T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2025/1606
Karar No : 2025/3187
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI :...Kurumu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN_KONUSU : Davacının Kurum adına reçete yazma ve iki güne kadar istirahat verme yetkisinin kaldırılmasına ilişkin Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 02/01/2006 tarih ve 3-255 Ek sayılı "Hekimlerin İşyeri Sigortalılarına Kurum Adına Reçete Yazma ve İki Güne Kadar İstirahat Vermesi" konulu Genelge'nin 1. maddesinin (A) bendinin (b) alt bendinin ikinci paragrafındaki "Emekli hekimlerin herhangi bir işyerinde çalışmadığına dair kendilerinden alınacak taahhütname ile hekimin vergi mükellefi olmadığını belgeleyen vergi dairelerinden alınacak yazı" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının vefat ettiği ve uyuşmazlığın yalnız öleni ilgilendiren bir dava niteliğinde olduğu görüldüğünden, 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca dava dilekçesinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün ...günlü, ... sayılı, davacının Kurum adına reçete yazma ve iki güne kadar istirahat verme yetkisinin kaldırılmasına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olduğu öne sürülen 2.1.2006 günlü, 3-255 Ek sayılı "Hekimlerin İşyeri Sigortalılarına Kurum Adına Reçete Yazma ve İki Güne Kadar İstirahat Vermesi" konulu Genelgenin 1.maddesinin (A) bendinin (b) alt bendinin ikinci paragrafındaki "Emekli hekimlerin herhangi bir işyerinde çalışmadığına dair kendilerinden alınacak taahhütname ile hekimin vergi mükellefi olmadığını belgeleyen vergi dairelerinden alınacak yazı" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
4857 sayılı İş Kanununun 81.maddesine dayanılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanan 16.12.2003 tarih ve 25318 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Sağlık Birimleri ve İşyeri Hekimlerinin Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen hususlar dikkate alınarak dava konusu Genelge düzenlenmiştir.
İşyeri hekiminin sigortalılar için Kurum (SSK) adına reçete yazma ve iki güne kadar istirahat verebilmesinin esasları 25.12.2003 günlü, 3-222 Ek Sayılı Genelge ile belirlenmiş iken, Türk Tabipler Birliği Merkez Konseyi tarafından anılan Genelgenin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesinin E.2005/2732 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi üzerine 25.12.2003 günlü, 3-222 Ek sayılı Genelgenin 1/A ve 1/B maddelerinin birinci fıkralarının uygulanmasında değişiklik yapılması gerektiğinden bahisle dava konusu 2.1.2006 günlü, 3-255 Ek sayılı Genelge yürürlüğe konulmuştur.
Dava konusu Genelgenin "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Hekimler" başlığıyla düzenlenen 1/A maddesinin (b) alt bendinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışan veya bu kuruluşlardan emekli olan hekimlerin özel bir işyeri sigortalıları için Kurum adına reçete yazma ve iki güne kadar istirahat verebilmesi taleplerinde; emekli hekimlerin herhangi bir işyerinde çalışmadığına dair kendilerinden alınacak taahhütname ile hekimin vergi mükellefi olmadığını belgeleyen vergi dairelerinden alınacak yazı örneği, istenilecek belgeler arasında sayılmıştır.
Görüldüğü üzere dava konusu düzenleme ile emekli hekimlerin kurum adına reçete yazabilmeleri ve iki gün istirahat verebilmeleri için herhangi bir işyerinde çalışmadıklarına ilişkin taahhütname vermeleri ve vergi mükellefi olmadıklarına ilişkin vergi dairelerinden yazı getirmeleri öngörülmüş olup bu haliyle Genelge hükmünün gerek lafzı ve gerek amacı itibarıyla davacının iddia ettiği biçimiyle çalışma hakkını kısıtladığından söz edilemez.
Bu durumda, hizmetin gerektirdiği nitelik ve kalitede sunulması için davalı idarenin, hizmet satın aldığı kişilerde bulunması gereken nitelikleri belirleme hakkına sahip olduğunun kabulü gerektiğinden, işgücü ve zaman kaybının önlenmesi, sigortalıların mahallinde muayene ve tedavilerinin sağlanması amacıyla iki güne kadar istirahat vermek ve Kurum adına reçete yazmak yetkisi tanınacak olan emekli hekimlerden istenilecek belgelerin idarece belirlenmesine ilişkin Genelgenin dava konusu hükmünde, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Davacının kamu hekimi iken, iki güne kadar istirahat vermek ve kurum adına reçete yazmak konusunda 17.11.1998 tarihinde yetkilendirilmesine karşın 15.4.2003 tarihinde emekli olduğu, emekli olmasına rağmen işyeri hekimliği görevini sürdürdüğü, emeklilikle ilgili statü değişikliğini idareye bildirmediği, bu haliyle emekli olmasından dolayı durumu Genelge'de belirlenen koşullara uymadığından, davalı idarece, reçete yazma ve iki güne kadar istirahat verme yetkisinin kaldırılmasına ilişkin dava konusu uygulama işleminde de hukuka aykırılık görülmemektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Dairemizin 18/12/2023 tarih ve E:2020/5035, K:2023/8436 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/12/2024 tarih ve E:2024/2942, K:2024/3389 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak işin gereği yeniden görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Kamu görevinden emekli iç hastalıkları uzmanı olan davacının, hem özel bir tıp merkezinde hekimlik yaptığı, hem de ... A.Ş. isimli işyerinde işyeri hekimi olarak çalıştığının tespiti üzerine, 02/01/2006 tarih ve 3-255 Ek sayılı "Hekimlerin İşyeri Sigortalılarına Kurum Adına Reçete Yazma ve İki Güne Kadar İstirahat Vermesi" konulu Genelge'ye aykırı hareket ettiğinden bahisle, işyeri hekimliği yetkisinin, Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile iptal edilmesi üzerine, bu işlemin ve dayanağı Genelge maddesinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 20/10/2015 tarih ve E:2013/3837, K:2015/6309 sayılı kararı ile 02/01/2006 tarih ve 3-255 Ek sayılı "Hekimlerin İşyeri Sigortalılarına Kurum Adına Reçete Yazma ve İki Güne Kadar İstirahat Vermesi" konulu Genelge'nin 1. maddesinin (A) bendinin (b) alt bendinin ikinci paragrafındaki "Emekli hekimlerin herhangi bir işyerinde çalışmadığına dair kendilerinden alınacak taahhütname ile hekimin vergi mükellefi olmadığını belgeleyen vergi dairelerinden alınacak yazı" ibaresinin iptali istemi yönünden; 02/01/2006 tarih ve 3-255 Ek sayılı "Hekimlerin İşyeri Sigortalılarına Kurum Adına Reçete Yazma ve İki Güne Kadar İstirahat Vermesi" konulu Genelge'nin 20/05/2009 tarih ve 2009/71 sayılı aynı konulu Genelgeyle yürürlükten kaldırıldığı ve bu Genelge'de, uyuşmazlığa esas maddeye yer verilmediği, bu durumda, dava açıldıktan sonra dava konusu Genelge'nin yürürlükten kaldırılması nedeniyle davanın bu kısmının konusuz kaldığı görüldüğünden dava konusu Genelge hükmü hakkında karar verilmesine yer olmadığına; ... tarih ve ... sayılı bireysel işlemin iptali istemi yönünden ise; dava devam etmekte iken dava konusu Genelge'nin yürürlükten kaldırıldığı, bu nedenle davacının işyeri hekimliği yetkisinin iptal edilmesine ilişkin Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin dayanağının kalmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla çalışma hakkını kısıtlayan düzenlemenin yürürlükten kaldırılması, sonraki düzenlemelerde de anılan kısıtlamaya yer verilmemesi nedeniyle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının, davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/11/2018 tarih ve E:2016/2314, K:2018/4994 sayılı kararı ile kararın, dava konusu Genelge'ye ilişkin kısmı bakımından onanmasına; ... tarih ve ... sayılı bireysel işlem bakımından bozulmasına karar verilmiştir.
Anılan kararın taraflarca aleyhe olan kısımlarının düzeltilmesi istemleri ise aynı Kurulun ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine Dairemizin 18/12/2023 tarih ve E:2020/5035, K:2023/8436 sayılı kararıyla bozulan kısım hakkında, yeniden yapılan yargılamada davacının Kurum adına reçete yazma ve iki güne kadar istirahat verme yetkisinin kaldırılmasına ilişkin Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmiştir.
Dairemizin bu kararının davalı idare tarafından temyiz edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/12/2024 tarih ve E:2024/2942, K:2024/3389 sayılı kararı ile yargılama süreci devam ederken davacının 18/04/2024 tarihinde vefat ettiği ve Dairece 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca işlem yapılması gerektiği gerekçesiyle anılan kararın bozulmasına karar verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği hükme bağlanmış; 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin dördüncü fıkrasında ise, Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmamıştır.
Buna göre, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik ve niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır." hükmü yer almış; aynı maddenin 2. fıkrasında da, yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçelerin iptal edileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosya kapsamında, UYAP bilişim sistemleri kapalı ortamında yapılan MERNİS nüfus kayıt sorgulaması sonucunda alınan nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden, davacı ...'ın Dairemizce verilen 18/12/2023 tarih ve E:2020/5035, K:2023/8436 sayılı karardan sonra, dosyanın temyiz tekemmülünün sağlanması aşamasında 18/04/2024 tarihinde vefat ettiği anlaşılmaktadır.
Dosya incelendiğinde; uyuşmazlığın, bozma kararı üzerine incelenen, davacının Kurum adına reçete yazma ve iki güne kadar istirahat verme yetkisinin kaldırılmasına ilişkin Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü işlemine yönelik olduğu görülmektedir.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde yer alan "yalnız öleni ilgilendiren" ibaresinin münhasıran ölenin şahsına sıkı sıkıya bağlı olan, gerçek kişiler açısından mirasçılara intikal etmeyecek menfaat ve hakları ifade ettiği, dosya incelendiğinde de uyuşmazlığın özünün, davacıya hekim olması nedeniyle münhasıran tanınmış olan bir yetkinin kaldırılmasına ilişkin olduğu ve davacının mirasçılarına intikal edecek bir menfaate veya hakka ilişkin olmadığı anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 2. fıkrası gereğince dava dilekçesinin iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca DAVA DİLEKÇESİNİN İPTALİNE,
2. Yargılama giderlerinin davayı açan üzerinde bırakılmasına, kararın bir örneğinin ...'ın (müteveffa) mirasçılarına ve davalı idareye tebliğine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.