T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/6833
Karar No : 2025/2133
DAVACI : ... İthalat İhracat Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN_ÖZETİ : Arap atı sperması ithalatçısı olan davacı tarafından;
1- 2025 Yılı At Yarışları Genel Hükümlerinin "Kısaltmalar ve Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin;
a- "DH (Devlet Harası Yetiştirmesi)" başlıklı (a) fıkrasının,
b- "DHT" başlıklı (b) fıkrasının,
c- "DHÖ" başlıklı (c) fıkrasının,
ç- "DHÖW (Devlet Harası veya Özel veya WAHO ya kayıtlı)" başlıklı (ç) fıkrasında yer alan "Devlet Harası yetiştirmesi olan atların katılabileceği koşuları, Anası ve babası Devlet Harası Yetiştirmesi olup 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme atlar ve bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları," ve "2011 yılı itibarı ile en az 4 jenerasyonu belli olan..." ibarelerinin,
d- "ULS-W (Uluslararası WAHO ya kayıtlı)" başlıklı (d) fıkrasınde yer alan "2011 yılı itibarı ile en az 4 jenerasyonu belli olan..." ibaresinin,
2- 19/04/2011 tarihli ve 27910 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan At Yarışları Yönetmeliği'nin, 29/02/2012 tarihli ve 28219 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le değişik "Koşulara katılabilecek safkan Arap atları" başlıklı 25. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan..." ve 3. fıkrasında yer alan "...2011 yılı itibariyle geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan..." ibarelerinin,
iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, davacının yürütmenin durdurulması istemi incelenmeksizin dava dilekçesi 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi gereğince anılan Kanun'un 3. ve 5. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:
İlgili Mevzuat:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği belirtilmiş; 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği; 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, 3/g bendinde yazılı hâlde otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği; aynı maddenin 5. fıkrasında ise, 1. fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği kuralına yer verilmiştir.
6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Türkiye sınırları içerisinde at yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye Tarım ve Köyişleri Bakanlığının yetkili olduğu; 5. maddesinde, Tarım Vekaletinin birinci maddede yazılı hak ve salahiyetleri, at yetiştirme ve ıslahını teşvik gayesi ile kurulmuş ve amme menfaatine çalıştığı usulen onanmış derneklerden uygun görülecek bir veya bir kaçına muayyen şartlarla ve 30 seneyi geçmemek üzere Tarım Vekaletinin teklifi ve İcra Vekilleri Heyetinin kararı ile devredilebileceği; 8. maddesinde, yarışların şartlarına, tertip, icra ve inzibatına, hipodrom ve yarış yerlerinin tanzim ve idaresine, yarış programları, ikramiyeler veya müşterek bahislere dair teknik, idarî, malî ve inzibatî hususlara, Yüksek Komiserler Kurulunun teşekkül sureti, görev ve yetkilerine, ... yarışların ve yetki verilmiş dernek, belediye ve il özel idarelerinin murakabe ve teftiş tarzı ile doping muayenelerine ait usullerin, bu Kanun ve uluslararası yarış esasları ile memleket ihtiyaçları ve işin icaplarına göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Söz konusu Kanun hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 19/04/2011 tarihli ve 27910 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren At Yarışları Yönetmeliğinin 05/05/2024 tarihli ve 32537 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde,
"(1) Bu Yönetmelikte geçen;
...
şşş) Yarış Müessesesi: 6132 sayılı At Yarışları Kanununun ek 2 nci maddesi hükümlerine göre yurt içinde at yarışları düzenleme, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen at yarışları üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etme hak ve yetkilerine ilişkin lisansların devredilmiş olduğu lisans sahibini,
...
ifade eder." düzenlemesine;
05/05/2024 tarihli ve 32537 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik "Yarış programlarının hazırlanması" başlıklı 22. maddesinde,
"(1) ...
(2) Yarış programları, Yarış Müessesesi tarafından belirlenir. Belirlenen yarış programlarının aynen uygulanması mecburidir. Ancak, Yarış Müessesesi tarafından herhangi bir yarış sezonu iptal edilebilir, kısmen veya tamamen ertelenebilir veya koşuların günü, ismi ve yeri değiştirilebilir, yarış günü ve koşu sayıları arttırılabilir veya azaltılabilir veya ek koşular konulabilir.
(3) Belirli bir tarihte yapılması gereken koşu veya koşuların mücbir veya zorunlu sebepler yüzünden yapılamaması halinde, bu koşu veya koşular en çok bir hafta süreyle geri bırakılabilir. Bu süre içinde yapılamayan bu gibi koşular, hiçbir işlem veya karara gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
(4) Hipodromlarda hangi yaştaki safkan Arap ve İngiliz atlarının koşacağı, yıllık yarış programı genel hükümlerinde düzenlenir.
(5) Hipodromlarda koşuların icrasıyla görevli kişilerden hangilerinin isimlerinin günlük resmî programda yayımlanacağı yıllık yarış programı genel hükümlerinde belirtilir." düzenlemesine;
29/02/2012 tarihli ve 28219 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le değişik "Koşulara katılabilecek safkan Arap atları" başlıklı 25. maddesinde,
"(1) Safkan Arap atlarına mahsus koşulara, koşunun şartlarında ve yıllık yarış programları genel hükümlerinde aksi belirtilmedikçe, Türkiye’de doğmuş safkan Arap atları ve doğduğu yıl içinde yabancı ülkelerden getirilen ilgili atların soy ağaçlarında 2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan veya bunların soyundan gelen ve eşkal muayenesi yapılmış safkan Arap atları katılabilir.
(2) Ancak, Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Tarım ve Orman Bakanlığı koşularına sadece Türkiye’de doğmuş safkan Arap atları katılır.
(3) Safkan Arap atlarına mahsus uluslararası koşulara, koşunun şartlarına göre Safkan Arap Atları Soy Kütüğünde ve aynı zamanda Dünya Arap Atları Organizasyonunun kabul ettiği Uluslararası Soy Kütüğü Kitabında kaydı bulunan ve bu koşulara katılmak üzere yabancı ülkelerden getirilen 2011 yılı itibariyle geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan veya bunların soyundan gelen safkan Arap atları katılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
At Yarışları Yönetmeliği'nin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan 2025 Yılı At Yarışları Genel Hükümlerinin;
"Kısaltmalar ve Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde;
"a) DH (Devlet Harası Yetiştirmesi)
Devlet Harası yetiştirmesi olan atların katılabileceği koşuları,
b) DHT
Devlet Harası yetiştirmesi olan atların katılabileceği koşuları,
Anası ve babası Devlet Harası Yetiştirmesi olup 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme atlar ve bunların soyundan gelen atlar ile 1983 yılından sonra ithal edilen dişi Arap atlarının veya ana karnında ithal edilen dişi Arap atlarının Devlet Harası Yetiştirmesi veya Devlet tarafından satın alınan (ilgili aygırın devlet tarafından satın alınmadan önce aynı şartlarda kısraklarla çiftleşmesi sonucu doğan atlar dahil) aygırlar ile çiftleşmesi sonucu doğan atlar ve bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları,
c) DHÖ (Devlet Harası yetiştirmesi olan atların katılabileceği koşuları,
Anası ve babası Devlet Harası Yetiştirmesi olup 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme atlar ve bunların soyundan gelen atlar ile bu atların Devlet Harası Yetiştirmesi veya Devlet tarafından ithal edilen veya Devlet tarafından satın alınan(ilgili aygırın devlet tarafından satın alınmadan önce aynı şartlarda kısraklarla çiftleşmesi sonucu doğan atlar dahil) aygırlar ile çiftleşmesi sonucu doğan atlar ve bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları,
1983 yılından sonra ithal edilen dişi Arap atlarının veya ana karnında ithal edilen dişi Arap atlarının veya geriye dönük jenerasyonunda ithal anne ve/veya baba bulunan dişi Arap atlarının Devlet Harası Yetiştirmesi veya Devlet tarafından ithal edilen veya Devlet tarafından satın alınan veya anası ve babası Devlet Harası Yetiştirmesi olup 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme aygırlar ve bunların soyundan gelen aygırlar ile çiftleşmesi sonucu doğan atlar ve bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları,"
ç) DHÖW (Devlet Harası veya Özel veya WAHO ya kayıtlı)
Devlet Harası yetiştirmesi olan atların katılabileceği koşuları,
Anası ve babası Devlet Harası Yetiştirmesi olup 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme atlar ve bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları,
WAHO’ ya kayıtlı Arap atları ile bunların WAHO’ ya kayıtlı atlarla birleşmesi sonucu oluşan atlar ve bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları,
2011 yılı itibarı ile en az 4 jenerasyonu belli olan WAHO’ya kayıtlı Arap atları ile bunların en az 4 jenerasyonu belli olduğu WAHO’ya kayıtlı atlarla birleşmesi sonucu oluşan atlar ve bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları,
d) ULS-W (Uluslararası WAHO ya kayıtlı)
2011 yılı itibarı ile en az 4 jenerasyonu belli olan WAHO’ya kayıtlı yerli ve yabancı Arap atları ile bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşuları,
...
İfade eder." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava Dilekçesinin İncelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, her idari işlemin ayrı ayrı dava konusu yapılması kural ise de maddi veya hukuki yönden birbirine bağlı olan birden çok işleme karşı aynı dilekçe ile dava açılabilmesi mümkün bulunmaktadır.
Arap atı sperması ithalatçısı olan davacı şirketin, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca, 2025 Yılı At Yarışları Genel Hükümleri'nin anılan düzenlemelerine karşı bir arada dava açabilmesi mümkündür. Ancak Genel Hükümler'in ilgili düzenlemeleri ile At Yarışları Yönetmeliği'nin 25. maddesinde yer alan "...2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan..." ibarelerine birlikte dava açılabilmesi için Yönetmelik'te yer alan düzenlemeler ile Genel Hükümler'de yer alan tüm düzenlemelerin maddi veya hukuki yönden birbirine bağlı olması gerekmektedir.
2025 Yılı At Yarışları Genel Hükümleri'nin 3. maddesinin (ç) fıkrasının dördüncü paragrafında ve (d) fıkrasının birinci paragrafında yer alan düzenlemeler ile At Yarışları Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan..." ve 3. fıkrasında yer alan "...2011 yılı itibariyle geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan..." ibareleri arasında maddi veya hukuki yönden birbirlerine bağlılık bulunmasına rağmen; Genel Hükümler'in dava konusu edilen diğer kısımları ile Yönetmelik'te yer alan ibareler arasında 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin aradığı anlamda maddi veya hukuki bir bağ bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından, 2025 Yılı At Yarışları Genel Hükümleri'nin 3. maddesinin (ç) fıkrasının dördüncü paragrafında ve (d) fıkrasının birinci paragrafında yer alan düzenlemeler ile At Yarışları Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan..." ve 3. fıkrasında yer alan "...2011 yılı itibariyle geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan..." ibarelerin iptali istemini içeren bir dilekçe ile ayrı; Genel Hükümler'in diğer düzenlemelerinin iptali istemini içeren bir dilekçe ile ayrı ya da Yönetmelik'in söz konusu ibarelerinin iptali istenilmeden yalnızca Genel Hükümler'in ilgili düzenlemelerinin iptali istemini içeren dilekçe ile ayrı; sadece Yönetmelik'in anılan ibarelerinin iptali istemini içeren dilekçe ile ayrı bir dava açılması gerekmektedir.
Öte yandan, Yönetmelik'e yönelik iptal isteminde bulunulması hâlinde husûmetin yine Tarım ve Orman Bakanlığına yöneltileceği açık olmakla birlikte, 05/05/2024 tarihli ve 32537 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile At Yarışları Yönetmeliği'nin 22. maddesinin değiştirildiği, anılan değişiklik sonrasında maddede belirtilen yetkilerin Yüksek Komiserler Kuruluna değil Yarış Müessesesine ait olduğu dikkate alındığında, Genel Hükümler'e yönelik iptal isteminde bulunulması hâlinde husûmetin Genel Hükümler'i hazırlayan Yarış Müessesesi sıfatıyla ilgili kuruluşa yöneltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde, 5. maddeye uygun şekilde yeniden düzenlenecek ayrı ayrı dilekçelerle, gerekli harç ve masrafları yatırılmak suretiyle dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2- Aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasına göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilecek dilekçede de aynı yanlışlıkların yapılması hâlinde davanın reddedileceğinin davacıya duyurulmasına,
3- Aşağıda dökümü yapılan ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcı ile artan posta giderinin istemi hâlinde davacıya iadesine, 21/04/2025 tarihinde, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.