T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3567
Karar No : 2025/1277
DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : 03/08/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin, 4. maddesinin (g) bendinde yer alan "sözlü sınava çağrılıp başarılı olanlar arasından süreli olarak" ibaresinin, yine aynı maddenin (ğ) bendinde yer alan "Sözlü sınav: Milli Eğitim Bakanlığınca sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik yapılan merkezi sınavı" ibaresinin; 7. maddesinde yer alan "sözlü sınav, sınav sonuçlarının açıklanmasına yönelik süreler, itiraz süreleri" ibaresinin; 9., 10., 11., 12., 13. maddelerinin; 14. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Sözlü sınav sonrasında....atanmak üzere tercih hakkı kazananların....sözlü sınav sonuçlarının kesinleştiği tarihten itibaren" ibarelerinin; 15. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlardan....sözlü sınav puanı üstünlüğüne göre" ibaresinin, yine aynı maddenin beşinci fıkrasında yer alan "sözlü sınav sonuçlarının kesinleştiği tarihten itibaren" ibaresinin; 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde ihtiyaç olmaması ya da öğretmenlerin bu fıkraya göre yapılması öngörülen görev yeri değişikliğini kabul etmemeleri halinde sona erer." ibaresinin; 19. maddesinde yer alan "Öğretmen kadrolarına atananlar aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar." ibaresinin; 22. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre her yıl yapılacak performans değerlendirmesinde başarılı olamayanların" ibaresinin; 25. maddesinde yer alan "Bu süre dört yılı geçemez." ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmeliğin ve öğretmenlerin sözleşmeli olarak istihdam edilmelerinin yasal dayanağının olmadığı, sözlü sınavın, yargısal denetime elverişli olmaması nedeniyle eşitlik ve liyakat ilkeleri ile yönetimin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğuna ilişkin anayasal kurala aykırı olduğu, Yönetmelik hükümlerinin hukuka ve kamu yararına aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Dava konusu Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin üst hukuk normları esas alınarak, eşitlik ilkesine uygun olarak hazırlandığı ileri sürülerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 08/10/2020 tarih ve E:2019/2866, K:2020/1762 sayılı bozma kararına uyularak, bozulan kısım hakkında kararda belirtilen gerekçe doğrultusunda davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazetelde yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına ilişkin Yönetmeliğin, 4. maddesinin (g) bendinde yer alan "sözlü sınava çağrılıp başarılı olanlar arasından süreli olarak” ibaresinin, yine aynı maddenin (ğ) bendinde yer alan "Sözlü sınav: Milli Eğitim Bakanlığınca sözleşmeli öğretmen adaylarına yönelik yapılan merkezi sınavı” ibaresinin; 7. maddesinde yer alan "sözlü sınav, sınav sonuçlarının açıklanmasına yönelik süreler, itiraz süreleri” ibaresinin; 9., 10., 11., 12., 13.maddelerinin; 14.maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Sözlü sınav sonrasında....atanmak üzere tercih hakkı kazananların....sözlü sınav sonuçlarının kesinleştiği tarihten itibaren" ibarelerinin; 15. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlardan....sözlü sınav puanı üstünlüğüne göre” ibaresinin, yine aynı maddenin beşinci fıkrasında yer alan "sözlü sınav sonuçlarının kesinleştiği tarihten itibaren" ibaresinin; 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde ihtiyaç olmaması ya da öğretmenlerin bu fıkraya göre yapılması öngörülen görev yeri değişikliğini kabul etmemeleri halinde sona erer." ibaresinin; 19. maddesinde yer alan "Öğretmen kadrolarına atananlar aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar.” ibaresinin; 22. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre her yıl yapılacak performans değerlendirmesinde başarılı olamayanların” ibaresinin; 25. maddesinde yer alan "Bu süre dört yılı geçemez.” ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Danıştay Onikinci ve İkinci Daireleri Müşterek Kurulunun 11/06/2019 tarih ve E:2016/7344, 14:2019/4306 sayılı kararıyla, dava konusu Yönetmeliğin 9. maddesinin birinci fıkrasının, 11. maddesinin ve 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde alanında ihtiyaç olmaması...." ibaresinin iptaline, dava konusu edilen diğer maddeler, fıkralar ve ibareler yönünden ise davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın temyizen incelenerek bozulmasının taraflarca karşılıklı olarak istenilmesi üzerine, Danıştay idari Dava Daireleri Kurulu'nun 08/10/2020 tarih ve 2019/2866 K:2020/1762 sayılı kararıyla; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin 9. maddesinin birinci fıkrasının ve 11. maddesinin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, anılan kararın, dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde alanında ihtiyaç olmaması.... " ibaresinin iptaline ilişkin kısmının, dava konusu ibarenin üst hukuk normlarına uygun olduğu sonucuna varıldığı” gerekçesiyle BOZULMASINA , dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin (g), (ğ), bentleri, 7., 10., 12., 13., maddeleri, 9. maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı fıkraları, 14. maddesinin birinci fıkrası, 15. maddesinin birinci ve beşinci fıkraları, 19. maddesi, 22. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 25. maddesinin iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının da, "davaya konu idari işlemin hukuka uygunluk denetimini yapmakla görevli idari yargı merciince, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde sayılan unsurlar yönünden, işlemin hukuka aykırı olup olmadığına dair yargısal denetim yapılması ve bu denetim sonucunda varılan kararın gerekçeli olarak ortaya konulması gerekmekte iken, Müşterek Kurul kararında, dava konusu Yönetmeliğin yukarıda sayılan maddeler yönünden davacının iddia ve taleplerine yönelik olarak ilgili mevzuatın yorumu ve iptali istenen düzenlemelerin hukuka uygunluk denetimi yapılmaksızın, yani uyuşmazlıkla ilgili herhangi bir gerekçeye yer verilmeksizin davanın reddine karar verilmiş olduğundan, Müşterek Kurul kararının anılan maddeler yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, hukuka uygunluk bulunmadığı” gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50'nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.
Bu itibarla, Danıştay 12. Dairesince bozma kararına uyulması zorunlu olduğundan, Danıştay idari Dava Daireleri Kurulu'nun 08/10/2020 tarih ve E:2019/2866 K:2020/1762 bozma kararına uyularak anılan kararda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına ilişkin Yönetmeliğin, bozma kararına konu madde, fıkra ve ibareleri yönünden, esası yeniden incelenmiştir.
Anayasanın 124. maddesinde; Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarının ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceğini hükme bağlamıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesinde; Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması halinde öğretmenlerin sözleşme ile istihdam edilebilecekleri kurala bağlanmıştır.
652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen ve 6755 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle değiştirilerek kabul edilen Ek 4. maddesinde; "Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir.
(2)Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır. Sözleşmeli öğretmenliğe yapılan atama, sözleşmenin imzalanmasıyla geçerlilik kazanır. Sözleşme, imzalanmadan herhangi bir hak doğurmaz.
(3)Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli öğretmenler dört yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen öğretmenin eşi bu öğretmene tabidir. Sözleşmeli öğretmenler, aday öğretmenler için öngörülen adaylık sürecine tabi tutulur. Sözleşmeli öğretmenlerden sözleşme gereği dört yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde öğretmen kadrolarına atanır. Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri uygulanmaz. (4) Bu madde hükümlerine göre öğretmen kadrolarına atananların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca sözleşmeli öğretmen pozisyonlarında geçirdikleri hizmet süreleri, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir. Bunlar, atandıkları kadronun mali ve sosyal haklarına göreve başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren hak kazanır ve önceki pozisyonlarında aldıkları mali ve sosyal haklar hakkında herhangi bir mahsuplaşma yapılmaz.
(5)Bu madde kapsamında öğretmen kadrolarına atananlara iş sonu tazminatı ödenmez. Bu personelin önceden iş sonu tazminatı ödenmiş süreleri hariç, iş sonu tazminatına esas olan toplam hizmet süreleri, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu uyarınca ödenecek emekli ikramiyesine esas toplam hizmet süresinin hesabında dikkate alınır.
(6)Bu madde kapsamında sözleşmeli öğretmenlerin atanacağı öğretmen kadroları, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerde yer alan sınıf, unvan ve derecelerine uygun olmak şartıyla, başka bir işleme gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek Millî Eğitim Bakanlığının 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerinin ilgili bölümlerine eklenmiş ve öğretmen kadrolarına atananların pozisyonları başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. İhdas edilen kadrolar ile iptal edilen pozisyonlar; unvanı, sınıfı, adedi, derecesi, teşkilatı ve birimi belirtilmek suretiyle atama tarihinden itibaren iki ay içinde Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.
(7)Sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları, atanmaları ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir." düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan 652 sayılı KHK'nin Ek-4. maddesinin yedinci fıkrasına dayanılarak hazırlanan "Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına ilişkin Yönetmelik” 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Davalı idarenin ilgili mevzuatla kendisine verilmiş olan görev ve yetkilerini, istenilen amaç ve seviyede yerine getirebilmek amacıyla örgütsel yapısı içerisinde barındırdığı ve/veya görev vermek isteği personelini, sistematik bir yapı (düzen) içerisinde, hukukun genel ilkeleri içerisinde kalmak suretiyle sevk ve idare edebileceği ve bu konuda gerekli düzenlemeleri de gerçekleştirebileceği tabii olup, bu husus idare hukukun genel kabul görmüş yerleşik ilkeleri içerisinde de yerini korumaktadır.
Dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde alanında ihtiyaç olmaması....” ibaresinin incelenmesi;
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek-4. maddesinde, öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Milli Eğitim Bakanlığının boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edebileceği düzenlenmiştir.
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların "Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin (d) bendinde "Hizmetin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması" durumunda sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceği belirtilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik maddesinde de sözleşmeli öğretmenin, görev yaptığı il içinde alanında ihtiyaç olmaması durumunda sözleşmesinin sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm uyarınca, sözleşmeli öğretmenin, hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması halinde sözleşmesi sona erecektir.
Bu durumda, dava konusu ibarenin üst hukuk normlarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (g) ve (ğ) bendinin incelenmesi;
4. maddenin (g) bendinde; Sözleşmeli öğretmen, (ğ) bendinde de, sözlü sınavın tanımı yapılmaktadır. 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Ek-4 maddesiyle, sözlü sınav puanı üstünlüğüne göre sözleşmeli öğretmen istihdam edilmesi öngörüldüğünden, Yönetmelikte bu tanımlara yer verilmesi, üst hukuk normu niteliğindeki Kanun Hükmündeki Kararname gereğidir. Bu nedenle anılan bentlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
"Duyuru" başlıklı 7. maddesinde yer alan sözlü sınav, sınav sonuçlarının açıklanmasına yönelik süreler, itiraz süreleri”, "Sözlü sınav komisyonunun oluşumu" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrası dışındaki fıkralarının ve 10.,12.,13.,14.,15. maddelerinin incelenmesi;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin B fıkrasında, norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması halinde sözleşmeli öğretmen istihdamına izin verilmiştir.
Söz konusu maddelerde de, sözleşmeli öğretmenlerin sözlü sınavla seçilip atanmasına ve sözlü sınavın komisyonlarca yürütülmesine olanak tanınmış olup, bu düzenlemelerde de üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Nitekim, idarece bu maddelere dayanılarak işlem tesis edilmesi durumunda, bu işlemlerin objektifliği, kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi için yargı yoluna başvurulabileceği de açıktır.
"Öğretmen kadrosuna atama” başlıklı 19. maddesi ve "Sözleşme süresi" başlıklı 25. maddesinin incelenmesi;
19. maddede yer alan "Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar," ibaresi ile Sözleşme süresi başlıklı 25. maddenin birinci fıkrasında yer alan "Bu süre dört yılı geçemez.” ibareleri de; 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 4. maddenin 3. fıkrasına uygun olarak düzenlenmiştir.
"Sözleşmenin feshi ve sona ermesi" başlıklı 22. maddenin incelenmesi;
22. maddede, her yıl yapılacak performans değerlendirmesinde başarısız olan sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmelerinin feshedileceği düzenlenmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin Performans Değerlendirmesi başlıklı 16. maddesinin 11. fıkrasında, "Performans değerlendirmesinde başarılı olamayan aday öğretmenler, aday öğretmen unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişikleri kesilir. Ancak bunlardan aday öğretmenliğe başlamadan önce ilgili mevzuatına göre devlet memurluğunda adaylıkları kaldırılarak asıl memurluğa atanmış olanlar, Bakanlıkta kazanılmış hak aylık derecelerine uygun memur kadrolarına atanır. Başarısız olan aday öğretmenlerin başarısızlığa neden olan durumları değerlendiriciler tarafından belgelendirilir." düzenlemesine yer verilmiş, söz konusu düzenlemenin dayanağı olan 1739 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Temel Kanunu'nun 43. maddesinde de Aday öğretmenlerin, en az bir yıl fiilen çalışmak ve performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartlarını sağlamak kaydıyla, yapılacak yazılı veya yazılı ve sözlü sınava girmeye hak kazanacakları hükme bağlanmıştır.
Bu itibarla; iptali istenen maddede de, üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli öğretmen İstihdamına ilişkin Yönetmeliğin, bozma kararına konu maddeleri yönünden davanın reddine karar verimesi gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci ve İkinci Dairelerince 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle eklenen Ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda, Danıştay Onikinci ve İkinci Daireleri Müşterek Kurulunun 11/06/2019 tarih ve E:2016/7344, K:2019/4306 sayılı kısmen iptal, kısmen davanın reddine ilişkin kararının, tarafların temyiz başvurusu sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 08/10/2020 tarih ve E:2019/2866, K:2020/1762 sayılı kararıyla, davacının ve davalı idarenin temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde alanında ihtiyaç olmaması...." ibaresinin iptaline ilişkin kısmı ile dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin (g), (ğ), bentleri, 7., 10., 12., 13., maddeleri, 9. maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı fıkraları, 14. maddesinin birinci fıkrası, 15. maddesinin birinci ve beşinci fıkraları, 19. maddesi, 22. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 25. maddelerinin iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulması üzerine; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmadığından, anılan bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara dayanılarak hazırlanan ve 03.08.2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin yukarıda belirtilen maddelerinin ve ibarelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesinde; Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde öğretmenlerin sözleşme ile istihdam edilebilecekleri kurala bağlanmıştır.
652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen ve 6755 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle değiştirilerek kabul edilen Ek 4. maddenin birinci fıkrasında; "Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir." hükmüne, ikinci fıkrasında; "Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır. Sözleşmeli öğretmenliğe yapılan atama, sözleşmenin imzalanmasıyla geçerlilik kazanır. Sözleşme, imzalanmadan herhangi bir hak doğurmaz." hükmüne, üçüncü fıkrasında; "Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli öğretmenler dört yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen öğretmenin eşi bu öğretmene tabidir. Sözleşmeli öğretmenler, aday öğretmenler için öngörülen adaylık sürecine tabi tutulur. Sözleşmeli öğretmenlerden sözleşme gereği dört yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde öğretmen kadrolarına atanırlar. Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri ugulanmaz." hükmüne, beşinci fıkrasında; "Bu madde kapsamında öğretmen kadrolarına atananlara iş sonu tazminatı ödenmez..." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik maddesinin yedinci fıkrasında ise, sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları, atanmaları ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususların Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 1. maddesinde, hizmet sözleşmesi feshedilen personelin yeniden hizmete alınma şartları, Ek 6. maddesinde ise, sözleşmenin feshini gerektiren sebepler düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İptali istenen Yönetmeliğin, "Atama ve görev yerinin belirlenmesi" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrası ile "İhtiyaç fazlası sözleşmeli öğretmenlerin yer değiştirmeleri" başlıklı 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde alanında ihtiyaç olmaması ya da öğretmenlerin bu fıkraya göre yapılması öngörülen görev yeri değişikliğini kabul etmemeleri hâlinde sona erer." ibaresi yönünden incelendiğinde:
14/05/2024 tarih ve 32546 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin 15. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “sözlü sınav” ibaresinden sonra gelmek üzere “başarı” ibaresi eklendiğinden maddede yapılan yeni düzenleme gereğince iptal istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Görülmekte olan davanın açılmasından sonra, 24/03/2018 tarih ve 30370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle, 18. maddenin ikinci fıkrası, "İhtiyaç fazlası konumda bulunan sözleşmeli öğretmenler, istekleri ve tercihleri de dikkate alınmak suretiyle atamaya esas puan üstünlüğüne göre il içinde alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına valiliklerce atanır; bunlardan il içinde alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunmayanlar, istekleri ve tercihleri de dikkate alınmak suretiyle atamaya esas puan üstünlüğüne göre il dışında alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına Bakanlıkça atanır. Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, bu fıkraya göre yapılması öngörülen görev yeri değişikliğini kabul etmemeleri hâlinde sona erer" şeklinde değiştirildiğinden, lehe yapılan düzenleme nedeni ile karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 4. maddesinin (g), (ğ), bentleri, 7., 10., 12., 13., maddeleri, 9. maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı fıkraları, 14. maddesinin birinci fıkrası, 15. maddesinin beşinci fıkraları yönünden incelendiğinde;
Anılan düzenlemelerde, sözleşmeli öğretmen pozisyonuna atama yapma döneminin belirlendiği, sözleşmeli öğretmenin ve sözleşmeli öğretmen istihdamı için yapılacak sözlü sınavın tanımlarının yapıldığı, sözleşmeli öğretmen istihdamına yönelik yapılacak sözlü sınavın gerçekleştirilmesi usulleri ile sözlü sınav komisyonunun oluşumu ile görevlerinin neler olduğunun belirlendiği, sınav sonuçlarının açıklanması ve buna karşı yapılacak itirazlar ile sözlü sınav sonuçlarına göre yapılacak atama başvuruları ve atamaların yapılmasına yönelik düzenlemelerin yer aldığı görülmektedir. Sözlü sınav, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte, bilgi ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Bu çerçevede, sözlü sınavın temel amacı, yazılı sınav yapılmak suretiyle nesnel bir biçimde tespit edilenler arasından en başarılı adaydan başlayarak en uygun olanların seçilmesidir.
Bu itibarla, davalı idarece, maddeye uygun şekilde belirlenen dönemde sözleşmeli öğretmen pozisyonuna atanacakların, mesleğin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav yanında, mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadıklarının tespiti açısından tamamlayıcı nitelik taşıyan sözlü sınav yapılmasında ve bu hususa ilişkin düzenlemeler getirilmesinde, yürütülen hizmetin niteliği göz önünde bulundurulduğunda; hizmet gereklerine, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Nitekim aynı düzenlemelerin iptali istemiyle açılan davada davanın reddi yolunda Danıştay İkinci ve Onikinci Daire müşterek heyetince verilen 07/10/2021 tarih ve E:2017/739, K:2021/4700 sayılı karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/03/2023 tarih ve E:2022/2266, K:2023/502 sayılı kararıyla onanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin "Öğretmen kadrosuna atama” başlıklı 19. maddesi ve "Sözleşme süresi" başlıklı 25. maddesi yönünden incelendiğinde;
19. maddede yer alan "Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az iki yıl daha görev yapar," ibaresi ile Sözleşme süresi başlıklı 25. maddenin birinci fıkrasında yer alan "Bu süre dört yılı geçemez.” ibaresinin de; 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 4. maddenin 3. fıkrasına uygun olarak düzenlendiği görüldüğünden üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin "Sözleşmenin feshi ve sona ermesi" başlıklı 22. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yönünden incelendiğinde;
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin Performans Değerlendirmesi başlıklı 16. maddesinin onbirinci fıkrasında, "Performans değerlendirmesinde başarılı olamayan aday öğretmenler, aday öğretmen unvanını kaybeder ve memuriyetle ilişikleri kesilir. Ancak bunlardan aday öğretmenliğe başlamadan önce ilgili mevzuatına göre devlet memurluğunda adaylıkları kaldırılarak asıl memurluğa atanmış olanlar, Bakanlıkta kazanılmış hak aylık derecelerine uygun memur kadrolarına atanır. Başarısız olan aday öğretmenlerin başarısızlığa neden olan durumları değerlendiriciler tarafından belgelendirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan düzenlemenin dayanağı olan 1739 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Temel Kanunu'nun 43. maddesinde ise; aday öğretmenlerin, en az bir yıl fiilen çalışmak ve performans değerlendirmesine göre başarılı olmak şartlarını sağlamak kaydıyla, yapılacak yazılı veya yazılı ve sözlü sınava girmeye hak kazanacakları hükme bağlanmıştır.
Bu itibarla; uyuşmazlık konusu maddede yer alan; her yıl yapılacak performans değerlendirmesinde başarısız olan sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmelerinin feshedileceğine ilişkin düzenlemede üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin (g), (ğ), bentleri, 7., 10., 12., 13., maddeleri, 9. maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı fıkraları, 14. maddesinin birinci fıkrası, 15. maddesinin beşinci fıkrası, 19. maddesi, 22. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 25. maddesi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Dava konusu Yönetmeliğin "Atama ve görev yerinin belirlenmesi" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrası ile "İhtiyaç fazlası sözleşmeli öğretmenlerin yer değiştirmeleri" başlıklı 18. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, görev yaptıkları il içinde alanında ihtiyaç olmaması ya da öğretmenlerin bu fıkraya göre yapılması öngörülen görev yeri değişikliğini kabul etmemeleri hâlinde sona erer." ibaresinin incelenmesi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Dava sonuç itibarıyla kısmen iptal, kısmen karar verilmesine yer olmadığına ve kısmen retle sonuçlandığından temyiz aşamasında davacı tarafından yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine; temyiz aşamasında davalı idarece yapılan ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davalı idare üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan ...-TL'nin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Taraflar lehine daha önce vekâlet ücreti takdir edildiğinden yeniden vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemleri halinde taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu edilen Yönetmelik maddelerinin dava devam ederken başka bir yönetmelikle değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılmasının, eldeki davanın esasının görüşülmesine engel olamayacağı görüşünde olduğumdan, Ortak Kurulca dava konusu Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin 15. maddesinin 1. fıkrası ile 18. maddesinin 2. fıkrasında geçen ibarelere yönelik olarak verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karara katılmıyorum.