T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2024/813
Karar No : 2025/1745
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi adına asaleten ... adına velayeten ...
VEKİLLERİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'ın polis memuru olarak görev yapmakta iken, 28/07/2015 tarihinde Bingöl-Lice yol ayrımında terör örgütü tarafından kaçırıldığından ve sonrasında Kuzey Irak'ın Gara bölgesinde terör örgütü tarafından 13/02/2021 tarihinde şehit edildiğinden bahisle uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın eşi ve çocuğu olan davacılar için şimdilik ayrı ayrı 1.000,00 TL maddi ve ayrı ayrı 500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılara, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu uyarınca vazife malullüğü ve dul yetim aylığı bağlandığı, bu aylığın 3713 sayılı Kanun uyarınca davacılara murislerinin görevi başında bulunan emsalleri ile aynı oranda olduğu, en yüksek devlet memuru aylığının 30 katı tutarında emekli ikramiyesi ödendiği, yine olay nedeniyle 5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesi uyarınca ek ödemede (tütün ikramiyesi) bulunulduğu, ayrıca 2330 Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun gereğince nakdi tazminat ödendiği belirlendiğinden davacıların ilgili bütün maddi zararlarının karşılandığı, davacıların yakını ...'ın kaçırılması ve uzunca bir süre hürriyetinden yoksun bırakılması sonucu yaşam hakkını sona erdiren bir olay olması, ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile hayatını kaybeden kişi arasındaki yakınlık derecesi dikkate alınarak davacıların ömür boyunca çekecekleri acı, yoksunluk ve üzüntülerin kısmen de olsa tatmin edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın maddi tazminat istemleri yönünden reddine, manevi tazminat istemleri yönünden kısmen kabulüne, kısmen reddine, her bir davacı için 250.000,00 TL olmak üzere toplam 500.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden (11/08/2021) itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; gerçek zararın hesap bilirkişi raporu ile belirlenebileceği, olay sebebiyle duydukları acıyı hafifletebilmek için hükmedilen manevi tazminatın düşük olduğu, olay tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği, eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verildiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; dava konusu olayda idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, davacılara ödenen tazminatın maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge idare mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacıların yakını ...'ın polis memuru olarak görev yapmakta iken, 28/07/2015 tarihinde Bingöl-Lice yol ayrımında terör örgütü tarafından kaçırıldığı, yaklaşık 5,5 yıl rehin tutulduğu ve sonrasında Kuzey Irak'ın Gara bölgesine güvenlik güçlerince yapılan operasyon sırasında terör örgütü tarafından 13/02/2021 tarihinde şehit edildiği, davacılar tarafından dava konusu olay sebebiyle maddî ve manevî zararlarının tazmini istemiyle 11/08/2021 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, yapılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Kusursuz sorumluluk, kamu hizmetinin görülmesi sırasında kişilerin uğradıkları özel ve olağan dışı zararların idarece tazmini esasına dayanmakta olup; kusur sorumluluğuna oranla ikincil derecede bir sorumluluk türüdür. Bu bağlamda, kamu görevlilerinin görevini yaparken, görevi nedeniyle uğramış olduğu zararların da kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca tazmini gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
Bölge İdare Mahkemesince; İdare Mahkemesince hükmedilen her bir davacı için 250.000,00 TL olmak üzere toplam 500.000,00 TL manevi tazminat yerinde görülerek davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmişse de, dava konusu olayın vehameti, davacılar yakınının terör örgütü mensuplarınca kaçırılarak yaklaşık 5,5 yıl boyunca rehin tutulduğu, yapılan operasyon sonrasında Irak'ın Gara bölgesinde bulunan mağarada şehit edildiği, söz konusu olayın davacılar üzerinde yarattığı etki ve davacıların yaşadığı acı ve sıkıntılar ile toplumda yarattığı infial göz önünde bulundurulduğunda; İdare Mahkemesince davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alınarak ayrıca davacıların talep ettiği manevi tazminat miktarı makul ve hakkaniyete uygun olduğundan manevi tazminat istemlerinin tamamının kabulü gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında manevi tazminat istemleri yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE
2. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının maddi tazminat istemleri yönünden ONANMASINA, manevi tazminat istemleri yönünden BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.