T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5319
Karar No : 2025/2200
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Siirt ili, 3. Komando Tugay Komutanlığında binbaşı olarak görev yapan davacının, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca hizmete engel davranışlarda bulunmak fiilini işlediğinden bahisle "silahlı kuvvetlerden ayırma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararı ile bu karar uyarınca Bakan Onayı ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ...işlemin iptali ve bu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıya isnat edilen eylem ile ilgili olarak soruşturma yapılması ve yapılacak tahkikat neticesinde hazırlanacak olan soruşturma raporu ve getirilecek teklif dikkate alınarak bir işlem tesis edilmesi gerekirken, tarafsız bir soruşturmacı tarafından usulüne uygun olarak herhangi bir soruşturma yapılmaksızın, sadece bilgi alma tutanakları düzenlenerek ve davacının savunması alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun 08/11/2017 tarihli toplantısına başkanlık yapması gereken Kurmay Başkanı M.G.'nin mazereti sebebiyle kurul toplantısına katılamayacağını bildirerek, toplantıya Lojistik Başkanı A.U.'nun başkanlık edeceğine ilişkin 07 Kasım 2017 tarihli görevlendirme yazısı gönderdiği halde, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun doğal üyesi olan Lojistik Başkanı A.U.'nun kendisine vekaletiyle ilgili bilgiye yer verilmediği, bu sebeple kurulun eksik üye/vekil ile toplandığının kabul edilmesi gerektiği, anılan görevlendirme yazısının vekaleti kapsadığının kabul edilmesi halinde ise, kurulun doğal üyesi olan personel başkanının toplantıya katılmadığı ve yerine vekil de görevlendirilmediği görüldüğünden, dava konusu disiplin cezası hakkında toplanma yeter sayısı olmadan oluşturulan kurul tarafından değerlendirilerek karar verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde bu yönüylede hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, yoksun kalınan maaş alacaklarının ödenmesine karar verilmesi isteminin kabulü ile dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihten itibaren yoksun kalınan parasal haklarının hesaplanarak dava tarihi olan 22/01/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacıya isnat edilen eylem ile ilgili olarak soruşturma yapılması ve yapılacak tahkikat neticesinde lehe ve aleyhe tüm deliller toplandıktan sonra hazırlanacak olan soruşturma raporu ve getirilecek teklif dikkate alınarak bir işlem tesis edilmesi gerekirken, tarafsız bir soruşturmacı tarafından usulüne uygun olarak herhangi bir soruşturma yapılmaksızın, sadece bilgi alma tutanakları düzenlenerek ve davacının savunması alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, kararının Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna katılan üyeler ve toplantı yeter sayısı yönünden dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğuna dair gerekçesinin de yerinde olduğunda bahisle istinaf başvurusunun; disiplin soruşturması oluru ile disiplin soruşturması yapılmasına ilişki kısmı yönünden belirtilen gerekçeyle oyçokluğu ile reddine; Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna katılan üyeler ve toplantı yeter sayısına dair gerekçesine ilişkin kısmı yönünden ise oybirliği ile (doğrudan) reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, toplantıya katılamayan üye yerine doğal üyenin katılması durumunun Yönetmelikte açıkça düzenlendiği belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Siirt ili, 3. Komando Tugay Komutanlığında binbaşı olarak görev yapan davacının, görevini yerine getirmeyerek operasyonel faaliyetin durmasına sebebiyet verdiği, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca hizmete engel davranışlarda bulunmak fiilini işlediğinden bahisle "silahlı kuvvetlerden ayırma" cezası ile cezalandırılması üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, disiplin cezası; "Disiplinsizlik nedeniyle yetkili kişi veya kurullar tarafından verilen ve bu Kanunda gösterilmiş olan yaptırımları"; (e) bendinde disiplin soruşturması; "Disiplinsizlik yapan personel hakkında karar vermek amacıyla disiplin amirleri tarafından yapılan veya yaptırılan araştırma ve incelemeyi"; (f) bendinde tahkikat; "disiplin cezasının belirlenmesi de dâhil olmak üzere, disiplin kuruluna sevk edilen personel hakkında yapılan tüm faaliyetleri" ifade eder şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un "Disiplin soruşturması ve yetkiler" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında; "Maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil edebilecek bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirirse, yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen disiplin soruşturması yapar."; "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası" başlıklı 13. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası; disiplin amirlerinden en az ikisinin teklifi üzerine yüksek disiplin kurulları tarafından verilebileceği gibi, eldeki bilgi ve belgelere göre yüksek disiplin kurulları tarafından resen de verilebilir. Genelkurmay Başkanının eldeki bilgi ve belgelere ya da gerekli görmesi üzerine yaptırdığı disiplin soruşturması sonucuna göre hakkında bu cezanın verilmesine kanaat getirdiği personelin dosyaları bir karar verilmek üzere doğrudan yetkili yüksek disiplin kuruluna sevk edilir." hükmüne yer verilmiştir.
12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası işlemlerinin başlatılması" başlıklı 12. maddesinde; "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası; disiplin amirlerinden en az ikisinin teklifi üzerine yüksek disiplin kurulları tarafından verilebileceği gibi, eldeki bilgi ve belgelere göre yüksek disiplin kurulları tarafından resen de verilebilir. Genelkurmay Başkanının eldeki bilgi ve belgelere ya da gerekli görmesi üzerine yaptırdığı disiplin soruşturması sonucuna göre hakkında bu cezanın verilmesine kanaat getirdiği personelin dosyaları bir karar verilmek üzere doğrudan yetkili yüksek disiplin kuruluna sevk edilir." kuralına; "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası işlemlerinin disiplin amirlerinin teklifi ile başlatılması" başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrasında; "Maiyetinden birinin bu Yönetmelik kapsamında Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizliklerden birini teşkil edebilecek bir fiilini veya durumunu herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirirse, yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen 6413 sayılı Kanunun 7 nci maddesi uyarınca disiplin soruşturması yapar. Ayrıca, disiplin amirleri gerekli görmeleri halinde disiplin soruşturmasının yapılmasını üst disiplin amirlerinden de talep edebilir. Disiplin soruşturması sonucunda disiplin soruşturma sonuç raporu tanzim edilir ve yüksek disiplin kurulu dosyasına eklenir. Disiplin amirleri, soruşturma sonucunda personelinin Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren bir disiplinsizliği gerçekleştirdiği kanaatine varması halinde personel hakkında Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası verilmesine dair hazırlık işlemlerini başlatır." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Yüksek disiplin kurullarının toplanması, görüşme usulü ve oylama" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında; "(1)Yüksek disiplin kurulları, başkan ve üyelerinin tamamının katılımı ile toplanır." "(2)Yüksek disiplin kurullarının başkan ve üyelerinin; garnizon dışı görev, izin veya istirahat gibi sebeplerle karargâhta bulunmadığı durumlarda yerine vekilleri toplantıya katılır." ... "(4)Başkan veya üyelerden birinin yerine toplantıya vekil olarak katılacak kişi, aynı zamanda kurulun doğal üyesi ise veya üçüncü fıkradaki hallerin oluşması durumunda kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğunun sağlanması kaydıyla eksik toplanabilir." ... "(10)Yüksek disiplin kurullarında oylama açık olarak yapılır. ... Başkan veya başka bir üyeye vekalet eden kurulun doğal üyesinin yalnızca bir oy hakkı vardır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Silahlı Kuvvetler personeli hakkında 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'na göre verilecek disiplin cezalarında işletilecek disiplin süreci düzenlenmiştir.
Anılan Kanun ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde Türkiye aleyhine verilen ihlal kararlarının önüne geçilmesi, bununla birlikte disiplinsizlik teşkil eden bir eylemde bulunan personelin cezasız kalmaması da hedeflenmiştir. Bu amaçla personel hakkında disiplin sürecinin sadece disiplin amiri tarafından değil, sıralı diğer disiplin amirlerinden birisi tarafından da başlatılabilmesi öngörülmüştür. Ayrıca disiplin kurullarının ellerinde yeterli bilgi ve belge bulunması halinde olayı değerlendirerek disiplin cezası verebilecekleri de düzenlenmiştir.
6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nda Silahlı Kuvvetlerin yerine getirdiğ hizmetin niteliği ve özelliği gereği, genel personel Kanunu olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndan farklı olarak, bağımsız bir disiplin soruşturması yapılması hususu zorunlu tutulmamış; idari tahkikat, disiplin dosyasının muhteviyatı ve varsa adli yargıda yapılan soruşturma/kovuşturma aşamalarında elde edilen bilgi ve belgeler kullanılarak maddi olayın aydınlatılması ve karar verilmesi aşamalarının tamamı tahkikat olarak değerlendirilmiş olup, idarece disiplin soruşturmasına konu olan maddi olay ile eylemin karşılığı uygulanacak cezanın niteliği de gözetilerek bağımsız bir soruşturma yapılabileceği gibi, tahkikat neticesine göre karar verilebilme imkanı da öngörülmüştür. "Silahlı Kuvvetlerden ayırma" cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan dava da İdare Mahkemesince dosya içeriğinde yer alan bilgi ve belgelerin maddi olayı aydınlığa kavuşturma açısından yeterli olup olmadığı yönünden değerlendirilmesi, disiplin soruşturması ya da tahkikat aşamasında gerekli araştırma ve incelemenin hiç yapılmamış olması ya da eksik yapılmış olması hususları tespit edildikten sonra ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeden salt bağımsız disiplin soruşturması yapılmadığı gerekçesiyle iptal kararı verilemesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Öte yandan, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun 08/11/2017 tarihli toplantısına başkanlık yapması gereken Kurmay Başkanının mazereti sebebiyle kurul toplantısına katılamayacağını bildirerek, toplantıya Lojistik Başkanının başkanlık edeceğine ilişkin 07/11/2017 tarihli görevlendirme yazısı gönderildiği, Lojistik Başkanının başkanlığında toplanan Yüksek Disiplin Kurulunun Lojistik Başkanının aynı zamanda Kurulun doğal üyesi olması nedeniyle Kurulun eksik üyeyle toplandığı anlaşılmıştır.
Bakılan uyuşmazlıkta, kurulun doğal üyesi olan personel başkanının toplantıya katılmadığı ve yerine vekil de görevlendirilmediği, eksik üyeyle toplanan Kara Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulu kararında usule ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu duruma göre, Bölge İdare Mahkemesi kararının tarafsız bir soruşturmacı tarafından usulüne uygun olarak herhangi bir soruşturma yapılmaksızın, sadece bilgi alma tutanakları düzenlenerek ve davacının savunması alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığına ilişkin gerekçesi yerinde görülmemiş ise de, sözü edilen bu husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kısmen gerekçeli, kısmen doğrudan reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 30/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.