T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/6818
Karar No : 2025/3245
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kaymakamlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Hayvancılık Nakliyat Tarım Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Afyonkarahisar ili, Başmakçı ilçesinde bulunan işletmesindeki itlaf edilen kanatlı hayvanlar için 5996 sayılı Kanun kapsamında ödenen 2/4 tazminat oranının 4/4 oranında ödenmesi istemiyle yapılan müracaatının reddine dair Başmakçı Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacıya ait tavuk işletmesinden alınan ikinci numunelerin pozitif (hayvan hastalığı) çıktığı laboratuvar testleri ile sabit olduğu için işletmede bulunan ve itlaf edilen tavuk bedelinin yarısının davacıya ödenmesi gerektiğinden, davacının işletmesinde bulunan hayvanların bedelinin tamamının ödenmesi istemiyle yaptığı müracaatının reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Afyonkarahisar ili Başmakçı ilçesi Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Avian İnfluenza hastalığı sebebiyle Mihrak içinde bulunan işletmelerdeki bütün kümes hayvanlarının gecikmeden mahallinde itlaf edilmesi yönünde karar alındığı, karardan sonra dosyadaki belgelerden, davacının işletmesinden 01/02/2023 tarihinde alınan numunelerin laboratuvarda incelenmesi neticesinde negatif çıktığı, 02/02/2023 tarihinde yeniden numune alındığı, bu numunelerin laboratuvar neticesinin ise pozitif çıktığından bahisle davacıya 2/4 oranında tazminat ödendiği, Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği'nin Tazminat verilecek hastalıklar başlıklı 5. maddesinin (e) bendinde; Tavuk vebası hastalığında, .../... 4) Hastalık çıkışı sonrası laboratuvarda hastalık tespit edilmediği halde yapılan risk esaslı değerlendirme neticesinde koruma ve/veya gözetim bölgesinde bulunan işletmelerde itlaf kararı alınması halinde söz konusu işletmelerden alınan numune sonucu negatif ise öldürülen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, pozitif ise öldürülen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte ikisi ödeneceği hususunun düzenlendiği, 31/01/2023 tarihli komisyon kararıyla, hastalık sebebiyle mihrak içinde bulunan işletmelerdeki bütün kümes hayvanlarının gecikmeden itlaf edilmesi kararı alındığı, bu karardan sonra davacının işletmesinden alınan ilk numunenin negatif çıktığı, dolayısıyla komisyon kararı ve mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden hastalık sebebiyle itlaf edilen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamının ödenmesi icap ettiğinden, tesis edilen işlemde hukuka uygunluk, davanın reddine dair idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacı şirketin istinaf başvurusunun kabulüyle Afyonkarahisar İdare Mahkemesi'nin davanın reddine ilişkin kararı kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirkete ait işletmeden alınan ilk numunelerde sonuç negatif çıkmışsa da ikinci alınan numunelerde sonucun pozitif çıktığı, dava konusu işlemde idarelerince alınan itlaf kararının ikinci numune sonucunun pozitif çıkmasından sonra ... tarihinde ... sayılı Komisyon kararıyla alındığı, idarelerince tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğundan bahisle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
31/01/2023 tarihinde Başmakçı ilçesinde faaliyet gösteren bazı işletmelerde ani hayvan ölümleri ile tavuk vebası tespit edildiği, Başmakçı İlçe Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu toplanarak kısıtlık kararı verilmesi ile mücadeleye başlandığı, davacının işletmesinde bulunan 468.241 adet tavuk ve diğer malzemenin Afyonkarahisar Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu'nun ... ve ... sayılı kararıyla 04/02/2023 tarihinde itlaf ve imha edilmeye başlandığı, daha sonra tümünün imha edildiği yönünde 21/02/2023 tarihli İtlaf ve İmha Tutanağı düzenlendiği, davacının işletmesindeki imha edilen malzemelerin tamamı için, işletmeden alınan numunelerin pozitif çıkması nedeniyle de itlaf edilen tavukların yarı bedelinin (2/4 oranında) davacıya tazminat olarak ödendiği, davacı tarafından, Afyonkarahisar ili Başmakçı ilçesinde bulunan işletmesindeki itlaf edilen kanatlı hayvanlar için 5996 sayılı Kanun kapsamında ödenen 2/4 tazminat oranının 4/4 oranında ödenmesi istemiyle idareye müracaat yapıldığı, bu müracaatın Başmakçı Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddi üzerine dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 5. maddesinde; "(1) Hayvanlarda herhangi bir tazminatlı hastalık tespit edilmesi sonucu resmî veteriner hekim veya yetkilendirilmiş veteriner hekim gözetiminde mecburî kesime tâbi tutulan veya itlaf edilen hayvanlar ile mezbahalarda tespit edilen tazminatlı hastalık nedeniyle imha edilen hayvanların bedelleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen oranlarda, hastalık nedeniyle imha edilen hayvansal ürünlerin, yem, madde ve malzemelerin bedelleri ile imha, nakliye ve dezenfeksiyon masrafları Bakanlık tarafından sahiplerine tazminat olarak ödenir. Bakanlık her yıl, bütçe imkânları, hastalıklarla ilgili bilimsel veriler ile eradikasyon ve kontrol programlarına göre, tazminatlı hastalıklardan hangilerine tazminat ödemesi yapacağını, ödeme yapılacak yerleri ve uygulama zamanını belirler. (2) İhbarı mecburî bir hastalığa karşı koruma sağlamak amacıyla, resmî veteriner hekim veya sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli ile yetkilendirilmiş veteriner hekim tarafından yapılan aşı ve serum uygulaması nedeniyle öldüğü resmî veteriner hekim raporu ile tespit edilen hayvanların bedelleri hayvan sahiplerine tazminat olarak ödenir. (3) Sahipleri tarafından hasta oldukları Bakanlıkça belirlenen usullere göre bildirilmeyen veya hasta olduğu bilinerek satın alındığı tespit edilen hayvanlar, Bakanlıkça belirlenen belgeler bulunmaksızın nakledilen hayvanlar, Bakanlıkça uygulanması istenen test, tedavi ve aşıları yaptırılmayan hayvanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait hayvanlar için tazminat ödenmez. (4) Tazminatlar, işletmenin bulunduğu mahallin rayiç bedelleri dikkate alınarak yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenir. Yerel kıymet takdir komisyonu, bir Bakanlık temsilcisi, mahallin mülkî idare amirinin belirlediği bir üye ile hayvan sahibinin konuyla ilgili sivil toplum kuruluşları temsilcileri arasından seçeceği bir üye olmak üzere üç kişiden oluşur. (5) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Tazminatların ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde Maliye Bakanlığının görüşü alınır." hükmüne, 7. maddesinin 1. fıkrasında; "Hayvan sahipleri ya da hayvan sahibi adına bakıcısı, Bakanlık tarafından tanımlatılması istenen hayvanları tanımlatmak, bu hayvanlarının ve işletmelerinin kayıtlarını yaptırmak, işletmelerine giren veya işletmelerinden çıkan, yeni doğan, ölen veya kesilen hayvanları Bakanlığa bildirmek ve bunlara ilişkin kayıtları muhafaza etmekle yükümlüdür." hükmüne, yer verilmiştir.
06/03/2013 tarih ve 28579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Ruam, sığır tüberkülozu, sığır brusellozu, koyun ve keçi brusellozu, sığır vebası, Afrika at vebası, tavuk vebası, kuduz, sığırların nodüler ekzantemi, şap, scrapie, sığırların süngerimsi beyin (BSE) ve şarbon (antraks) hastalıklarından dolayı yerel kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen miktarlar üzerinden aşağıda belirtilen esaslara göre hayvanların sahiplerine tazminat ödenir..." düzenlemesine, aynı fıkrasının (e) bendinde; "Tavuk vebası hastalığında, 1) Ticari kanatlı işletmesinde laboratuvarda hastalığın tespit edilmesi sonrası öldürülen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte ikisi, 2) Köy kanatlı işletmesinde laboratuvarda hastalığın tespit edilmesi sonrası öldürülen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, 3) Hastalıktan şüphe edilmesi sebebiyle öldürülen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, 4) Hastalık çıkışı sonrası laboratuvarda hastalık tespit edilmediği halde yapılan risk esaslı değerlendirme neticesinde koruma ve/veya gözetim bölgesinde bulunan işletmelerde itlaf kararı alınması halinde söz konusu işletmelerden alınan numune sonucu negatif ise öldürülen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin tamamı, pozitif ise öldürülen hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin dörtte ikisi" düzenlemesine, 3. fıkrasında; "Birinci fıkradaki hastalıklardan sığır brusellozu, koyun ve keçi brusellozu ve şarbon (antraks) hastalıklarının resmi laboratuvarlarca tespiti, diğer hastalıkların ise resmi veteriner hekim, yetkilendirilmiş veteriner hekim ya da resmi laboratuvarlarca tespiti tazminat ödemesi için esastır. Hastalıkların teşhisi için alınan numuneler resmi veteriner hekim tarafından alınır ve resmi yazı ile laboratuvarlara gönderilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuatta, tavuk vebası şüphesi bulunan işletmelerden resmi veteriner hekim tarafından alınan numunelerin laboratuvar sonuçlarının negatif çıkması halinde itlaf edilen tavuklarının Kıymet Takdir Komisyonunca belirlenen fiyat üzerinden tavuk bedelinin tamamı (4/4 oranı), numunelerin pozitif çıkması halinde ise tavuk bedelinin yarısı (2/4 oranı) ödeneceği düzenlenmiştir.
Dosyadaki belgelerden, davacının işletmesinden 01/02/2023 tarihinde alınan numunelerin laboratuvarda incelenmesi sonucunun negatif çıktığı, ölümlerin devam ettiği ihbarı üzerine 02/02/2023 tarihinde yeniden numune alındığı, bu numunelerin laboratuvar sonucunun ise pozitif çıktığı, numunelerin davacı şirket yetkilisinin oğlu olan ve işletmede sorumlu olarak bulunan şahsın huzurunda alındığı ve tutanak düzenlendiği görülmektedir. Öte yandan mevzuatta numunenin resmi veteriner hekim tarafından alınması öngörülmüş, işletme sahibi huzurunda alınması zorunluluğu getirilmemiştir.
Davacı tarafından tavuk vebası hastalığının tespit edildiği işletmenin kendi işletmesine 60 metre uzaklıkta bulunduğu için işletmesinin kontak işletme ilan edilmesi gerektiği, idarenin kusuru bulunduğu iddia edilmekte ise de idarenin salgını öğrenmesi üzerine Başmakçı İlçe Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonunu toplayarak 31/01/2023 tarihinde kısıtlık kararı vererek, 04/09/2011 tarih ve 28044 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tavuk Vebası Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliğinde belirtilen tedbirleri aldığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacıya ait tavuk işletmesinden alınan ikinci numunelerin pozitif (hayvan hastalığı) çıktığı laboratuvar testleri ile sabit olduğu için, işletmede bulunan ve itlaf edilen tavuk bedelinin yarısının davacıya ödenmesi gerektiğinden, davacının işletmesinde bulunan hayvanların bedelinin tamamının ödenmesi istemiyle yaptığı müracaatının reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/06/2025 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.