ve eylemlerden dolayı uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak idareye başvuru tarihinin, dava dilekçesinde yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin bir istemde bulunulmaması halinde ise dava tarihinin esas alınması Danıştay içtihatlarında genel kabul görmüş ve istikrar kazanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile davacı şirket lehine hükmedilen 100.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatın idari başvuru tarihi olan 08/01/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce anılan davacıya ödenmesine karar verildiği, oysa ki davacı şirketin idareye başvurusunun 08/05/2017 tarihli olduğu görülmektedir.
Bu durumda; temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan; "3-Davacı şirket için 100.000,00 TL manevi tazminatın, idari başvuru tarihi olan 08.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce anılan davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine," ibaresinin, "3-Davacı şirket için 100.000,00 TL manevi tazminatın, idari başvuru tarihi olan 08/05/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce anılan davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine," şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
C. Davacıların Temyize Konu Kararın Diğer Kısımlarına Yönelik Temyiz İstemleri İle Davalı İdarelerin Temyiz İstemlerinin İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı ...'nin manevi tazminat istemine yönelik temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, diğer kısımlara yönelik temyiz isteminin REDDİNE, davacı şirketin lehine hükmedilen manevi tazminata işletilecek yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin temyiz isteminin KABULÜNE, diğer kısımlara yönelik temyiz isteminin REDDİNE, davalı idarelerin temyiz istemlerinin REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 10/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.