T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/6224
Karar No : 2025/1927
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi adına asaleten;...,
..., ..., ...,
... ve ...'a velayeten
...
VEKİLLERİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'ın Van ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmakta iken, 29/04/2021 tarihinde kendisini asmak suretiyle intihar ettiğinden bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarının karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile zararlarına karşılık müteveffanın eşi ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 2.054.936,56 TL), çocukları ... için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 241.045,41 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 265.292,81 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 348.426,77 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 477.746,25 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 574.226,06 TL) maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; tazminat istemleri yönünden davacıların yakınının daha önce de intihara kalkıştığı ve kendi ayakkabı bağcıklarıyla intihar ettiği dikkate alındığında, intihara teşebbüs eden ve içerisine düştüğü ruhsal durum nedeniyle gerçek ve yakın bir intihar riski altında bulunan davacılar yakınının bir kez daha yaşamına son verme girişiminde bulunmasının önlenmesi hususunda gerekli tedbirlerin alınmadığı, idarenin yeterli dikkat ve özeni göstermeyerek hizmeti kusurlu işlettiği, davacılar yakınının olayın meydana gelmesinde %50 oranında müterafik kusurunun bulunduğu, Mahkemece davacıların zararlarının tespiti amacıyla alınan bilirkişi raporunda, ... için 2.054.936,56 TL, ... için 3.403,91 TL, ... için 241.045,41 TL, ... için 265.292,81 TL, ... için 348.426,77 TL, ... için 477.746,25 TL, ... için 574.226,06 TL olmak üzere toplam 3.965.077,76 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, bu tutar üzerinden davacılar murisinin %50 oranında müterafik kusurlu olduğu dikkate alınarak 1.982.538,88 TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 11/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesi gerektiği ve davacıların zararlarının tazmini istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin ön karar niteliğinde olduğu, iptal davasına konu olmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine, maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca yapılan istinaf başvurularının, istinafa konu kararın nispi karar harcı yönünden düzeltilmesi suretiyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; müterafik kusur indirimi yapılmasının hatalı olduğu, idarenin asli ve tam kusurlu olduğu, reddedilen kısım yönünden vekalet ücretine hükmedilmesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; dava konusu olay sebebiyle yapılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, personel hakkında yürütülen soruşturmada ise disiplin cezası verilmemesine karar verildiği, idarelerinin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, davacıların kesin ve gerçekleşmiş, belli bir miktar olarak ispatlanabilen maddî zararının bulunmadığı, manevi tazminata hükmedilebilmesi için gereken koşulların oluşmadığı, harçtan muaf oldukları ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacıların yakını ...'ın, Erciş ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu sırada 19/04/2021 tarihinde ayakkabı bağcığını kullanarak intihara teşebbüs ettiğinden asayiş ve güvenlik nedeniyle Van ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna sevk edildiği, 28/04/2021 tarihinde saat 20.58'de Van ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna girişinin yapıldığı, 29/04/2021 tarihinde saat 09.35 sıralarında görevli personelce kalabalık bir koğuşa alınması için odasına girildiğinde odada davacılar yakını ile birlikte bulunan hükümlü tarafından, hükümlünün ayakkabı bağcığı ile kendisini astığının belirtilmesi üzerine odaya girilerek sağlık kurumuna götürüldüğü, yapılan tüm tıbbi müdahalelere rağmen vefat ettiği, davacılar tarafından, zararlarının karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın eşi ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 2.054.936,56 TL), çocukları ... için 5.000,00 TL, ...için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 241.045,41 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 265.292,81 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 348.426,77 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 477.746,25 TL), ... için 5.000,00 TL (miktar artırımı sonucu 574.226,06 TL) maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacılar yakınının 19/04/2021 tarihinde Erciş ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu esnada ayakkabı bağcığı ile intihara teşebbüs ettiği, asayiş ve güvenlik nedeniyle Van ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna sevk edildiği, 28/04/2021 tarihinde saat 20.58'de Van ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna girişinin yapıldığı, Korona tedbirleri kapsamında kalabalık koğuşa alınmadan önce saat 23.47 'ye kadar görevli personelin yanında bekletildiği, daha sonra iki kişilik koğuşa konulduğu, 29/04/2021 tarihinde saat 09.35 sıralarında görevli personelce kalabalık bir koğuşa alınması için odasına girildiğinde odada bulunan diğer hükümlü tarafından hükümlünün ayakkabı bağcığı ile kendisini astığını belirtmesi üzerine odaya girilerek sağlık kurumuna götürüldüğü anlaşılmakta olup, davacılar yakınının ayakkabı bağcığı ile kısa bir süre önce intihar girişiminde bulunduğu, bu sebeple cezaevinden naklinin gerçekleştirildiği, kendi ayakkabı bağcığı alınmasına rağmen koğuştaki diğer hükümlünün ayakkabı bağcığının alınmadığı, nakil geldiği günün ertesi günü aynı yöntemi kullanarak intihar ettiği dikkate alındığında idarece öngörülebilecek bir durumun söz konusu olduğu ve kalabalık koğuşa yerleştirilene kadar alınması gereken tedbirlerin alınmadığı dolayısıyla yeterli dikkat ve özenin gösterilmediği görülmekle olayda idarenin hizmet kusurunun tam olduğu, müteveffanın %50 oranında müterafik kusurlu olduğu gerekçesiyle hesaplanan tazminattan indirim yapılmasının hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplanan maddi tazminatın tamamına hükmedilmesi gerekirken müterafik kusur indirimi yapılarak davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının kararın düzeltilmesi suretiyle reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE, davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/04/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ...İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının istinafa konu kararın nispi karar harcı yönünden düzeltilmesi suretiyle reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararı usule ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.