T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/6260
Karar No : 2025/1977
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... Hastahanesi A.Ş.
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Huk. Müş. Av. ...
2- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ... Hastanesinde görev yapmakta olan, aynı zamanda cerrahi onkoloji dalında yan dal uzmanlığı bulunan davacı ...'ın, ... Hastanesinde ana dal uzmanlığı olan genel cerrahi kadrosunda çalıştırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Elazığ Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bildirilen Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin 19.maddesinde, ana dalda çalışmasına izin verilecek yan dal uzmanlarıyla ilgili değerlendirmenin, her bir yan dal uzmanlık alanında, ülkedeki ve ildeki eğitim kurumlarının tıpta uzmanlık eğitimini sağlayacak şekilde yan dal uzmanı bulunup bulunmadığı çerçevesinde yapılacağı hükme bağlanmasına rağmen, davalı idarece ülkedeki ve ildeki eğitim kurumlarının tıpta uzmanlık eğitimini sağlayacak sayının ve bu kapsamda cerrahi onkoloji uzmanı eğitici olarak hangi ilde kaç hekim ihtiyacı olduğunun belirlenmediği görüldüğü, davacıların talebine ilişkin olarak Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin 19.maddesi uyarınca cerrahi onkoloji alanında ülkedeki ve çalışılmak istenen hastanenin bulunduğu Elazığ ilindeki eğitim kurumlarında tıpta uzmanlık eğitimini sağlayacak şekilde yan dal uzmanı bulunup bulunmadığı çerçevesinde değerlendirme yapılması gerekirken, bu değerlendirme yapılmaksızın, salt kamu ile ilişiğin kesilme tarihine göre belirlenen Kapasite Değerlendirme Komisyonu Prensip Kararları esas alınarak başvurunun reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesinde, hekimlerin sağlık kuruluşlarında çalışma şekillerinin düzenlendiği ve Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamaları çerçevesinde, ikinci fıkranın her bir bendi kapsamında olmak kaydıyla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabileceğinin hükme bağlandığı, 1219 sayılı Kanun uyarınca tabiplik mesleğini icra etme hakkına sahip bir tabip veya uzman tabibin, 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesindeki sınırlamalara bağlı kalmak suretiyle mesleğinde çalışabilme hakkına sahip olduğu, dolayısıyla davacının dava konusu işlem tarihinde ... Hastanesinde uzman doktor olarak görev yaptığı ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36. maddesinin yedinci fıkrası kapsamında üniversite ile sözleşme yaparak kadro dışı geçici olarak çalıştırılabilme hakkına da sahip bulunmadığı gözetildiğinde, Dr. ... hakkında çalışma izni verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarelerin istinaf başvurularının kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar vekili tarafından, ilgili mevzuata bakıldığında hiçbir hekimi yan dal uzmanlık alanında çalışmaya zorlayan bir hükmün bulunmadığı, tabiplik mesleğini icra etme hakkına sahip herkesin 1219 sayılı Kanunun sınırlamalarına bağlı kalmak suretiyle mesleğinde çalışabilme hakkına sahip olduğu, dava konusu işlem ile özel hastanede çalışmak isteyen müvekkili ...'ın mesleğinde çalışma hakkının yasanın belirlediği sınırlar ötesinde engellendiği, dava konusu işlem ile Anayasanın 48 ve 49. maddesinde koruma altına alınan çalışma hürriyetinin kısıtlandığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı Sağlık Bakanlığı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı Elazığ Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
... Hastanesi Mesul Müdürlüğünce, ... Hastanesinde görev yapmakta olan, aynı zamanda cerrahi onkoloji dalında yan dal uzmanlığı bulunan ...'ın hastanelerinde, ana dalı olan genel cerrahi kadrosunda çalıştırılmasına izin verilmesi istemiyle 24/12/2020 tarihinde davalı idarelerden Elazığ Valiliğine başvuruda bulunulmuştur.
Bu başvuru Elazığ Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce Sağlık Bakanlığına iletilmiş, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle, başvurunun, Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 19. maddesinin 2. fıkrası hükmü ile 25/04/2017 tarih ve 1168 sayılı Bakanlık Oluru ile yürürlüğe giren Kapasite Değerlendirme Komisyonu (KDK/2) toplantısı Prensip Kararları A/1/c kararı çerçevesinde değerlendirildiği belirtilerek talebin uygun bulunmadığı Elazığ Valiliğine bildirilmiş, bu işlemin Elazığ Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile adı geçen özel hastaneye bildirilmesi üzerine anılan Bakanlık işleminin iptali istemiyle davacılar tarafından görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un 12. maddesi 2. fıkrasında, "Tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 28 inci maddesi, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun ek 27 nci maddesi, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesi ile 17/11/1983 tarihli ve 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanununun 32 nci maddesi saklı kalmak kaydıyla, aşağıdaki sağlık kurum ve kuruluşlarında mesleklerini icra edebilir:
a) Kamu kurum ve kuruluşları.
b) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan özel sağlık
kurum ve kuruluşları, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmeli çalışan vakıf üniversiteleri.
c) Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan özel sağlık kurum ve kuruluşları, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi bulunmayan vakıf üniversiteleri, serbest meslek icrası." düzenlemesine yer verilmiş; aynı maddenin 3. fıkrasında, tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanların, Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamaları çerçevesinde ve ikinci fıkranın her bir bendi kapsamında olmak kaydıyla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabileceği hüküm altına alınmıştır.
3359 Sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak plânlanacağı, koordine edileceği, mali yönden destekleneceği ve geliştirileceği; (c) bendinde, bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılmasının esas olduğu, sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinin bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenleneceği; (e) bendinde, tesis edilecek eğitim, denetim, değerlendirme ve oto kontrol sistemi ile sağlık kuruluşlarının tespit edilen standart ve esaslar içinde hizmet vermesinin sağlanacağı; (g) bendinde, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının, sağlık ve yardımcı sağlık personelinin yurt düzeyinde dengeli dağılımını sağlamak üzere istihdam planlaması yapacağı; (i) bendinde, sağlık hizmetlerinin yurt çapında istenilen seviyeye ulaştırılması amacıyla; bakanlıklar seviyesinden en uçtaki hizmet birimine kadar kamu ve özel sağlık kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliği yapılacağı, sağlık kurum ve kuruluşlarının coğrafik ve fonksiyonel hizmet alanlarının, verecekleri hizmetler, yönetim, hizmet ilişki ve bağlantıları gibi konularda tespit edilen esaslara uymak ve verilen görevleri yapmakla yükümlü oldukları belirtilmiştir.
Aynı Kanun'un 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde ise, bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarının belirlenmesinin, sağlık kurum ve kuruluşlarının sınıflandırılmasının ve sınıflarının değiştirilmesinin, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarının, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasının, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususların Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
663 sayılı -Özel Hastaneler Yönetmeliğinin yayımı tarihi olan 27/03/2002 tarihindeki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -09/07/2018 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile mülga- 2. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, halk sağlığının korunması ve geliştirilmesi hastalık risklerinin azaltılması ve önlenmesi; (e) bendinde, insan gücünde ve maddi kaynaklarda tasarruf sağlamak ve verimi artırmak, sağlık insan gücünün ülke sathında dengeli dağılımını sağlamak ve bütün paydaşlar arasında işbirliğini gerçekleştirmek suretiyle yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu sağlamak; (f) bendinde kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişiler tarafından açılacak sağlık kuruluşlarının ülke sathında planlanması ve yaygınlaştırılması ile ilgili olarak sağlık sistemini yönetmek ve politikaları belirlemek Sağlık Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmış; 40. maddesinde de, Bakanlık ve bağlı kuruluşların görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idari düzenlemeler yapabileceği belirtilmiştir.
Yine, 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, her türlü koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini planlamak, teknik düzenleme yapmak, standartları belirlemek ve bu hizmetler ile sunucularını sınıflandırmak, bununla ilgili iş ve işlemleri yaptırmak; (e) bendinde, sağlık kurum ve kuruluşlarının mevzuat ile belirlenen politika ve düzenlemelere uyumunu denetlemek, gerekli yaptırımları uygulamak; (h) bendinde, sağlık hizmetlerinde kalite ve akreditasyon kuralları belirlemek ve uygulanmasını sağlamak; (l) bendinde, mevcut sağlık insan gücünü, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar düzeyinde planlamak ve istihdamın bu plan çerçevesinde yürütülmesini denetlemek Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. Aynı Kararname'nin 508. maddesi ile de Bakanlıklara görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilme yetkisi verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine dayanılarak, etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere, bütün özel hastanelerin tesis, hizmet ve personel standartlarının tespit edilmesine, sınıflandırılmasına, sınıflarının değiştirilmesine, amaca uygun olarak teşkilatlandırılmasına ve bunların açılmalarına, faaliyetlerine, kapanmalarına ve denetlenmelerine ilişkin usûl ve esasları düzenlemek maksadıyla hazırlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Yönetmeliğin -dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle- 19. maddesinde, "Tabip ve tabip dışı personel özel hastane kadrosunda sözleşmeyle ve Ek-12'deki Personel Çalışma Belgesi düzenlenerek çalışır. (Ek cümle:RG-25/3/2021-31434) Mesul müdür tarafından düzenlenen personel çalışma belgesinin müdürlük tarafından onaylandığı tarihten itibaren personel çalışmaya başlayabilir.
(Değişik ikinci fıkra:RG-25/3/2021-31434) Personelin işten ayrılışları, en geç beş iş günü içinde müdürlüğe bildirilir ve personel çalışma belgesi iptal edilir. İşten ayrılan personelin yerine çalışmaya başlayacak personel için mesul müdür tarafından düzenlenen personel çalışma belgesi en geç beş iş günü içinde müdürlüğe sunulur. İşten ayrılan uzman hekim yerine aynı uzmanlık dalında hekim başlatılabilir, ancak yan dal uzmanlığı bulunanlar Bakanlıkça planlama amacıyla oluşturulan komisyonlardan görüş alınarak ana dalda başlatılabilir. ..." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen düzenlemelerin birlikte incelenmesinden, tabiplerin 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 2. fıkrasının bentlerinde belirtilen sağlık kurum ve kuruluşlarında mesleklerini icra edebildikleri, Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamaları çerçevesinde ve bu bentlerin her bir bendi kapsamında olmak kaydıyla birden fazla sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabilecekleri açıktır. Bununla birlikte, yan dal uzmanlığı bulunan tabiplerin 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesine aykırı olmayan ana dalında çalışma taleplerinin Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin 19. maddesinin 2. fıkrası çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği de muhakkaktır.
Dava konusu işleme esas başvuru dilekçesinde, ... Hastanesi bünyesinde uzman tabip olarak görev yapmakta olup, aynı zamanda cerrahi onkoloji alanında yan dal uzmanlığı bulunan ...'ın, çalıştığı kamu kurumundan istifa ederek davacı şirket sahipliğindeki ... Hastanesinde ana dalı olan genel cerrahi kadrosunda çalıştırılması istemine yer verildiği, adı geçenin ... Hastanesindeki çalışmasının anılan Kanun'un 12. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi kapsamında olduğu, başvuruya konu hastanedeki çalışmalarının ise aynı fıkranın (Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesinin bulunup bulunmadığına göre) (b) veya (c) bendi kapsamında kalacağı görülmektedir.
Davacı şirket tarafından yapılan başvuruda, doktor ...'ın 26/09/2020 tarihinde yan dal mecburi hizmetinin biteceğinin belirtilmesi suretiyle çalıştığı kamu kurumundan istifa ederek hastanelerinde çalıştırılması istemine yer verilmesi ve hekimin kamu kurumunda ve özel sağlık kuruluşunda aynı anda çalışma isteminin bulunmaması karşısında, istemin 1219 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen amir hükmüne aykırı nitelikte olmadığı anlaşıldığından ve dava konusu işlemde de davacının durumunun kamudaki görevinden ayrılması haline göre değerlendirildiği görüldüğünden, dava konusu işlemin hukukilik denetimi yapılırken konunun Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin 19. maddesinin 2. fıkrası çerçevesinde irdelendirilmesi gerekmektedir.
Anılan Yönetmeliğin 19. maddesinin 2. fıkrasında, yan dal uzmanlığı bulunanların Bakanlığın uygun görüşü ile ana dallarında çalışabileceği, Bakanlığın yan dal değerlendirmesini "her bir yan dal uzmanlık alanında, ülkedeki ve ildeki eğitim kurumlarının tıpta uzmanlık eğitimini sağlayacak şekilde yan dal uzmanı bulunup bulunmadığı" çerçevesinde yapacağı kuralına yer verilmiş, anılan kuralın iptali istemiyle açılan davada Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 26/09/2018 tarih ve E:2016/9615, K:2018/6472 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, karar temyiz incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.
Buna göre, cerrahi onkoloji alanında yan dal uzmanlığı bulunan davacının, ... Hastanesinde ana dalı olan genel cerrahi uzmanlığında çalıştırılması istemiyle yapılan başvurunun, cerrahi onkoloji alanında ülkedeki ve çalışılmak istenen hastanenin bulunduğu Elazığ ilindeki eğitim kurumlarında tıpta uzmanlık eğitimini sağlayacak şekilde yan dal uzmanı bulunup bulunmadığı çerçevesinde değerlendirmesi gerekirken, bu değerlendirme yapılmaksızın, salt kamu ile ilişiğin kesilme tarihine göre belirlenen Kapasite Değerlendirme Komisyonu Prensip Kararları esas alınarak başvurunun reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, davacı ...'ın çalıştığı kamu kurumundan istifa etmemesi halinde 1219 sayılı Kanun gereği özel sağlık kuruluşunda çalışamayacağı açıktır.
Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve davanın reddi yönünde verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/04/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.